Europejska i globalna odporność w centrum uwagi

Demokracja, terroryzm i rola władz lokalnych i regionalnych UE w sprawach zewnętrznych UE omówione na posiedzeniu Komisji CIVEX.

Wyzwania dla demokracji europejskiej znalazły się w centrum uwagi Komisji Obywatelstwa, Sprawowania Rządów, Spraw Instytucjonalnych i Zewnętrznych (CIVEX) w dniu 9 czerwca, a członkowie zatwierdzili opinię w sprawie europejskiej tarczy demokracji, która składa się z zestawu propozycji mających na celu zwiększenie zaufania, odporności i gotowości w systemach demokratycznych. Przyjęcie opinii przewidziane jest na październikową sesję plenarną Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u).

Omówiono trzy inne opinie, z których wszystkie dotyczyły odporności, jednego z trzech priorytetów kadencji KR-u w latach 2025–2030.

Europejska Tarcza Demokracji

Debata Komisji CIVEX na temat europejskiej tarczy demokracji dotyczyła wszystkich trzech filarów inicjatywy – zaangażowania obywatelskiego, siły systemów demokratycznych i integralności przestrzeni informacyjnej – ale szczególną uwagę zwrócono na wyzwania stojące przed kobietami w polityce, a członkowie komisji zauważyli, że zagrożenia zniechęcają kobiety do wchodzenia do polityki. W ostatniej z sześciu dyskusji z komisjami ustawodawczymi KR-u sprawozdawczyni KR-u w sprawie planu działania KR-u na rzecz równości płci Carina Ohlsson (SE/PES), członkini rady miejskiej Lidköping, dodała, że „istnieją silne siły, które chcą usunąć kobiety z polityki, a być może także inne zmarginalizowane grupy. Dlatego musimy zająć stanowisko na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i unijnym. W przeciwnym razie nie będziemy w stanie bronić demokracji w sposób, w jaki tego potrzebujemy”.

Sprawozdawca Stephen De Ron (LU/Zieloni i Postępowcy), radny gminy Hesperange, powiedział: „Prawdziwe zagrożenie dla demokracji europejskiej nie jest już tylko zewnętrzne – polega na stopniowej erozji zaufania, kurczeniu się przestrzeni obywatelskiej i coraz większym oderwaniu od wewnątrz. Jeśli Tarcza Demokracji ma coś zmienić, musimy przejść od reagowania na kryzysy do ich przewidywania, chroniąc uczestnictwo, chroniąc niezależne głosy i zapewniając kobietom i mężczyznom równy udział w życiu demokratycznym. Władze lokalne i regionalne znajdują się na pierwszej linii tych wysiłków i muszą zostać uznane za kluczowych partnerów”.

De Ron omówił następnie swoje zalecenia na Europejskiej Konferencji Komunikacji Publicznej (EuroPCom), zorganizowanej przez KR we współpracy z innymi instytucjami UE. 2–3 czerwca zagraniczna manipulacja informacjami i ingerencja w informacje (FIMI) były również głównym tematem Dni Rozszerzenia KR-u .

Znaczenie współpracy zdecentralizowanej i dyplomacji miejskiej w podejściu UE do sytuacji niestabilności

Na wniosek prezydencji cypryjskiej w Radzie Unii Europejskiej KR opracowuje obecnie opinię w sprawie wkładu władz lokalnych i regionalnych w zewnętrzne wysiłki UE na rzecz wzmocnienia odporności w sytuacjach niestabilności. Członkowie Komisji CIVEX omówili ten temat z prezydencją cypryjską i Dyrekcją Generalną Komisji Europejskiej ds. Partnerstw Międzynarodowych z myślą o przyjęciu opinii na sesji plenarnej KR-u w dniach 1–2 lipca.

W debacie wykorzystano doświadczenia KR-u związane z pionierską dyplomacją miejską oraz partnerstwami gminnymi i regionalnymi w Libii. Proces ten rozpoczął się w 2015 r. w Nikozji, stolicy Cypru. Wnioski wyciągnięte z inicjatywy KR-u „Nikozja” i przekształcenie takiej współpracy w unijny program wsparcia dla Libii zostały przedstawione w badaniu zleconym przez KR i opublikowanym w tym roku, zatytułowanym „Rola władz lokalnych i regionalnych oraz zdecentralizowana współpraca w niestabilnych warunkach: Opierając się na inicjatywie nikozyjskiej w Libii”.

