Libia – inicjatywa nikozyjska

Na temat

Na wniosek libijskich gmin od stycznia 2016 r. Europejski Komitet Regionów organizuje partnerstwa dla libijskich lokalnych jednostek administracyjnych. KR dopasowuje wnioski libijskich miast do ofert dotyczących wiedzy fachowej miast i regionów UE. Celem jest poprawa życia zwykłych Libijek i Libijczyków poprzez wspomaganie gmin w świadczeniu lepszych usług – od lokalnego rozwoju gospodarczego po bezpieczeństwo środowiskowe. Ta inicjatywa, która opiera się na dyplomacji miast, stanowi również oddolny wkład w stabilizację Libii. 

W 2021 r. rozpoczął się nowy etap realizacji inicjatywy – zaczęto podejmować nowe działania mające na celu budowanie zdolności lokalnych polityczek i polityków oraz służby cywilnej, a także przyspieszenie lokalnego rozwoju społeczno-gospodarczego i instytucjonalnego. Dzięki finansowaniu Komisji Europejskiej zrealizowano następujące projekty: „W stronę nowego wielopoziomowego wspólnego podejścia do sprawowania rządów na szczeblu lokalnym w Libii” (TAMSALL), który zakończył się na początku 2024 r., oraz „Badania i kształcenie budujące instytucje miejskie dla celów lokalnego rozwoju” (REBUILD), który zakończył się w maju 2025 r. Umożliwiły one ciągłą współpracę między partnerami z UE i Libii oraz wysiłki na rzecz dalszej poprawy warunków życia lokalnej ludności. Kontynuacją REBUILD był kolejny projekt, który został zainicjowany we wrześniu 2025 r.: MUWALI – Gminna modernizacja systemów wodnych z myślą o oddziaływaniu lokalnym. Dotyczył on ulepszenia systemów gospodarki wodnej w dwunastu gminach libijskich we współpracy z prowincją Trydent, a także z uniwersytetem oraz Ośrodkiem Współpracy Międzynarodowej w Trydencie. W ramach projektów przesunięto akcent z rosnącego wsparcia na wsparcie strukturalne dla inicjatywy nikozyjskiej.

Inicjatywa nikozyjska uchodzi obecnie za najlepszą praktykę międzynarodową w zakresie współpracy zdecentralizowanej w niestabilnym otoczeniu. Znalazło to wyraz w badaniu KR-u na ten temat z marca 2026 r., które zostanie uwzględnione w opinii „Znaczenie współpracy zdecentralizowanej i dyplomacji miejskiej w podejściu UE do niestabilnych sytuacji” (sprawozdawczyni: Magali Altounian – FR/Renew).

Inicjatywa nikozyjska jest procesem oddolnym, który wychodzi naprzeciw potrzebom jednego z najbliższych i najbardziej niestabilnych sąsiadów UE. Zaangażowanie KR-u odzwierciedla przeświadczenie, że dyplomacja miast i dyplomacja partnerska mogą być kluczowym i racjonalnym rozwiązaniem długofalowych wyzwań międzynarodowych. Jest ono również zgodne z globalną strategią UE oraz z przekonaniem, że UE powinna myśleć globalnie i działać lokalnie.

Z kim współpracuje KR?

W projektach realizowanych w ramach inicjatywy nikozyjskiej uczestniczą następujące miasta libijskie:

• Centrum Trypolisu 
• Tadżur
• Bengazi 
• Gharjan
• Tobruk
• Tokra
• Sabha
• Syrta
• Zintan
• Zliten
• Al Mardż
• Adżdabija
• Al Kufra
• Al Bajda
• Az Zawija 
• Batan Al Dżabal
• Ghat
• Derna
• Dżadu 
• Nalut
• Wadi Etba
• Bint Beja

Gminy zostały wybrane na podstawie takich kryteriów jak: gotowość burmistrzów do przezwyciężenia różnic i podjęcia współpracy, uwzględnienie wszystkich regionów kraju, możliwość nawiązania kontaktu przez gminy z większą liczbą sąsiadujących obszarów oraz ich zdolność i gotowość do zawiązania partnerstw współpracy na forum międzynarodowym.

