Athléimneacht Eorpach agus dhomhanda i bhfócas

An daonlathas, an sceimhlitheoireacht agus ról údaráis áitiúla agus réigiúnacha an Aontais i ngnóthaí seachtracha an Aontais a pléadh ag cruinniú CIVEX.

Bhí na dúshláin don daonlathas Eorpach i lár an aonaigh ag an gCoimisiún um Shaoránacht, Rialachas, Gnóthaí Institiúideacha agus Seachtracha (CIVEX) an 9 Meitheamh, agus d’fhormheas na comhaltaí tuairim maidir leis an Sciath Eorpach um an Daonlathas, ina bhfuil sraith tograí chun muinín, athléimneacht agus ullmhacht i gcórais dhaonlathacha a chothú. Cuirfear an tuairim i láthair lena glacadh ag seisiún iomlánach Choiste Eorpach na Réigiún (CnaR) i mí Dheireadh Fómhair.

Pléadh trí thuairim eile, bhain gach ceann acu leis an athléimneacht, ceann de thrí thosaíocht shainordú 2025-30 CnaR.

Sciath an Daonlathais Eorpaigh

Dhírigh díospóireacht CIVEX ar an Sciath um an Daonlathas Eorpach ar thrí cholún an tionscnaimh - rannpháirtíocht shibhialta, neart na gcóras daonlathach, agus sláine an spáis faisnéise - ach díríodh aird ar leith ar na dúshláin atá os comhair na mban sa pholaitíocht, agus thug comhaltaí an choimisiúin dá n-aire go bhfuil bagairtí ag cur bac ar mhná dul isteach sa pholaitíocht. Sa phlé deireanach a rinneadh le coimisiúin reachtacha CnaR, dúirt rapóirtéir CnaR maidir le Plean Gníomhaíochta CnaR maidir le Comhionannas Inscne – Carina Ohlsson (SE/PSE), comhalta de Chomhairle Bhardasach Lidköping – ‘go bhfuil fórsaí láidre ann ar mian leo mná a bhaint den pholaitíocht, agus b’fhéidir grúpaí imeallaithe eile freisin. Sin é an fáth nach mór dúinn seasamh ar an leibhéal áitiúil, réigiúnach, náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais. Murach sin, ní bheimid in ann an daonlathas a chosaint ar an mbealach is gá dúinn.”

Seo mar a labhair an Rapóirtéir Stephen De Ron (LU/Na Glasaigh agus Forásaigh), comhairleoir bhardas Hesperange: "Ní bagairt sheachtrach amháin a thuilleadh í an fhíorbhagairt ar dhaonlathas na hEorpa - is éard atá i gceist léi an mhuinín a chreimeadh de réir a chéile, an spás sibhialta a laghdú agus an díscor ón taobh istigh a mhéadú. Má tá an Sciath Daonlathais chun difear a dhéanamh, ní mór dúinn bogadh ó fhreagairt do ghéarchéimeanna go dtí iad a réamh-mheas, trí rannpháirtíocht a chosaint, guthanna neamhspleácha a chosaint agus a chinntiú gur féidir le mná agus fir páirt a ghlacadh ar bhonn cothrom sa saol daonlathach. Tá na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ar thús cadhnaíochta san iarracht sin agus ní mór iad a aithint mar chomhpháirtithe bunriachtanacha.”

Labhair an tUasal De Ron ina dhiaidh sin faoina mholtaí ag an gComhdháil Eorpach um Chumarsáid Phoiblí (EuroPCom), a d’eagraigh CnaR i gcomhar le hinstitiúidí eile de chuid an Aontais. An 2-3 Meitheamh, bhí ionramháil agus cur isteach eachtrach ar fhaisnéis (FIMI) ina théama lárnach freisin ag Laethanta an Mhéadaithe in CnaR .

An tábhacht a bhaineann le comhar díláraithe agus taidhleoireacht chathrach i gcur chuige an Aontais i leith suíomhanna leochaileacha

Arna iarraidh sin d’Uachtaránacht na Cipire ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh, tá tuairim á tarraingt suas ag CnaR faoi láthair maidir leis an méid a chuireann na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha le hiarrachtaí seachtracha an Aontais chun an athléimneacht a neartú i suíomhanna leochaileacha. Phléigh comhaltaí CIVEX an t-ábhar le hUachtaránacht na Cipire agus le hArd-Stiúrthóireacht na gComhpháirtíochtaí Idirnáisiúnta sa Choimisiún Eorpach, i bhfianaise ghlacadh na tuairime ag seisiún iomlánach CnaR an 1-2 Iúil.

Bhí an díospóireacht in ann leas a bhaint as taithí CnaR i dtaidhleoireacht cheannródaíoch chathrach agus i gcomhpháirtíochtaí bardasacha agus réigiúnacha sa Libia, próiseas ar cuireadh tús leis sa Niocóis, príomhchathair na Cipire, in 2015. Leagadh amach na ceachtanna a foghlaimíodh ó ‘thionscnamh na Niocóise’ de chuid CnaR agus ó chlaochlú an chomhair sin ina chlár tacaíochta de chuid an Aontais don Libia i staidéar a choimisiúnaigh CnaR agus a foilsíodh i mbliana, dar teideal ‘Ról na nÚdarás Áitiúil agus Réigiúnach agus an Comhar Díláraithe i Suíomhanna Leochaileacha: Ag tógáil ar Thionscnamh na Niocóise sa Libia'.

