Regio's en steden pleiten voor een hechter, sterker, samenhangender en ambitieuzer Europa

Het Vlaamse Gewest geprezen voor zijn inspanningen op het vlak van waterbeheer en sociale bescherming.

 Aan het begin van een nieuwe politieke cyclus voor de Europese Unie heeft de voorzitter van het Europees Comité van de Regio's, Vasco Alves Cordeiro, zijn jaarlijkse toespraak gehouden over de staat van regio's en steden in de Europese Unie. 

De vierde editie van het jaarverslag van de EU over de staat van regio's en steden, gepubliceerd door het Europees Comité van de Regio's (CvdR), werd op 7 oktober door voorzitter Vasco Alves Cordeiro tijdens de openingszitting van de 22e Europese Week van regio's en steden gepresenteerd aan Europese, nationale en regionale leiders, besluitvormers en belanghebbenden. 

Waterbeheer

Klimaatverandering heeft op veel manieren invloed op het milieu en de mensen en leidt tot droogte en watertekorten. Watertekorten treffen bijna 30% van het grondgebied van de EU en droogtes komen ook steeds vaker voor in de winter. winter. De PESETA-IV studie van de EU toont aan dat droogtes in de loop van deze eeuw vaker zullen voorkomen, langer zullen duren en intenser zullen zijn in de mediterrane en Atlantische regio's van Europa.

In Vlaanderen, waar de lage beschikbaarheid van water een probleem is geworden, heeft de regionale regering de “Blue Deal” gelanceerd. Het programma, dat in het verslag wordt geprezen, is erop gericht om verspilling tegen te gaan en te investeren in nieuwe methoden voor bestuur, onderzoek en innovatie op het gebied van waterbeheer.

CoR member Karl Vanlouwe (BE/EA) is rapporteur voor een advies over “Het creëren van een EU Blue Deal met oog op rurale ontwikkeling en landbouw in de Europese regio’s” die in juni 2024 is goedgekeurd. Het advies dringt er bij de Europese Commissie op aan om van water een strategische prioriteit te maken, en waarschuwt dat langdurig en wijdverspreid wanbeheer van waterbronnen en de verslechterende klimaatverandering de beschikbaarheid van water voor drinkwater, sanitaire voorzieningen en landbouw beïnvloeden en een bedreiging vormen voor de voedselzekerheid, energieproductie en industrie van de EU.  

Sociale bescherming

Met bijna 100 miljoen mensen die het risico lopen op armoede en sociale uitsluiting in 2023 - waaronder meer dan 2,1 miljoen Belgen -, kan de Europese Unie niet voorbijgaan aan de groeiende behoefte aan effectieve sociale bescherming en openbare diensten van hoge kwaliteit. 

Regio's en steden spelen een essentiële rol bij de ontwikkeling van het woningaanbod in hun gemeenschappen, maar ook bij het bieden van sociale bescherming en passende openbare diensten. Ze beheren een aanzienlijk deel van de overheidsinvesteringen en -uitgaven, die essentieel zijn voor de ontwikkeling van lokale infrastructuur, onderwijs, gezondheidszorg en sociale diensten. 

Het model van het Vlaams Gewest werd in het rapport benadrukt voor zijn uitmuntendheid in sociale bescherming en openbare diensten, dankzij zijn efficiënt gezondheidszorgsysteem, robuuste sociale diensten en proactieve digitale transformatie. Opmerkelijke initiatieven zijn het Vlaams programma voor sociale bescherming en Digitaal Vlaanderen. Deze inspanningen hebben de openbare dienstverlening en levenskwaliteit aanzienlijk verbeterd en vormen een benchmark voor andere regio's.

Citaat

Karl Vanlouwe (BE/EA), lid van de Vlaams Parlement en President van de European Alliance groep van de CdvR: “De Vlaamse Blue Deal van minister Zuhal Demir is internationaal door experts en beleidsmakers geprezen. Het is daarom tijd om de best practices uit Vlaanderen, maar ook uit de hele EU te delen en te implementeren door investeringen in innovatie en samenwerking over de landgrenzen heen.”

