Steden en regio’s pleiten voor sterker lokaal leiderschap in het Nieuw Europees Bauhaus

Lokale en regionale overheden willen betaalbare huisvesting, architectonische kwaliteit en burgerparticipatie centraal stellen in het Nieuw Europees Bauhaus, ondersteund door toegankelijke financiering en meer steun voor lokale maatregelen.

Het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) heeft tijdens zijn zitting van 14 oktober een advies over “Nieuw Europees Bauhaus – van visie tot uitvoering” goedgekeurd, waarin het erop aandringt het initiatief te behandelen als een culturele en democratische beweging die geworteld is in burgerparticipatie, betrokkenheid van jongeren en lokaal leiderschap.

In heel Europa kampen steden en regio’s met een steeds diepere huisvestingscrisis, waarbij een gebrek aan betaalbare woningen van goede kwaliteit de sociale cohesie en de levenskwaliteit steeds meer bedreigt. Een deel van het antwoord, stelt rapporteur Tsvetelina Simeonova-Zarkin (BG/Renew Europe), gemeenteraadslid in Sofia, ligt in de manier waarop bestaande gebouwen worden behandeld. In het advies wordt gesteld dat wat vandaag wordt gesloopt voor altijd verloren gaat en wordt erop aangedrongen dat het Nieuw Europees Bauhaus (NEB) een duidelijk vermoeden vestigt ten gunste van renovatie, adaptief hergebruik en transformatie boven sloop, waarbij het bestaande gebouwenbestand wordt erkend als een culturele, ecologische en sociale troef.

Daarnaast dringt het CvdR aan op de systematische integratie van de NEB-beginselen in het Europees plan voor betaalbare huisvesting, met bijzondere aandacht voor energie-efficiënte renovatie, betaalbare en sociale huisvesting en stadsvernieuwing, waarbij huisvesting, diensten en openbare ruimten worden gecombineerd. Het benadrukt dat het plan van de EU niet alleen gericht moet zijn op snelheid en kwantiteit, maar ook op architectonische kwaliteit, toegankelijkheid en het behoud van de lokale identiteit. Er moet bijzondere aandacht worden besteed aan huishoudens met een laag inkomen, jongeren, eenoudergezinnen, ouderen en kwetsbare groepen, om ontheemding en segregatie te voorkomen.

De impact van een dergelijke aanpak wordt geïllustreerd door het “State of Regions and Cities – EU Annual Report 2026” van het CvdR: in Barcelona heeft een renovatieprogramma van 170 miljoen EUR 11 600 woningen opgewaardeerd, waardoor de vraag naar energie met 50 % is gedaald en de blootstelling van bewoners aan energiearmoede is verminderd. In Cork heeft een op het NEB geïnspireerde vernieuwing van de historische wijk Shandon 7 miljoen EUR aan financiering uit het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) opgeleverd.

Van NEB Boost een permanente bron van steun voor kleine gemeenten maken

Wat financiering betreft, wordt in het advies gepleit voor specifieke NEB-prioriteiten binnen het cohesiebeleid, vereenvoudigde toegang tot EU-financiering en een betere coördinatie tussen het cohesiebeleid, Horizon Europa, InvestEU en de Europese Investeringsbank, naast technische bijstand voor kleinere autoriteiten met minder middelen. Het dringt ook aan op de voortzetting en institutionalisering van de NEB-boost voor kleine gemeenten, een proefproject van het Europees Parlement dat door het CvdR is geïnitieerd, als permanent mechanisme, en op de verankering van burgerparticipatie in het centrum van elk NEB-project.

Nieuw Europees Bauhaus-label en NEB-academies

In het advies wordt eraan herinnerd dat het CvdR in 2020 voor het eerst een NEB-keurmerk heeft voorgesteld en is het ingenomen met de stap van de Commissie om dit te verwezenlijken, op voorwaarde dat de criteria duidelijk, eenvoudig en evenredig blijven voor kleinere gemeenten. Er wordt voorgesteld het label een andere naam te geven, een systeem van gegradueerde erkenning in te voeren en een openbaar platform voor projecten met een label in te voeren. Ook wordt opgeroepen tot een flexibeler bestuursmodel op basis van lokale NEB-takken en regionale hubs, met aandacht voor ondervertegenwoordigde regio’s zoals Midden- en Oost-Europa.

Tot slot wordt er in het advies op aangedrongen dat de NEB-academie de opleiding en praktische ondersteuning van professionals en lokale en regionale overheden versterkt, met een evenwichtige geografische dekking, met name in ondervertegenwoordigde regio’s. In samenwerking met universiteiten en instellingen voor beroepsonderwijs en -opleiding moeten de NEB-academies een gemeenschappelijk Europees leerkader ontwikkelen met op maat gesneden trajecten en certificaten die in alle lidstaten worden erkend.

Het CvdR is van mening dat het Nieuw Europees Bauhaus, door gemeenschappen centraal te stellen bij de uitvoering ervan, steden en regio’s kan helpen om duurzaamheid, inclusie en schoonheid om te zetten in blijvende verbeteringen in het dagelijks leven van mensen.

Citaat

Tsvetelina Simeonova-Zarkin (BG/Renew Europe), gemeenteraadslid van Sofia: "Onze pleinen, scholen, kleuterscholen, parken, bibliotheken en culturele centra zijn niet alleen gebouwen of voorzieningen. Het zijn de plaatsen waar gemeenschappen elkaar ontmoeten, burgers een gevoel van verbondenheid ontwikkelen en vertrouwen kan worden herbouwd. Het Nieuw Europees Bauhaus biedt ons de mogelijkheid om deze ruimten verder te transformeren – om ze duurzamer, mooier en vooral echt inclusief te maken.”

Achtergrond

• Foto’s en video’s van de CvdR-zitting.
• Het advies is een reactie op de mededeling van de Europese Commissie "Nieuw Europees Bauhaus - van visie tot uitvoering".

• Het CvdR heeft het advies “Nieuw Europees Bauhaus: Mooi, duurzaam, samen” in 2022.

• Het advies werd op 22 juni 2026 met algemene stemmen goedgekeurd door de CvdR-commissie Sociaal Beleid, Onderwijs, Werkgelegenheid, Onderzoek en Cultuur (SEDEC).

Contactgegevens

Víctor Moreno Morales de Setién
Tel.: +32 475999662
victor.morenomoralesdesetien@cor.europa.eu