Seo mar a labhair an Rapóirtéir Magali Altounian (FR/Renew Europe), comhalta de Chomhairle Réigiúnach Provence-Alpes-Côte-d’Azur: “Is príomhluamhán den chur chuige comhtháite é an comhar díláraithe. Coinníonn sé naisc nuair a dhúntar bealaí traidisiúnta, cuireann sé tacaíocht theicniúil luachmhar ar fáil, agus neartaíonn sé rialachas, seirbhísí poiblí agus rannpháirtíocht na saoránach - i mbeagán focal, na bunchlocha a choinníonn sochaí le chéile. Ní féidir aon chur chuige áitiúil a bheith ann gan ról do rialtais áitiúla, ná comhar inbhuanaithe gan comhar díláraithe, arb é an t-aon chomhpháirtíocht institiúideach mharthanach é go minic sna comhthéacsanna sin. Tá ár n-iarratas soiléir: an ghné áitiúil a aithint mar luamhán straitéiseach do ghníomhaíocht Eorpach i gcomhthéacsanna leochaileacha."

An Comhshocrú don Mheánmhuir: Aon Mhuir Amháin, Aon Chomhshocrú Amháin, Aon Todhchaí Amháin

Phléigh comhaltaí CIVEX freisin conas is féidir leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a bheith rannpháirteach i bhforbairt chomhar an Aontais ar fud na Meánmhara, réigiún a bhfuil dúshláin shuntasacha os a chomhair, amhail an imirce, brú eacnamaíoch, agus tionchair an athraithe aeráide. Tagann sé sin sna sála ar sheoladh an Chomhshocraithe don Mheánmhuir i mí na Samhna 2025, tionscnamh chun an comhar a dhoimhniú ar cuireadh tús leis 30 bliain roimhe sin trí Phróiseas Barcelona.

Bhí díospóireacht CIVEX ann tar éis plé a dhéanamh ar an ábhar céanna lá roimhe sin, ag cruinniú coimisiúin den Tionól Réigiúnach agus Áitiúil Eora-Mheánmhara (ARLEM), a chruthaigh CnaR mar ardán le haghaidh idirphlé le polaiteoirí áitiúla agus réigiúnacha ó gach cearn den Mheánmhuir. Glacfaidh CnaR agus ARLEM araon tuairimí níos déanaí i mbliana maidir le cur chun feidhme an Chomhshocraithe. Ag labhairt dó ag cruinniú CIVEX, leag rapóirtéir CnaR – Magali Altounian (FR/Renew Europe) – agus comhrapóirtéir ARLEM, Marie-Antoinette Maupertuis (FR/EA), Uachtarán Thionól na Corsaice, béim ar an ngá atá le páirt iomlán a thabhairt do na húdaráis fhonáisiúnta.

Dúirt an Rapóirtéir Altounian an méid seo a leanas: “Is deis thábhachtach é an comhairliúchán seo chun an Comhshocrú a dhaingniú i réaltachtaí áitiúla agus chun uirlis fhíoroibríochtúil a dhéanamh de. Beidh rath Chomhshocrú na Meánmhara ag brath ar a chumas tionchar nithiúil a imirt ar na críocha, ar chóstaí uile na Meánmhara. Is ag an gcéim seo go díreach atá creidiúnacht an Chomhshocraithe i mbaol. Ós rud é, lasmuigh den uaillmhian straitéiseach, go bhfuil roinnt dúshlán le feiceáil cheana féin: ceist na n-acmhainní, an baol go scaipfear tionscnaimh, agus an nasc idir tosaíochtaí sonraithe agus a gcur chun feidhme nithiúil ar an láthair."

ProtectEU: Clár oibre chun an sceimhlitheoireacht a chosc agus a chomhrac

Sa tuairim dheireanach a pléadh sa chruinniú, tugadh aghaidh ar ghné na frithsceimhlitheoireachta de straitéis slándála inmheánaí an Aontais, ProtectEU. Bhí an malartú tuairimí dírithe ar ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach maidir le hionsaithe sceimhlitheoireachta a shainaithint agus a chosc, arna leagan amach ag coincheap na ‘slándála trí dhearadh’ trí phleanáil uirbeach, eagrú tráchta, bainistiú sluaite, slándáil imeachtaí poiblí agus nuachóiriú an bhonneagair phoiblí. Tá sé beartaithe go nglacfaidh CnaR an tuairim i lár mhí Dheireadh Fómhair.

Seo mar a labhair an Rapóirtéir Olgierd Geblewicz (PL/PPE), Uachtarán Réigiún na Pomerania Thiar: “Ní féidir leis an tslándáil a bheith éifeachtach ach amháin má thógtar í trí fhíorchomhar ar gach leibhéal rialachais. Ní páirtithe leasmhara sa phróiseas sin amháin iad na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha. Is comhpháirtithe riachtanacha muid. Cibé acu a labhraímid faoi spásanna poiblí a chosaint, bonneagar criticiúil a chosaint, radacú a chosc, freagairt do ghéarchéimeanna nó muinín a athbhunú tar éis teagmhais, is minic gurb iad na cathracha agus na réigiúin na chéad chathracha agus na réigiúin a ghníomhóidh agus na cinn is gaire do na saoránaigh ar a bhfreastalaímid.”

Faisnéis chúlra:

• Sonraí an chruinnithe: Tá an clár oibre, an doiciméadacht tacaíochta agus an taifeadadh ar fáil ar leathanach na n-imeachtaí. Tá grianghraif ar fáil freisin.