Over prognoses
Wat zijn strategische prognoses?
Bij strategische prognoses gaat het erom dat mogelijke toekomstige ontwikkelingen worden onderzocht om in het heden betere beslissingen te kunnen nemen. Hierbij worden inzichten uit management, economie, sociale wetenschappen en technologie gecombineerd en wordt gestructureerd en stelselmatig gebruikgemaakt van collectieve intelligentie.
Bij het maken van prognoses wordt verder gekeken dan naar de gebruikelijke beleidscycli. Dit helpt personen in leidinggevende functies om nieuwe kansen en uitdagingen vroegtijdig te signaleren, zodat ze in het heden met meer vertrouwen maatregelen kunnen nemen.
Hoe prognoses in hun werk gaan
Strategische prognoses kunnen hun beslag krijgen aan de hand van uiteenlopende methoden, afhankelijk van doelstellingen en situaties. Tot de belangrijkste werkwijzen behoren:
- horizonverkenning om opkomende trends en ontregelende factoren te signaleren
- analyse van megatrends om inzicht te krijgen in bredere veranderingspatronen
- scenarioplanning om mogelijke toekomstige ontwikkelingen te verkennen aan de hand van gestructureerde narratieven
Bij andere methoden, zoals workshops voor onderzoek naar meervoudige crises, wordt een dieper inzicht bevorderd doordat vraagstukken in een nieuw perspectief worden geplaatst en nagegaan wordt hoe onderling samenhangende risico’s zich kunnen voordoen.
Er bestaat geen standaardmodel voor toekomstprognoses. Instrumenten zijn voortdurend in ontwikkeling om aan regionale en lokale behoeften te voldoen. Nadere informatie is te vinden op JRC – kenniscentrum voor prognoses.
Een multilevel-governancebenadering van langetermijndenken
Waarom steden en regio’s prognoses nodig hebben
Steden en regio’s overal in Europa maken grote veranderingen uit eerste hand mee. Of het nu gaat om de druk op het klimaat of om de vaart waarmee de digitalisering om zich heen grijpt, lokale en regionale overheden ervaren de impact ervan vaak aan den lijve en moeten het snelst reageren. Prognoses bieden hun de nodige instrumenten om onzekerheid om te zetten in kansen, waardoor ze beter in staat zijn om een veerkrachtige toekomst te plannen en vorm te geven.
Anticiperend optreden van het CvdR
Om te kunnen inspelen op de snelle veranderingen heeft het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) strategische prognoses tot een essentieel onderdeel van zijn werk gemaakt. Het CvdR heeft in 2023 zijn eerste advies over strategische prognoses uitgebracht. Sindsdien heeft het zijn toekomstgerichte werkzaamheden versterkt en moedigt het binnen de hele instelling een cultuur van proactief denken aan.
Dit werk staat onder leiding van de Conferentie van voorzitters en wordt politiek aangestuurd door prognosecoördinator Jelena Drenjanin (SE/EVP), lid van de stuurgroep voor betere regelgeving en actieve subsidiariteit.
Prognoseactiviteiten bij het CvdR
Workshops tijdens de Europese Week van regio’s en steden
Tijdens de #EURegionsWeek brengt het CvdR elk jaar ca. 60 lokale en regionale vertegenwoordigers samen voor interactieve prognoseworkshops in Brussel. Deze sessies bieden een open platform om ideeën, benaderingen en nieuwe werkwijzen uit te wisselen.
Sinds 2023 gehouden workshops illustreren hoe regio’s en steden in Europa toekomstgericht denken in de praktijk brengen; zo zijn er regionale beleidslaboratoria, alsook voorbeelden op stadsniveau. Hoe dit er concreet aan toe gaat, is te zien in de video’s van de workshop van de #EURegionsWeek2024 en de conferentie van de #EURegionsWeek 2025.
Als u wilt deelnemen aan komende edities van de Europese Week van regio’s en steden, houd dan de webpagina van de Europese Week van regio’s en steden in de gaten om u aan te melden.
