Η ευρωπαϊκή και η παγκόσμια ανθεκτικότητα στο επίκεντρο

Η δημοκρατία, η τρομοκρατία και ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών της ΕΕ στις εξωτερικές υποθέσεις της ΕΕ συζητήθηκαν στη συνεδρίαση της επιτροπής CIVEX.

Οι προκλήσεις για την ευρωπαϊκή δημοκρατία βρίσκονται στο επίκεντρο της επιτροπής «Ιθαγένεια, διακυβέρνηση, θεσμικές και εξωτερικές υποθέσεις» (CIVEX) στις 9 Ιουνίου, με τα μέλη να εγκρίνουν γνωμοδότηση σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας, η οποία αποτελείται από μια σειρά προτάσεων για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης, της ανθεκτικότητας και της ετοιμότητας στα δημοκρατικά συστήματα. Η γνωμοδότηση θα υποβληθεί προς υιοθέτηση στη σύνοδο ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) του Οκτωβρίου.

Συζητήθηκαν τρεις άλλες γνωμοδοτήσεις, όλες σχετικές με την ανθεκτικότητα, μία από τις τρεις προτεραιότητες της θητείας της ΕτΠ για την περίοδο 2025-30.

Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας

Η συζήτηση της επιτροπής CIVEX σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας άγγιξε και τους τρεις πυλώνες της πρωτοβουλίας - τη συμμετοχή των πολιτών, τη δύναμη των δημοκρατικών συστημάτων και την ακεραιότητα του χώρου πληροφοριών - αλλά δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην πολιτική, με τα μέλη της επιτροπής να επισημαίνουν ότι οι απειλές αποθαρρύνουν τις γυναίκες να εισέλθουν στην πολιτική. Στην τελευταία από τις έξι συζητήσεις με τις νομοθετικές επιτροπές της ΕτΠ, η εισηγήτρια της ΕτΠ για το σχέδιο δράσης της ΕτΠ για την ισότητα των φύλων, Carina Ohlsson (SE/PES), μέλος του δημοτικού συμβουλίου του Lidköping, πρόσθεσε ότι «υπάρχουν ισχυρές δυνάμεις που θέλουν να απομακρύνουν τις γυναίκες από την πολιτική, και ίσως και άλλες περιθωριοποιημένες ομάδες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να λάβουμε θέση σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ενωσιακό επίπεδο. Διαφορετικά, δεν θα είμαστε σε θέση να υπερασπιστούμε τη δημοκρατία με τον τρόπο που χρειαζόμαστε.»

Ο εισηγητής Stephen De Ron (LU/Πράσινοι και Προοδευτικοί), δημοτικός σύμβουλος Hesperange, δήλωσε: «Η πραγματική απειλή για την ευρωπαϊκή δημοκρατία δεν είναι πλέον μόνο εξωτερική - έγκειται στη σταδιακή διάβρωση της εμπιστοσύνης, στη συρρίκνωση του χώρου της κοινωνίας των πολιτών και στην αυξανόμενη αποδέσμευση από το εσωτερικό. Προκειμένου η Ασπίδα Δημοκρατίας να κάνει τη διαφορά, πρέπει να περάσουμε από την αντίδραση στις κρίσεις στην πρόβλεψή τους, προστατεύοντας τη συμμετοχή, διαφυλάσσοντας τις ανεξάρτητες φωνές και διασφαλίζοντας ότι οι γυναίκες και οι άνδρες μπορούν να συμμετέχουν επί ίσοις όροις στη δημοκρατική ζωή. Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας και πρέπει να αναγνωριστούν ως βασικοί εταίροι.»

Ο κ. De Ron αναφέρεται αργότερα στις συστάσεις του στην Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Δημόσιας Επικοινωνίας (EuroPCom), η οποία διοργανώθηκε από την ΕτΠ σε συνεργασία με άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Στις 2-3 Ιουνίου, η χειραγώγηση των πληροφοριών και οι παρεμβάσεις από το εξωτερικό (FIMI) αποτέλεσαν επίσης κεντρικό θέμα στις Ημέρες Διεύρυνσης της ΕτΠ (.)