Sprawozdawczyni Magali Altounian (FR/Renew Europe), członkini rady regionalnej Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, powiedziała: „Współpraca zdecentralizowana jest kluczowym elementem zintegrowanego podejścia. Utrzymuje więzi, gdy tradycyjne kanały się zamykają, zapewnia cenne wsparcie techniczne i wzmacnia zarządzanie, usługi publiczne i uczestnictwo obywateli - krótko mówiąc, fundamenty, które utrzymują społeczeństwo razem. Nie może być podejścia lokalnego bez roli samorządów lokalnych ani trwałej współpracy bez współpracy zdecentralizowanej, która jest często jedynym trwałym partnerstwem instytucjonalnym w tych kontekstach. Nasza prośba jest jasna: uznanie wymiaru lokalnego za strategiczną dźwignię działań europejskich w niestabilnych kontekstach”.

Pakt na rzecz regionu Morza Śródziemnego: Jedno morze, jeden pakt, jedna przyszłość

Członkowie Komisji CIVEX dyskutowali również o tym, w jaki sposób władze lokalne i regionalne mogą uczestniczyć w rozwijaniu współpracy UE w regionie Morza Śródziemnego, który boryka się z poważnymi wyzwaniami, takimi jak migracja, napięcia gospodarcze i skutki zmiany klimatu. Jest to następstwo zainicjowania w listopadzie 2025 r. paktu na rzecz regionu Morza Śródziemnego, inicjatywy na rzecz pogłębienia współpracy rozpoczętej 30 lat wcześniej w ramach procesu barcelońskiego.

Debata Komisji CIVEX nastąpiła po dyskusji na ten sam temat dzień wcześniej, na posiedzeniu komisji Eurośródziemnomorskiego Zgromadzenia Samorządów Lokalnych i Regionalnych (ARLEM), które zostało utworzone przez KR jako platforma dialogu z politykami lokalnymi i regionalnymi z całego regionu Morza Śródziemnego. KR i ARLEM przyjmą jeszcze w tym roku opinie w sprawie wdrażania paktu. Przemawiając na posiedzeniu Komisji CIVEX, sprawozdawca KR-u Magali Altounian (FR/Renew Europe) i współsprawozdawczyni ARLEM-u Marie-Antoinette Maupertuis (FR/EA), przewodnicząca Zgromadzenia Korsyki, podkreślili potrzebę pełnego zaangażowania władz szczebla niższego niż krajowy.

Sprawozdawca Altounian powiedział: „Konsultacje te stanowią kluczową okazję do zakotwiczenia paktu w realiach lokalnych i uczynienia go prawdziwie operacyjnym narzędziem. Powodzenie paktu śródziemnomorskiego będzie zależało od jego zdolności do wywarcia konkretnego wpływu na terytoria, na wszystkich wybrzeżach Morza Śródziemnego. Właśnie na tym etapie zagrożona jest wiarygodność paktu. Ponieważ poza ambicjami strategicznymi widoczne jest już kilka wyzwań: kwestia zasobów, ryzyko rozproszenia inicjatyw oraz związek między określonymi priorytetami a ich konkretną realizacją w terenie”.

Ochrona UE: Program zapobiegania terroryzmowi i zwalczania go

Ostatnia opinia omawiana na posiedzeniu dotyczyła wymiaru antyterrorystycznego unijnej strategii bezpieczeństwa wewnętrznego ProtectEU. Wymiana poglądów koncentrowała się na roli władz lokalnych i regionalnych w identyfikowaniu ataków terrorystycznych i zapobieganiu im, w ramach koncepcji „uwzględnienia bezpieczeństwa na etapie projektowania” poprzez planowanie przestrzenne, organizację ruchu, zarządzanie tłumem, bezpieczeństwo imprez publicznych i modernizację infrastruktury publicznej. Przyjęcie opinii przez KR zaplanowano na połowę października.

Sprawozdawca Olgierd Geblewicz (PL/EPL), marszałek województwa zachodniopomorskiego, powiedział: „Bezpieczeństwo może być skuteczne tylko wtedy, gdy opiera się na prawdziwej współpracy na wszystkich szczeblach sprawowania rządów. Władze lokalne i regionalne nie są jedynie zainteresowanymi stronami w tym procesie. Jesteśmy niezbędnymi partnerami. Niezależnie od tego, czy mówimy o ochronie przestrzeni publicznej, ochronie infrastruktury krytycznej, zapobieganiu radykalizacji postaw, reagowaniu na kryzysy czy odbudowie zaufania po incydencie, miasta i regiony często działają jako pierwsze i najbliżej obywateli, którym służymy.

Informacje ogólne:

• Szczegółowe informacje na temat posiedzenia: Porządek obrad, dokumentacja uzupełniająca i nagrania są dostępne na stronie wydarzenia. Dostępne są również zdjęcia.