Het “democratieschild” van de EU heeft lokale actie nodig tegen desinformatie en haatzaaiende uitlatingen

De leden van het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) zijn ingenomen met het voorstel van de Europese Commissie om een “democratieschild” in het leven te roepen, waarin het voorstel om de veerkracht van Europese democratieën te vergroten wordt beschreven als een essentieel antwoord op de toenemende dreigingen en uitdagingen.

Tijdens een debat op 10 december met Michael McGrath, Europees commissaris voor Democratie, Justitie, Rechtsstaat en Consumentenbescherming, hebben de lokale en regionale leiders van de EU hun bezorgdheid geuit over desinformatie, buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging, en het niveau van haatzaaiende uitlatingen tegen lokale politici, met name vrouwen.

Commissaris McGrath presenteerde voorstellen voor het Europees Democratieschild en benadrukte de belangrijkste doelstellingen van het initiatief: de EU beter bewust te maken van nieuwe dreigingen, de democratische instellingen en media te versterken en de betrokkenheid van de burgers te vergroten.

Hij onderschrijft het standpunt van het CvdR dat lokale en regionale overheden, als bestuursniveau dat het dichtst bij de burgers staat, een essentiële rol spelen bij de bescherming van de democratie en de rechtsstaat.

Commissaris McGrath en CvdR-leden spraken over de dreiging die uitgaat van steeds geavanceerdere en uitgebreidere inspanningen om desinformatie te verspreiden, het debat te polariseren en de integriteit van verkiezingen te ondermijnen – inspanningen die de gevaren voor lokale en regionale politici, met name vrouwen, verergeren. De voorstellen voor het Democratieschild bevatten aanbevelingen over hoe de veiligheid in de politiek kan worden vergroot, waaronder een initiatief om een specifieke gids met beste praktijken op te stellen.

De CvdR-leden onderstreepten de structurele uitdaging van de achteruitgang van onafhankelijke media en waren ingenomen met de ideeën in het Democratieschild om onafhankelijke lokale media te ondersteunen, zowel via rechtstreekse financiële bijstand als door de lidstaten aan te moedigen nationale en regionale actieplannen inzake mediageletterdheid te ontwikkelen of uit te breiden.

In het debat werd ook gewezen op de rechtsstaat als kernwaarde van het externe optreden van de EU, met interventies van Oekraïense en Turkse politici. Commissaris McGrath uitte zijn solidariteit met het Oekraïense volk en benadrukte dat de Europese Commissie volgende week in Den Haag een conventie zal ondertekenen voor de oprichting van de Claims Commission, die een kader zal bieden voor herstelbetalingen aan Oekraïne. Zij zal ook vorderingen blijven maken met de zaak voor de oprichting van het Speciaal Tribunaal voor het misdrijf agressie tegen Oekraïne.

Het CvdR zal in een advies dat in 2026 moet worden goedgekeurd, gedetailleerd reageren op de voorstellen in het kader van het Europees Democratieschild.

Meer informatie:  

• Een verslag van het debat is te vinden op de speciale webpagina van het CvdR voor de zitting. Foto's zijn beschikbaar op de Flickr-pagina van het CvdR. Voor audiovisuele ondersteuning kunt u contact opnemen met de audiovisuele dienst van het CvdR. 

• Europees Democratieschild: De voorstellen zijn vervat in een gezamenlijke mededeling getiteld "HetEuropees Democratieschild: Empowering Strong and Resilient Democracies",op 12 november gepubliceerd door de Europese Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid. Achtergrondmateriaal is beschikbaar op de website van de Europese Commissie. De voorstellen zullen worden behandeld in een advies van het CvdR, opgesteld door Stephen De Ron (LU/Groenen), lid van de gemeenteraad van Hesperange. Goedkeuring is gepland voor de zitting van het CvdR in oktober 2026.  

• Gerelateerde adviezen van het CvdR: De afgelopen jaren heeft het CvdR ook adviezen uitgebracht over het actieplan voor Europese democratie (rapporteur: Aleksandra Dulkiewicz, burgemeester van Gdansk), "Derol van lokale en regionale overheden bij de bestrijding van desinformatie en buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging"(rapporteur: Gustaw Marek Brzezin (PL/EVP), voorzitter van de regioraad van Warmińsko-Mazurskie, “TheEuropean Media Freedom Act and the Defence of Democracy”(rapporteur: Mark Speich, toenmalig staatssecretaris van Federale, Europese en Internationale Zaken en Media van Noordrijn-Westfalen); "Het lokale en regionale perspectief bij de tenuitvoerlegging van de rechtsstaat in de Europese Unie"(rapporteur: (Doorverwezen vanaf Stephen De Ron)  

• Gerelateerde CvdR-initiatieven: Netwerk van lokale raadsleden van de EU, het programma voor jonge gekozen politici en de Burgemeester Paweł Adamowicz-prijs, opgericht ter ere van de oude burgemeester van Gdańsk en CvdR-lid die in 2019 door een kiezer is vermoord.