Η σημασία της αποκεντρωμένης συνεργασίας και της διπλωματίας των πόλεων στην προσέγγιση της ΕΕ όσον αφορά τα ευάλωτα περιβάλλοντα

Κατόπιν αιτήματος της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ΕτΠ καταρτίζει επί του παρόντος γνωμοδότηση με θέμα τη συμβολή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στις εξωτερικές προσπάθειες της ΕΕ για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας σε εύθραυστα περιβάλλοντα. Τα μέλη της επιτροπής CIVEX συζήτησαν το θέμα με την Κυπριακή Προεδρία και τη Γενική Διεύθυνση Διεθνών Εταιρικών Σχέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενόψει της υιοθέτησης της γνωμοδότησης κατά τη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ στις 1-2 Ιουλίου.

Η συζήτηση μπόρεσε να αξιοποιήσει την εμπειρία της ΕτΠ στην πρωτοποριακή διπλωματία των πόλεων και στις δημοτικές και περιφερειακές εταιρικές σχέσεις στη Λιβύη, μια διαδικασία που ξεκίνησε στη Λευκωσία, την πρωτεύουσα της Κύπρου, το 2015. Τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την «πρωτοβουλία της Λευκωσίας» της ΕτΠ και η μετατροπή της εν λόγω συνεργασίας σε πρόγραμμα στήριξης της ΕΕ για τη Λιβύη παρουσιάστηκαν σε μελέτη που ανατέθηκε από την ΕτΠ και δημοσιεύθηκε φέτος με τίτλο «Ο ρόλος των τοπικών και των περιφερειακών αρχών και η αποκεντρωμένη συνεργασία σε εύθραυστα περιβάλλοντα: Με βάση την πρωτοβουλία της Λευκωσίας στη Λιβύη».

Ο εισηγητής Magali Altounian (FR/Renew Europe), μέλος του περιφερειακού συμβουλίου Προβηγκίας-Άλπεων-Κυανής Ακτής, δήλωσε: «Η αποκεντρωμένη συνεργασία αποτελεί βασικό μοχλό της ολοκληρωμένης προσέγγισης. Διατηρεί δεσμούς όταν τα παραδοσιακά κανάλια κλείνουν, παρέχει πολύτιμη τεχνική υποστήριξη και ενισχύει τη διακυβέρνηση, τις δημόσιες υπηρεσίες και τη συμμετοχή των πολιτών - εν ολίγοις, τα ίδια τα θεμέλια που κρατούν μια κοινωνία ενωμένη. Δεν μπορεί να υπάρξει τοπική προσέγγιση χωρίς ρόλο για τις τοπικές κυβερνήσεις, ούτε βιώσιμη συνεργασία χωρίς αποκεντρωμένη συνεργασία, η οποία είναι συχνά η μόνη διαρκής θεσμική εταιρική σχέση σε αυτά τα πλαίσια. Το αίτημά μας είναι σαφές: να αναγνωρίσουν την τοπική διάσταση ως στρατηγικό μοχλό για την ευρωπαϊκή δράση σε ασταθή πλαίσια.»

Το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο: Μια θάλασσα, ένα σύμφωνο, ένα μέλλον

Τα μέλη της επιτροπής CIVEX συζήτησαν επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές μπορούν να συμμετέχουν στην ανάπτυξη της συνεργασίας της ΕΕ σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, μια περιοχή που αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, όπως η μετανάστευση, η οικονομική πίεση και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Αυτό έπεται της δρομολόγησης του συμφώνου για τη Μεσόγειο τον Νοέμβριο του 2025, μιας πρωτοβουλίας για την εμβάθυνση της συνεργασίας που ξεκίνησε 30 χρόνια νωρίτερα μέσω της διαδικασίας της Βαρκελώνης.

