Aanbevelingen om lokale corruptie tegen te gaan
Op deze pagina
- Grondrechten en de rechtsstaat
- Openbaar bestuur
Het Europees Comité van de Regio’s bepleit lokale strategieën om corruptie te bestrijden.
Het Europees Comité van de Regio’s dringt er bij regionale en gemeentelijke overheden op aan het voortouw te nemen bij de bestrijding van corruptie door een bestaande pan-Europese gedragscode goed te keuren en specifieke strategieën te ontwikkelen die gericht zijn op de aanpak van misbruik bij overheidsopdrachten en in de sectoren bouw, afvalbeheer en havenbeheer.
De voorstellen, die tijdens de plenaire vergadering van het Europees Comité van de Regio’s op 29 november zijn goedgekeurd, zijn bedoeld om een op handen zijnde EU-richtlijn inzake corruptiebestrijding te verbeteren en aan te vullen.
De aanbevelingen vloeien voort uit de vrees dat de perceptie van wijdverbreide corruptie het democratische systeem in Europa ondermijnt. Uit een Eurobarometer-enquête in 2022 bleek dat bijna driekwart van de Europeanen denkt dat er sprake is van corruptie in nationale overheidsinstellingen (74 %) en in lokale of regionale overheidsinstellingen (72 %) in hun land.
De rapporteur, Jean-Luc Vanraes(BE/Renew), lid van de gemeenteraad van Ukkel, zei: “Corruptie is een kanker die onze democratie vernietigt en moet worden uitgeroeid.”
Met de richtlijn wil de EU de strafbaarstelling van corruptie in de lidstaten harmoniseren door gemeenschappelijke definities van corrupte praktijken in te voeren, zoals omkoping in de publieke en de particuliere sector, verduistering, ongeoorloofde beïnvloeding, ambtsmisbruik, belemmering van de rechtsgang en verrijking door corruptiedelicten, en tegelijkertijd de strafrechtelijke sancties op elkaar afstemmen.
In het advies van het CvdR wordt opgemerkt dat de omzetting van de richtlijn in het nationale strafrecht een lastig en langdurig proces zal zijn, gezien de diversiteit van het nationale strafrecht, de verschillen in wetgevingsbevoegdheden in de Europese Unie, en subsidiariteits- en evenredigheidskwesties. Het CvdR moedigt gemeenten en regio’s daarom aan vrijwillige maatregelen te nemen om de normen aan te scherpen en anticorruptiestrategieën te ontwikkelen die gericht zijn op sectoren waar omkoping veel voorkomt.
Het CvdR stelt voor dat lokale en regionale overheden de Europese gedragscode voor alle personen die betrokken zijn bij lokaal en regionaal bestuur, die is ontwikkeld door de Raad van Europa, een in 1949 opgerichte Europabrede instelling voor de bevordering van mensenrechten, democratie en de rechtsstaat, goedkeuren of aanpassen. De Raad van Europa heeft een reeks verdragen en richtsnoeren ter bestrijding van corruptie opgesteld. Het zou goed zijn als het CvdR een follow-up uitvoert van de uitvoering van de Europese gedragscode door de onderschrijvers ervan.
In het advies wordt ook gepleit voor verhoging van de salarissen van op lokaal en regionaal niveau gekozen politici. De betalingssystemen voor gouverneurs, burgemeesters en raadsleden lopen in Europa aanzienlijk uiteen en weerspiegelen de verschillende politieke culturen en tradities.
In de aanbevelingen van het CvdR wordt gewezen op het belang van opleidings- en rapportageverplichtingen voor ambtenaren, institutionele controles en sancties, en controle door de media en het maatschappelijk middenveld. Verder wordt opgemerkt dat lacunes in de uitvoering, handhaving en samenwerking de bestaande wetgeving ondermijnen.
WAT IS DE VOLGENDE STAP?
De ontwerprichtlijn inzake corruptiebestrijding, die de Europese Commissie in mei 2023 heeft ingediend, wordt momenteel besproken door de medewetgevers van de EU. Het Europees Parlement heeft zijn ontwerpverslag in september 2023 uitgebracht. Het CvdR heeft een adviserende rol in het wetgevingsproces van de EU.
ACHTERGROND
- “EU-kader voor corruptiebestrijding”, factsheet over het advies, Europees Comité van de Regio’s
- Ontwerprichtlijn inzake corruptiebestrijding, Europese Commissie, mei 2023
- “Gezamenlijke mededeling over corruptiebestrijding”, Europese Commissie, mei 2023
- Ontwerprichtlijn inzake corruptiebestrijding, ontwerpverslag van het Europees Parlement, september 2023
- “Europese gedragscode voor alle personen die betrokken zijn bij het lokaal en regionaal bestuur”, goedgekeurd door het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa
Contactpersoon:
Andrew Gardner
Tel. +32 473 843 981