Λιβύη - Πρωτοβουλία της Λευκωσίας

Γενικές πληροφορίες

Κατόπιν αιτήματος των λιβυκών δήμων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών κινητοποιεί συμπράξεις για τις τοπικές διοικήσεις της Λιβύης από τον Ιανουάριο του 2016. Η ΕτΠ ανταποκρίνεται στα αιτήματα των λιβυκών δήμων με προσφορές εμπειρογνωμοσύνης από τους δήμους και τις περιφέρειες της ΕΕ. Στόχος είναι να βελτιωθεί η ζωή των απλών Λιβύων μέσω της συνδρομής προς τους δήμους ώστε οι τελευταίοι να παρέχουν καλύτερες υπηρεσίες σε τομείς που εκτείνονται από την τοπική οικονομική ανάπτυξη έως την περιβαλλοντική ασφάλεια. Η πρωτοβουλία συμβάλλει επίσης από τη βάση προς την κορυφή —μέσω της διπλωματίας των πόλεων— στη σταθεροποίηση της Λιβύης. 

Το 2021 η Πρωτοβουλία της Λευκωσίας εισήλθε σε νέο στάδιο, με νέες δράσεις για την ανάπτυξη ικανοτήτων των τοπικών πολιτικών και των δημόσιων υπαλλήλων, και για την προώθηση της τοπικής κοινωνικής, οικονομικής και θεσμικής ανάπτυξης. Με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα έργα Towards a new Multilevel Shared Approach for Libya Local governance (TAMSALL, Προς μια νέα πολυεπίπεδη κοινή προσέγγιση για την τοπική διακυβέρνηση της Λιβύης, το οποίο ολοκληρώθηκε στις αρχές του 2024) και Research and Education Building Urban Institutions for Local Development (REBUILD, Έρευνα και εκπαίδευση – Οικοδόμηση αστικών θεσμών για την τοπική ανάπτυξη, το οποίο ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2025) κατέστησαν δυνατή τη συνέχιση της συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των Λιβύων εταίρων και κατέβαλαν προσπάθειες για να συμβάλουν στη στήριξη της περαιτέρω βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης των τοπικών πληθυσμών. Τον Σεπτέμβριο του 2025 δρομολογήθηκε ένα άλλο έργο που αποτελεί συνέχεια του REBUILD και επικεντρώνεται στη βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης των υδάτων σε 12 λιβυκούς δήμους σε συνεργασία με την Επαρχία του Τρέντο, το Πανεπιστήμιο του Τρέντο και το Κέντρο Διεθνούς Συνεργασίας του Τρέντο: MUWALI – Municipal Upgrading of Water Systems for Local Impact (Δημοτική αναβάθμιση των συστημάτων ύδρευσης για τοπικό αντίκτυπο). Τα έργα αυτά σηματοδότησαν τη μετάβαση από την προοδευτική στην πιο διαρθρωτική στήριξη της Πρωτοβουλίας της Λευκωσίας.

Η Πρωτοβουλία της Λευκωσίας αναγνωρίζεται πλέον πλήρως ως διεθνής βέλτιστη πρακτική όσον αφορά την αποκεντρωμένη συνεργασία σε ευπαθή περιβάλλοντα, όπως τεκμηριώνεται σε μελέτη της ΕτΠ του Μαρτίου του 2026 επί αυτού του θέματος, η οποία με τη σειρά της θα τροφοδοτήσει τη γνωμοδότηση της ΕτΠ με θέμα «Η σημασία της αποκεντρωμένης συνεργασίας και της διπλωματίας των πόλεων στην προσέγγιση της ΕΕ για τα ευπαθή περιβάλλοντα» (εισηγήτρια: Magali Altounian – FR/Renew).

Η Πρωτοβουλία της Λευκωσίας είναι μια διαδικασία από τη βάση προς την κορυφή που ανταποκρίνεται στις ανάγκες μιας από τις πλησιέστερες και πιο ευάλωτες γειτονικές χώρες της ΕΕ. Η συμμετοχή της ΕτΠ αντικατοπτρίζει την πεποίθηση ότι η διπλωματία των πόλεων και η διπλωματία μεταξύ ομοτίμων μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στην αντιμετώπιση μακροπρόθεσμων διεθνών προκλήσεων με βιώσιμο τρόπο. Είναι επίσης σύμφωνη με την παγκόσμια στρατηγική της ΕΕ και με την πεποίθηση ότι η ΕΕ πρέπει να σκέφτεται παγκόσμια και να δρα τοπικά.

Με ποιους συνεργάζεται η ΕτΠ;

Οι δήμοι της Λιβύης που συμμετέχουν στα έργα τα οποία περιλαμβάνονται στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας της Λευκωσίας είναι μεταξύ άλλων:

• Τρίπολη (κέντρο) 
• Τατζούρα
• Βεγγάζη 
• Γκαριάν
• Τομπρούκ
• Τόκρα (Ταύχειρα)
• Σάμπα
• Σύρτη
• Ζιντάν
• Ζλίτεν
• Αλ Μαρτζ (Βάρκη)
• Ατζνταμπίγια
• Αλ Κούφρα
• Αλ Μπάιντα
• Αζαουίγια 
• Μπατάν Αλ Τζαμπάλ
• Γκατ
• Δάρνη
• Τζάντου 
• Ναλούτ
• Ουαντί Ετμπά
• Μπιντ Μπεγιά

Η επιλογή των δήμων βασίστηκε σε κριτήρια όπως η προθυμία των δημάρχων να υπερβούν τις υφιστάμενες διαφορές και να συνεργαστούν, η συμπερίληψη όλων των περιφερειών της χώρας, οι δυνατότητες των δήμων ως προς την προσέγγιση μεγαλύτερου αριθμού γειτονικών περιοχών, καθώς και η ικανότητα και η προθυμία τους να δημιουργήσουν συμπράξεις συνεργασίας με διεθνείς εταίρους.