Η συζήτηση της επιτροπής CIVEX ακολούθησε συζήτηση για το ίδιο θέμα μια ημέρα νωρίτερα, σε συνεδρίαση της επιτροπής της Ευρωμεσογειακής Περιφερειακής και Τοπικής Συνέλευσης (ARLEM), η οποία δημιουργήθηκε από την ΕτΠ ως πλατφόρμα διαλόγου με τοπικούς και περιφερειακούς πολιτικούς από ολόκληρη τη Μεσόγειο. Τόσο η ΕτΠ όσο και η ARLEM θα εγκρίνουν γνωμοδοτήσεις αργότερα εντός του τρέχοντος έτους σχετικά με την εφαρμογή του Συμφώνου. Μιλώντας στη συνεδρίαση της επιτροπής CIVEX, η εισηγήτρια της ΕτΠ Magali Altounian (FR/Renew Europe) και η συνεισηγήτρια της ARLEM Marie-Antoinette Maupertuis (FR/EA), πρόεδρος της Συνέλευσης της Κορσικής, τόνισαν την ανάγκη πλήρους συμμετοχής των υποεθνικών αρχών.

Ο εισηγητής Altounian δήλωσε: «Η διαβούλευση αυτή αποτελεί σημαντική ευκαιρία για να εδραιωθεί το Σύμφωνο στην τοπική πραγματικότητα και να καταστεί ένα πραγματικά επιχειρησιακό εργαλείο. Η επιτυχία του μεσογειακού συμφώνου θα εξαρτηθεί από την ικανότητά του να έχει απτό αντίκτυπο στα εδάφη, σε όλες τις ακτές της Μεσογείου. Σε αυτό ακριβώς το στάδιο διακυβεύεται η αξιοπιστία του Συμφώνου. Επειδή, πέρα από τη στρατηγική φιλοδοξία, είναι ήδη εμφανείς διάφορες προκλήσεις: το ζήτημα των πόρων, ο κίνδυνος διασποράς πρωτοβουλιών και η σχέση μεταξύ των δηλωμένων προτεραιοτήτων και της συγκεκριμένης υλοποίησής τους στην πράξη.»

ProtectEU: Ατζέντα για την πρόληψη και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας

Η τελευταία γνωμοδότηση που συζητήθηκε στη συνεδρίαση αφορούσε την αντιτρομοκρατική διάσταση της στρατηγικής εσωτερικής ασφάλειας της ΕΕ, ProtectEU. Η ανταλλαγή απόψεων επικεντρώθηκε στον ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στον εντοπισμό και την πρόληψη τρομοκρατικών επιθέσεων, στο πλαίσιο της έννοιας της «ασφάλειας εκ σχεδιασμού» μέσω του πολεοδομικού σχεδιασμού, της οργάνωσης της κυκλοφορίας, της διαχείρισης του πλήθους, της ασφάλειας των δημόσιων εκδηλώσεων και του εκσυγχρονισμού των δημόσιων υποδομών. Η γνωμοδότηση έχει προγραμματιστεί να υιοθετηθεί από την ΕτΠ στα μέσα Οκτωβρίου.

Ο εισηγητής Olgierd Geblewicz (PL/EPP), περιφερειάρχης Δυτικής Πομερανίας, δήλωσε: «Η ασφάλεια μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνο εάν οικοδομηθεί μέσω πραγματικής συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης. Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές δεν είναι απλώς ενδιαφερόμενα μέρη σε αυτή τη διαδικασία. Είμαστε απαραίτητοι εταίροι. Είτε μιλάμε για την προστασία των δημόσιων χώρων, τη διαφύλαξη των υποδομών ζωτικής σημασίας, την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης, την αντιμετώπιση κρίσεων ή την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μετά από ένα περιστατικό, οι δήμοι και οι περιφέρειες είναι συχνά οι πρώτοι που αναλαμβάνουν δράση και βρίσκονται πλησιέστερα στους πολίτες που υπηρετούμε.»

Γενικές πληροφορίες:

• Στοιχεία συνεδρίασης: Η ημερήσια διάταξη, τα δικαιολογητικά έγγραφα και η καταγραφή είναι διαθέσιμα στη σελίδα της εκδήλωσης. Διατίθενται επίσης φωτογραφίες.