Hoogtepunten uit het jaarlijkse verslag van de EU over de staat van regio's en steden:

• Regio's en steden ervaren de klimaatcrisis dagelijks, met extreme hitte, overstromingen, droogtes en branden. Tegen 2050 worden jaarlijks 120.000 sterfgevallen door hitte verwacht. De regio's en steden vragen om tot 200 miljard euro per jaar te investeren in klimaatadaptatie, rekening houdend met sociale en territoriale kwetsbaarheden.
• De groene en digitale transitie hebben asymmetrische territoriale gevolgen die via lokale oplossingen moeten worden aangepakt. Het cohesiebeleid heeft aangetoond de levenskwaliteit te kunnen verbeteren. Regio's en steden vragen om een sterker en vernieuwd cohesiebeleid voor alle regio's.
• Van elke 10 euro die aan milieubeleid wordt besteed, worden er 8 lokaal besteed. Regio's en steden vragen om gerichte financiële steun voor de uitvoering van de Europese Green Deal.
• De industriële transformatie van Europa heeft verschillende gevolgen voor regio's. Voor het concurrentievermogen van de EU is een goed functionerende interne markt op basis van een sterk cohesiebeleid nodig. Regio's en steden vragen om een nieuwe industriële strategie die is afgestemd op de territoriale realiteit.
• 100 miljoen mensen lopen het risico op armoede en sociale uitsluiting. 47% van de jonge Europeanen (18-34 jaar) woont bij hun ouders. Lokale en regionale overheden zijn verantwoordelijk voor 50% van de uitgaven aan infrastructuur, huisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en sociale diensten. Regio's en steden eisen openbare diensten van hoge kwaliteit.
• De nieuwe impuls voor uitbreiding, veroorzaakt door de Russische inval in Oekraïne, betekent een historische stap voor de EU. Regio's en steden willen op een zinvolle manier bij het uitbreidingsproces worden betrokken.
• Regio's en steden zijn goed voor meer dan de helft van de totale overheidsinvesteringen. De transformatie van onze samenlevingen vergt enorme investeringen. Regio's en steden vragen om een ambitieuze, plaatsgebonden Europese begroting die lokale investeringen ondersteunt, met een sterk cohesiebeleid als kern.
• Het vertrouwen van het publiek in regionale en lokale overheden is de afgelopen tien jaar aanzienlijk toegenomen en zal in 2024 een piek bereiken van 60%, het hoogste percentage van alle bestuursniveaus. Regio's en steden vragen om een grotere rol voor het Europees Comité van de Regio's.

 Meer informatie

• De toespraak van voorzitter Cordeiro werd gevolgd door een debat over de uitdagingen die ons te wachten staan bij het behoud van de cohesie in Europa en de uitbreiding met de kandidaat-lidstaten. De commissaris voor Cohesie en Hervorming, Elisa Ferreira, de vicevoorzitter van het Europees Parlement, Younous Omarjee, de locoburgemeester van Tirana, Jonida Halili, en de burgemeester van de Oekraïense stad Orzhytsia, Olena Sydorenko, namen het woord tijdens het debat. De Voorzitter van het Europees Parlement, Roberta Metsola, en de burgemeester van Kiev, Vitali Klitschko, namen deel via een videoboodschap.  
• Website van het jaarlijkse verslag over de toestand van de steden en regio's van de EU, inclusief de volledige toespraak van voorzitter Vasco Alves Cordeiro (tekst en video), het volledige verslag, factsheets en eerdere edities.
• Elk jaar wordt in het verslag de balans opgemaakt van de uitdagingen waar regio's en steden voor staan, zoals democratie, cohesiebeleid, groene en digitale transitie, groeiende ongelijkheid, plattelandsontwikkeling en uitbreiding. Dit jaar presenteert het jaarverslag van de EU over de staat van regio's en steden de oplossingen en visie die regio's en steden hebben ontwikkeld om deze uitdagingen aan te gaan, met behoud van de kracht van het sociale weefsel.
• Foto's van de openingssessie van #EURegionsWeek 2024.