Burmistrz Trypolisu Ibrahim Eshible i burmistrz Zliten Muftah Ahmadi reprezentowali libijskich włodarzy miast do 2025 r. jako obserwatorzy w Eurośródziemnomorskim Zgromadzeniu Samorządów Lokalnych i Regionalnych (ARLEM). Większość europejskich członków ARLEM-u, który skupia polityków i przedstawicieli politycznych z regionu UE i Morza Śródziemnego, pochodzi z KR-u. Po ostatnich wyborach lokalnych w Libii i wyłonieniu nowych członkiń i członków organów administracji oczekujemy na wyznaczenie dwojga nowych obserwatorów.

KR pełni funkcję sekretariatu inicjatywy nikozyjskiej.

W jaki sposób KR wspiera libijskie miasta?

KR – jako zgromadzenie polityczne – zamierza pomagać libijskim miastom w przyłączeniu się do społeczności międzynarodowej oraz czerpaniu korzyści z owocnych partnerstw z miastami i regionami UE, przyczyniających się do wspierania zrównoważonego rozwoju terytorialnego. 

Od 2011 r. Libia boryka się z zawirowaniami politycznymi na szczeblu krajowym. Choć z upływem czasu udało się poczynić pewne postępy, w tym utworzyć rząd jedności narodowej, sytuacja polityczna jest wciąż bardzo niestabilna. Kryzys dotyka opieki zdrowotnej, szkolnictwa, źródeł utrzymania oraz perspektyw Libijek i Libijczyków w całym kraju. W tej trudnej sytuacji wielu lokalnym jednostkom administracyjnym udaje się utrzymać podstawowe usługi, mandat wyborczy oraz solidną legitymację społeczną. Przez cały czas trwania kryzysu zapewniają swoim społecznościom pewien poziom stabilności. 

KR stwierdził zatem, że poparcie dla libijskich miast i regionów jest obiecującym sposobem, w jaki UE może pomóc Libii. Miasta i regiony UE dowiodły już, że mają doświadczenie polityczne, potencjał instytucjonalny i umiejętności techniczne, by wesprzeć partnerów na całym świecie. Poprzez inicjatywę nikozyjską KR stara się zwiększyć wsparcie dla Libii w obszarach wskazanych przez lokalną administrację Libii jako kluczowe.

Jakiego rodzaju wsparcia potrzebują libijskie miasta?

Miasta i regiony UE udzielają wsparcia lub deklarują je w następujących dziedzinach:

• Gospodarka wodna i gospodarowanie ściekami – Murcja (Hiszpania)
• Gospodarka odpadami – Antwerpia (Belgia)
• Podstawowa opieka zdrowotna – Vita Real (Portugalia)
• Administracja publiczna: Nikozja (Cypr)
• Nauczanie języka angielskiego – władze lokalne Malty (Malta)
• Administracja finansowa i przejrzystość – Flandria (Belgia)
• Szkolenia na temat pokoju pozytywnego dla młodych Libijek i Libijczyków – Malaga (Hiszpania), Sligo (Irlandia), Stowarzyszenie Władz Lokalnych Irlandii Północnej (Zjednoczone Królestwo)
• Rybołówstwo, zwłaszcza wprowadzenie kodu euro odnośnie do wywozu ryb z Libii na rynki UE – region autonomiczny Friuli-Wenecja Julijska (Włochy)
• Rybołówstwo, przetwórstwo ryb i akwakultura – Galicja (Hiszpania)
• Kształcenie ciągłe dla administracji lokalnej oraz systemy zarządzania jakością wody – Prowincja Autonomiczna Trydent (Włochy)

Podczas wizyt studyjnych w UE libijscy eksperci udali się do sprawnie działających obiektów, wzięli udział w warsztatach, debatach i szkoleniach, a także zainicjowali długofalową współpracę z regionami i miastami UE.

KR pragnie teraz zdopingować zainteresowane podmioty do opracowania dodatkowych projektów zakrojonych na pełną skalę z udziałem władz lokalnych z Libii i UE.