Participatieve prognoses
Het CvdR organiseert specifieke prognoseactiviteiten voor lokale en regionale politici, o.a. in het kader van de:
- werkgroep Green Deal Going Local: belemmeringen voor de tenuitvoerlegging van de Green Deal
- commissie CIVEX: toekomst van de democratie en multilevel governance
Bij deze activiteiten wordt doorgaans gebruikgemaakt van het Scenario Exploration System (SES). Doel hiervan is om politici te helpen onderzoeken welke gevolgen verschillende toekomstscenario’s kunnen hebben voor bepaalde belangrijke beleidsterreinen, en om een meer toekomstgerichte en veerkrachtige besluitvorming te stimuleren.
Het CvdR organiseert ook cursussen waarbij gebruik wordt gemaakt van instrumenten zoals de Causal Layered Analysis (causale gelaagde analyse) en workshops over polycrisisverkenning. Deze kunnen worden gehouden in samenwerking met het JRC of de Onderzoeksdienst van het Europees Parlement.
Als uw stad of regio geïnteresseerd is om beleidsmakers bij soortgelijke activiteiten te betrekken, kan het CvdR u hierover adviseren.
Prognoses in het kader van analytische werkzaamheden
De meeste nieuwe studies van het CvdR bevatten een prognose-onderdeel om ervoor te zorgen dat beleidsdiscussies van meet af aan profiteren van langetermijndenken. In recente publicaties zijn onderwerpen behandeld zoals de implementatie van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie en de invoering van AI en GenAI door lokale en regionale overheden. Ter ondersteuning van dit werk wordt gebruikgemaakt van diverse prognosetools en worden er speciale prognoseworkshops georganiseerd.
Lokale en regionale overheden worden aangemoedigd om bij het ontwikkelen van toekomstgericht beleid deze studies te raadplegen voor praktische inzichten.
Interinstitutionele samenwerking op het gebied van prognoses
Interinstitutionele samenwerking speelt een centrale rol bij het versterken van de prognosecapaciteit van het CvdR. Door nauw samen te werken met andere EU-instellingen en internationale organisaties zorgt het CvdR ervoor dat de lokale en regionale invalshoek systematisch aandacht krijgt in het strategische langetermijndenken op Europees niveau.
Een belangrijk platform dat deze samenwerking mogelijk maakt, is het European Strategy and Policy Analysis System (Espas), het gemeenschappelijke kader van de EU voor strategische prognoses. In 2025 is bij het CvdR de ESPAS Foresight Practitioners’ Day gehouden, waar prognosedeskundigen, onderzoekers en beleidsmakers uit de hele EU elkaar troffen. Het CvdR is niet alleen betrokken bij evenementen, maar draagt ook bij aan toonaangevende rapporten zoals het Global Trends Report 2040 en themadocumenten van Espas waarin specifieke langetermijnuitdagingen zoals digitale cohesie en intergenerationele rechtvaardigheid worden bestudeerd.
Wij helpen u graag om uw visie op de toekomst van uw stad of regio in te brengen in deze Europa-brede discussies.
Betrokkenheid van EU-regio’s en -steden bij prognoses
Voorbeelden uit heel Europa
Steeds meer steden en regio’s maken gebruik van prognoses om toekomstbestendiger te worden en hun langetermijnplanning te verbeteren. Enkele voorbeelden:
- Baskenland en Catalonië (ES)
- Breda, Friesland, Rotterdam (NL)
- Centraal- en Zuid-Estland (EE)
- Centraal-Macedonië (EL)
- Vlaanderen, Duitstalige Gemeenschap van België (Oost-België) (BE)
- Friuli Venezia Giulia, Sardinië (IT)
- Hauts-de-France (FR)
- Helsinki-Uusimaa (FI)
- Krakau, Subkarpaten, Warschau (PL)
- München (DE)
- South Moravia (CZ)
Het CvdR bevordert goede praktijken door middel van lezingen en webinars over prognoses en andere uitwisselingen met lokale en regionale overheden uit Europa. Steden en regio’s die van prognoses gebruikmaken en hun ervaringen met anderen willen delen, vragen willen stellen of op de hoogte willen blijven van toekomstige initiatieven, worden verzocht om contact op te nemen.
Om vaart te zetten achter het integreren van toekomstgericht denken werkt het CvdR ook samen met partners via het Strategic Foresight Partnership (SFP), een Interreg Europa-project dat wordt ondersteund door het CvdR, de OESO en het JRC.
