Komitet Regionów opublikował 9 października 2023 r. roczne sprawozdanie UE na temat stanu regionów i miast, w którym przedstawił najbardziej palące wyzwania stojące przed miastami i regionami w całej Unii oraz stosowane w terenie rozwiązania pomocne w podejmowaniu decyzji UE.
Jest ono źródłem informacji o tym, w jaki sposób regiony i miasta radzą sobie z kryzysami, takimi jak katastrofy klimatyczne czy rosyjska wojna przeciwko Ukrainie. Pokazuje, w jaki sposób przyczyniają się one do długofalowej przemiany społeczeństw w ramach transformacji ekologicznej i cyfrowej przy jednoczesnym zwiększaniu spójności.
Pojmowanie Europy z perspektywy lokalnej i regionalnej
Na podstawie autorskich analiz zleconych przez Europejski Komitet Regionów, a także badań naukowych, uwag innych instytucji europejskich i ogólnie dostępnej dokumentacji – w sprawozdaniu przedstawione zostaną fakty i dane przeznaczone dla decydentów i odpowiednich zainteresowanych stron. Główne ustalenia i zalecenia znalazły się w dorocznym orędziu o stanie regionów i miast w Unii Europejskiej, które wygłosił 9 października 2023 r. przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów Vasco Alves Cordeiro.
Tegoroczne sprawozdanie skupia się na najpilniejszych wyzwaniach, przed którymi stoją regiony i miasta UE. Przedstawione zostaną w nim rozwiązania i pomysły realizowane w terenie w celu wzmocnienia spójności i zaradzenia następującym problemom: od sytuacji nadzwyczajnych i kryzysów, takich jak katastrofy klimatyczne, rosyjska wojna przeciwko Ukrainie lub niedobory energii, po długoterminową przemianę zachodzącą w ramach transformacji ekologicznej i cyfrowej.
Sprawozdanie ma charakter perspektywiczny i zawiera wskazówki odnośnie do wyborów europejskich i kolejnej kadencji instytucji UE.
Znalazł się w nim również „Barometr regionalny i lokalny UE”, przedstawiający poglądy demokratycznie wybranych przedstawicielek i przedstawicieli z całej Europy, którzy wzięli udział w ankiecie przeprowadzonej we współpracy z IPSOS.
Barometr regionalny i lokalny
W 27 państwach członkowskich Unii Europejskiej ponad milion polityków wybieranych jest na szczeblu niższym niż krajowy. Ci lokalni politycy reprezentują bardzo zróżnicowany krajobraz okręgów wyborczych na różnych szczeblach sprawowania rządów, m.in. kraje związkowe, regiony, województwa, prowincje, hrabstwa, okręgi i gminy. Badanie Eurobarometr Flash to dla lokalnych polityków UE ważna możliwość przedstawienia opinii na temat wyzwań i priorytetów Europy.
Ich odpowiedzi pokazują, co ich zdaniem na poziomie Unii należy traktować priorytetowo, na ile są zorientowani w ogólnounijnych inicjatywach i możliwościach finansowania UE, co sądzą o przyszłości Europy i jakie są ich reakcje na kryzys wywołany wojną w Ukrainie.
Główne wnioski
- 50% lokalnych polityczek i polityków odpowiedziało, że ich władze regionalne lub lokalne tworzą ośrodki recepcyjne dla uchodźców i zapewniają im dach nad głową, a 33%, że zapewniają uchodźcom dostęp do opieki społecznej i lekarskiej.
- Ponad czterech na dziesięciu respondentów (45%) uznało, że regiony i miasta mogą przyczynić się do odbudowy Ukrainy poprzez zaangażowanie regionów i miast UE w szerszy europejski plan odbudowy Ukrainy. Około trzech na dziesięciu respondentów uważa, że najskuteczniejszą odpowiedzią jest zapewnienie wsparcia finansowego i materialnego (31%), programy partnerstwa miast mające na celu wzmocnienie potencjału technicznego i instytucjonalnego oraz wymiana najlepszych praktyk (30%), a także promowanie dobrych rządów na szczeblu lokalnym i regionalnym (27%).
- Jeśli chodzi o wiedzę na temat finansowania z UE ogólnie (w ramach polityki spójności), około jedna czwarta respondentów (23%) odpowiedziała, że jest świadoma faktu, że w ciągu ostatnich dwóch lat ich miasto lub region otrzymało finansowanie w ramach polityki spójności UE, oraz że była w ten proces zaangażowana. Natomiast 36% respondentów wiedziało, że takie finansowanie zostało otrzymane, nie byli oni jednak zaangażowani w ten proces. Z kolei 33% badanych ani o tym nie wiedziało, ani nie było w to zaangażowane – liczba ta wahała się od 2% w Chorwacji do 71% w Danii.
- Na pytanie o wartość dodaną polityki spójności w porównaniu z innymi źródłami finansowania (krajowymi lub regionalnymi) większość respondentów (53%) odpowiedziała, że fundusze spójności zostały wykorzystane do wspierania określonych rodzajów projektów. Zdaniem jednej czwartej badanych (25%) takie fundusze wnoszą wartość dodaną w dziedzinie współpracy transgranicznej z innymi miastami i regionami.
- Miasta lub regiony większości respondentów (62%) podjęły działania służące zmniejszeniu zużycia energii w związku z Europejskim Zielonym Ładem. Czterech na dziesięciu respondentów (40%) odpowiedziało, że ich miasto lub region podjęły środki w celu promowania ochrony przyrody i zazieleniania miast (np. sadzenie drzew), a nieco niższy odsetek (37%) wspomniał o „działaniach na rzecz ograniczenia odpadów i ich wpływu na środowisko”.
- Znacząca większość badanych (91%) całkowicie się zgodziła lub raczej się zgodziła ze stwierdzeniem, że regiony i miasta powinny mieć większy wpływ na kształtowanie polityki UE i debatę na temat przyszłości Unii Europejskiej.
- Na pytanie, w których obszarach regiony i miasta powinny mieć większy wpływ na kształtowanie unijnej polityki, około połowa respondentów wybrała odpowiedzi: „silniejszą gospodarkę, sprawiedliwość społeczną i zatrudnienie” (52%), „szkolnictwo, kulturę, młodzież i sport” (51%) oraz „kryzys klimatyczny i środowisko” (51%).
Badanie „Local politicians of the EU and the future of Europe” [Politycy samorządowi w UE a przyszłość Europy] zostało przeprowadzone przez IPSOS. W okresie od 25 lipca do 11 września 2023 r. przeprowadzono 2907 rozmów z polityczkami i politykami szczebla lokalnego i regionalnego.
