Το έργο οδήγησε σε απότομη μείωση της χρήσης πόσιμου νερού για τη συντήρηση του τοπίου, μειώνοντας έτσι την πίεση στις δημοτικές προμήθειες. Το ανακτημένο νερό από τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας είναι τώρα ένας αξιόπιστος πόρος που σώζει τα γλυκά νερά στις δεξαμενές και τους υδροφόρους ορίζοντες από τη χρήση άρδευσης
Η Κύπρος αντιμετωπίζει χρόνια λειψυδρία και κλιματική ευπάθεια και συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών της ΕΕ με τη χαμηλότερη κατά κεφαλήν διαθεσιμότητα νερού. Το ημίξηρο κλίμα της την καθιστά επιρρεπή σε συχνές και παρατεταμένες ξηρασίες. Τις τελευταίες δεκαετίες σημειώθηκε σημαντική μείωση των βροχοπτώσεων, με αποτέλεσμα την υπερβολική χρήση των υπόγειων υδάτων και την αλάτωση των υδροφόρων οριζόντων. Εν τω μεταξύ, η ταχεία αστική ανάπτυξη και ο τουρισμός έχουν ασκήσει περαιτέρω πίεση στους περιορισμένους υδάτινους πόρους του νησιού. Αστικοί δήμοι όπως η Λακατάμια βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτών των προκλήσεων.
Η διατήρηση δημόσιων χώρων πρασίνου κάτω από τη λειψυδρία είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς ο εξωραϊσμός βασίζεται παραδοσιακά σε πολύτιμο γλυκό νερό. Ταυτόχρονα, η αστικοποίηση έχει αυξήσει το ποσοστό των αδιαπέραστων επιφανειών, επιδεινώνοντας τις απορροές και τις αιφνίδιες πλημμύρες όταν σημειώνονται έντονες βροχοπτώσεις. Αυτές οι δύο πιέσεις —η ξηρασία και ο κίνδυνος πλημμύρας— αναδεικνύουν την ανάγκη για ολοκληρωμένες λύσεις. Στο πλαίσιο αυτό, οι προσπάθειες της Λακατάμιας για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή διαμορφώθηκαν με έμφαση στη διατήρηση των υδάτων, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας σε περιόδους ξηρασίας και τη βιώσιμη διαχείριση των όμβριων υδάτων σε ένα ολοένα και πιο ξηρό και θερμαινόμενο κλίμα.
Η πρωτοβουλία στη Λακατάμια υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ έργου LIFE UrbanProof (Climate Proofing Urban Municipalities), το οποίο διήρκεσε από το 2016 έως το 2021. Το UrbanProof αποσκοπούσε στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δήμων μεσαίου μεγέθους στη Μεσόγειο στην κλιματική αλλαγή μέσω προσαρμοσμένων δράσεων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή (CAA) και πρακτικών πιλοτικών έργων. Παράλληλα με τις πόλεις-εταίρους στην Ελλάδα και την Ιταλία, η Λακατάμια επιλέχθηκε ως ένας από τους τόπους επίδειξης της Κύπρου, με έμφαση στην επαναχρησιμοποίηση των υδάτων και τον βιώσιμο οικολογικό προσανατολισμό των πόλεων ενόψει της εντατικοποίησης της ξηρασίας και της λειψυδρίας.
Ο κύριος στόχος του πιλοτικού προγράμματος Lakatamia ήταν η μείωση της εξάρτησης από το πόσιμο νερό και τα υπόγεια ύδατα για την άρδευση του δημόσιου χώρου με τη δημιουργία ενός ασφαλούς, αποτελεσματικού και αναπαραγώγιμου συστήματος επαναχρησιμοποίησης λυμάτων. Παράλληλα, το έργο επιδίωξε να καταδείξει τον τρόπο με τον οποίο η ολοκληρωμένη χωρική διαχείριση, ο έξυπνος σχεδιασμός και οι λύσεις που βασίζονται στη φύση (NbS) θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τόσο τη διατήρηση των υδάτων όσο και τη διαχείριση των ομβρίων υδάτων, αυξάνοντας παράλληλα την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τις βιώσιμες πρακτικές.
Υλοποιήθηκαν διάφορες ολοκληρωμένες δράσεις:
- Δίκτυο άρδευσης με ανακυκλωμένο νερό: Το νέο αρδευτικό σύστημα ενός κυκλικού κόμβου συνδέθηκε με αγωγό που παρέχει αστικά λύματα τριτογενούς επεξεργασίας. Αυτό το υψηλής ποιότητας ανακτημένο νερό (που έχει απολυμανθεί ώστε να πληροί αυστηρά πρότυπα ασφαλείας) χρησιμοποιείται πλέον αντί του πόσιμου νερού για την άρδευση της βλάστησης.
- Σύστημα συλλογής και αποθήκευσης όμβριων υδάτων: Σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε ένα σύστημα που περιλαμβάνει ένα τεχνητό πηγάδι, ανοικτά κανάλια άρδευσης και μια υπόγεια δεξαμενή, όλα τροφοδοτούμενα από ηλιακή ενέργεια.
- Διαπερατό hardscaping: Το σκληρό τοπίο του κυκλικού κόμβου ανακατασκευάστηκε με διαπερατές επιφάνειες, επιτρέποντας τη διείσδυση νερού και μειώνοντας τον κίνδυνο στιγμιαίας πλημμύρας.
- Εξωραϊσμός ανθεκτικός στην ξηρασία: Η ενδημική και ανθεκτική στην ξηρασία βλάστηση φυτεύτηκε για να μειώσει τη ζήτηση άρδευσης, να στηρίξει τη βιοποικιλότητα και να χρησιμεύσει ως μοντέλο για βιώσιμο αστικό τοπίο.
- Κόμβος ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης του κοινού: Ο χώρος μετατράπηκε σε εκπαιδευτικό χώρο, με παραδοσιακά αρδευτικά στοιχεία, ερμηνευτική σήμανση και μετεωρολογικό σταθμό για την παρακολούθηση των τοπικών κλιματικών δεδομένων και τη συμμετοχή των κατοίκων στη δράση για το κλίμα.