Ο δήμαρχος Τρίπολης Ibrahim Eshible, και ο δήμαρχος Ζλίτεν Muftah Ahmadi εκπροσώπησαν τους δημάρχους της Λιβύης έως το 2025 ως παρατηρητές στην Ευρωμεσογειακή Περιφερειακή και Τοπική Συνέλευση (ARLEM). Τα περισσότερα προερχόμενα από την Ευρώπη μέλη της ARLEM, η οποία συγκεντρώνει πολιτικούς ιθύνοντες και πολιτικούς εκπροσώπους της ΕΕ και της περιοχής της Μεσογείου, είναι μέλη της ΕτΠ. Μετά τις τελευταίες τοπικές εκλογές που διεξήχθησαν στη Λιβύη και με νέες διοικήσεις, περιμένουμε επί του παρόντος τον ορισμό των δύο νέων παρατηρητών.

Η ΕτΠ λειτουργεί ως γραμματεία της Πρωτοβουλίας της Λευκωσίας.

Πώς στηρίζει η ΕτΠ τους δήμους της Λιβύης;

Ως πολιτική συνέλευση, η ΕτΠ έχει στόχο να βοηθήσει τους δήμους της Λιβύης να προσχωρήσουν στη διεθνή κοινότητα και να επωφεληθούν από αμοιβαία επωφελείς συμπράξεις με τους δήμους και τις περιφέρειες της ΕΕ, οι οποίες συμβάλλουν στην προαγωγή της βιώσιμης εδαφικής ανάπτυξης. 

Από το 2011 η Λιβύη πλήττεται από πολιτικές αναταραχές σε εθνικό επίπεδο. Αν και με την πάροδο των ετών έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος, συμπεριλαμβανομένης της συγκρότησης κυβέρνησης εθνικής ενότητας, η πολιτική κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ασταθής. Η κρίση έχει επηρεάσει τομείς όπως η υγεία, η εκπαίδευση, καθώς και τα μέσα βιοπορισμού και οι προοπτικές πολλών Λίβυων σε ολόκληρη τη χώρα. Σε αυτήν τη δύσκολη συγκυρία, πολλές τοπικές διοικήσεις κατάφεραν να διατηρήσουν βασικές υπηρεσίες, καθώς και να εξασφαλίσουν εκλογική εντολή και ισχυρή λαϊκή νομιμοποίηση. Καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης, κατάφεραν να εξασφαλίσουν ένα ορισμένο επίπεδο σταθερότητας στις κοινότητές τους. 

Για τον λόγο αυτό, η ΕτΠ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η παροχή στήριξης στους δήμους της Λιβύης είναι ένας πολλά υποσχόμενος τρόπος με τον οποίο η ΕΕ θα μπορούσε να βοηθήσει τη χώρα. Οι δήμοι και οι περιφέρειες της ΕΕ έχουν ήδη επιδείξει την πολιτική πείρα, τη θεσμική ικανότητα και τις τεχνικές δεξιότητες που απαιτούνται για τη στήριξη των ομολόγων τους ανά τον κόσμο. Μέσω της Πρωτοβουλίας της Λευκωσίας, η ΕτΠ επιδιώκει να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη στήριξη που παρέχεται προς τη Λιβύη σε τομείς που υποδείχθηκαν ως κρίσιμης σημασίας από τις λιβυκές τοπικές διοικήσεις.

Τι είδους υποστήριξη χρειάζονται οι δήμοι της Λιβύης;

Οι δήμοι και οι περιφέρειες της ΕΕ έχουν προσφέρει ή υποσχεθεί στήριξη στους ακόλουθους τομείς:

• Διαχείριση των υδάτων και διαχείριση των αποβλήτων: Μούρθια (ES)
• Διαχείριση των αποβλήτων: Αμβέρσα (BE)
• Πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη: Βίλα Ρεάλ (PT)
• Δημόσια διοίκηση: Λευκωσία (CY)
• Εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας: τοπικές αρχές της Μάλτας (MT)
• Δημοσιονομική διαχείριση και διαφάνεια: Φλάνδρα (BE)
• Θετική ειρηνευτική κατάρτιση για νεαρούς Λιβύους: Μάλαγα (ES), Σλάιγκο (IE), Ένωση Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης της Βόρειας Ιρλανδίας (UK)
• Αλιεία, και ιδίως επίτευξη του Ευρωκώδικα για την εξαγωγή ιχθύων από τη Λιβύη προς τις αγορές της ΕΕ: αυτόνομη περιφέρεια Φριούλι – Ιουλιανής Βενετίας (IT)
• Αλιεία, επεξεργασία αλιευμάτων και υδατοκαλλιέργεια: Γαλικία (ES)
• Συνεχής μάθηση για τις τοπικές διοικήσεις και τα συστήματα διαχείρισης της ποιότητας των υδάτων: Επαρχία του Τρέντο (IT)

Κατά τη διάρκεια ενημερωτικών επισκέψεων στην ΕΕ, οι Λίβυοι εμπειρογνώμονες πραγματοποίησαν επιτόπιες επισκέψεις σε επιχειρησιακές εγκαταστάσεις, συμμετείχαν σε εργαστήρια, συζητήσεις και δραστηριότητες κατάρτισης, και δρομολόγησαν πιο μακροπρόθεσμες δράσεις συνεργασίας με τους δήμους και τις περιφέρειες της ΕΕ.

Η ΕτΠ εργάζεται επί του παρόντος για την ενθάρρυνση της ανάπτυξης επιπλέον έργων πλήρους κλίμακας με τη συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών της Λιβύης και της ΕΕ.