Toekomstige EU-begroting: regio's en steden waarschuwen dat centralisatie het concurrentievermogen en de samenhang van Europa kan verzwakken

"Regio's en steden zijn de motor van ons vermogen om te concurreren en ons voor te bereiden op de toekomst," zei president Tüttő in de toespraak over de Staat van de Regio's en Steden.

Voorafgaand aan een cruciale bijeenkomst van EU-staatshoofden en regeringsleiders waarschuwden lokale en regionale leiders dat de volgende langetermijnbegroting van de Unie het risico loopt beslissingen en kansen te concentreren in de sterkste regio's, territoriale ongelijkheden te verdiepen en Europa's vermogen om het economische potentieel van al haar regio's te mobiliseren te verzwakken.

Tijdens de openingssessie van de Europese Week van Regio's en Steden 2026 hield Kata Tüttő, voorzitter van het Europees Comité van de Regio's (CvdR), haar toespraak over de Staat van de Regio's en Steden. Zij sprak in aanwezigheid van António Costa, voorzitter van de Europese Raad, Jack Chambers, minister van Overheidsuitgaven, Infrastructuur, Hervorming van de Openbare Dienst en Digitalisering van Ierland – dat het voorzitterschap van de Raad van de EU bekleedt –, uitvoerend vicevoorzitter van de Europese Commissie Raffaele Fitto, en honderden lokale en regionale leiders uit de hele Unie.

Het EU-jaarverslag over de staat van regio's en steden, vandaag gepubliceerd door de CvdR, schetst een zorgwekkend beeld van de huidige en toekomstige uitdagingen waarmee Europa's gebieden worden geconfronteerd: één op de twee regio's heeft een toename van armoede en sociale uitsluiting ervaren, terwijl meer dan de helft van de regio's de arbeidsmarktomstandigheden heeft zien verslechteren. Dalende productie en hoge energiekosten verzwakken de regionale concurrentiekracht, en Europese gebieden zijn steeds kwetsbaarder voor natuurrampen en worden er ongelijk door getroffen: bosbranden zijn de afgelopen vier jaar met 57% gestegen en de jaarlijkse kosten van droogte worden geschat op €9 miljard.

Demografische veranderingen verdiepen ook de territoriale ongelijkheden in de EU: bijna driekwart van de regio's, met name landelijke gebieden, zal naar verwachting tegen 2050 bevolking verliezen, terwijl de meeste stedelijke gebieden toenemende druk ondervinden op huisvesting en infrastructuur.

Tijdens het debat dat volgde op de toespraak van de voorzitter benadrukten lokale en regionale leiders dat het concurrentievermogen van Europa afhangt van bedrijven, werknemers, infrastructuur en innovatie-ecosystemen in alle regio’s. Een sterk, goed gefinancierd en gedecentraliseerd cohesiebeleid verbindt deze capaciteiten met de interne markt en helpt regio's industriële transities te beheren, demografische en klimaattransities. Toch loopt de voorgestelde EU-begroting 2028–2034 het risico dat beslissingen worden geconcentreerd op territoriale investeringen op nationaal niveau, waardoor voorspelbare financiering verzwakt en lokale en regionale kennis buitenspel zet. "Als Europa sterker wil zijn op het wereldtoneel, moet het ook binnen de EU sterk blijven. De begroting moet de sterke punten van Europa verbinden en meer plaatsen helpen hun potentieel te ontwikkelen," zei CoR-voorzitter Tüttő.

Citaten

Kata Tüttő, voorzitter van het Europees Comité van de Regio's: "Europa's belofte is gedeelde welvaart. We kunnen die niet waarmaken door aan te nemen dat groei die op een paar plaatsen wordt gegenereerd uiteindelijk iedereen zal bereiken. Samenhang en concurrentievermogen horen samen: innovatie verbinden met bedrijven, werknemers en gemeenschappen in heel Europa. Regio's en steden brengen kennis, investeringscapaciteit en publiek vertrouwen. De volgende EU-begroting moet hen de middelen geven om te handelen—en mensen een echte keuze geven om hun toekomst te bouwen waar ze zich thuis voelen."

Bouke Arends (NL/PSE), voorzitter van de Nederlandse delegatie en burgemeester van Westland: "Het centraliseren van Europese fondsen ten koste van lokale en regionale zeggenschap is een strategische fout die Europa zich niet kan veroorloven. Je bouwt geen sterker, concurrerender en veerkrachtiger Europa als je steeds verder af gaat staan van de behoeften van gemeenten en regio’s, integendeel zelfs. Gemeenten en regio's zijn niet de laatste schakel in de keten, maar de plekken waar de kracht van Europa wordt opgebouwd. In een tijd van toenemende geopolitieke instabiliteit bedreigt het negeren van lokale en regionale behoeften juist de fundamenten van onze Europese concurrentiekracht, veerkracht en eenheid te ondermijnen. Een sterker Europa begint bij sterke regio’s, niet bij méér centralisatie."

Karl Vanlouwe (BE/EA), voorzitter van de Belgische delegatie van de CvdR en lid van het Vlaams Parlement: "Het volgende Europese meerjarig financieel kader moet klaar zijn voor de toekomst. Europa moet resoluut investeren in innovatie, onderzoek en ontwikkeling, onze industrie en economische groei om ons concurrentievermogen te versterken. Maar innovatie en groei ontstaan in onze steden en regio's, waar bedrijven, kennisinstellingen en overheden samenwerken. Daarom betreur ik dat de voorstellen van de Europese Commissie veel te centralistisch zijn. Ze dreigen de rol van onze steden en regio's uit te hollen, terwijl zij het best geplaatst zijn om Europese investeringen af te stemmen op lokale noden. Vereenvoudiging mag geen voorwendsel zijn voor centralisatie. Het volgende MFK moet vertrekken vanuit een bottom-upbenadering, met lokale en regionale besturen als volwaardige partners. Want een competitief Europa begint bij sterke, innovatieve regio's."

Meer informatie

• Foto's en video'svan de openingssessie van de Europese Week van Regio's en Steden, het grootste jaarlijkse evenement gewijd aan Cohesiebeleid en EU-gebieden. Het evenement loopt van 12 tot 14 oktober en wordt mede georganiseerd door de CoR en de Directie-Generaal voor Regionaal en Stedelijk Beleid van de Europese Commissie (DG REGIO).Officieel programma.
• Meer materiaal over het EU-jaarverslag over de Staat van Regio's en Steden, inclusief factsheets en het volledige document, is hier te vinden.
• Om duidelijk en toegankelijk uit te leggen wat regio's en steden verwachten van de volgende EU-begroting, met basis van aangenomen adviezen en gerelateerde documenten, heeft de Commissie het AI-gestuurde 'Ask Jacques'-platform gelanceerd. Probeer het en stel je vraag!

Contact:

Hélène Dressen
Tel. +32 471502795
helene.dressen@cor.europa.eu