Een sterk cohesiebeleid zal van cruciaal belang zijn om demografische uitdagingen en de daarmee samenhangende territoriale verschillen aan te pakken

Lokale en regionale leiders pleiten voor de integratie van de demografische dimensie in alle beleidsmaatregelen die door de EU worden gefinancierd.

In een advies onder leiding van János Ádám KARÁCSONY, vicevoorzitter van de districtsraad van Pest Megyeen goedgekeurd tijdens de plenaire vergadering van het Europees Comité van de Regio’s op 9 oktober, roepen lokale leiders op tot gecoördineerd EU-beleid en gerichte financiering om deemografische trends aan te pakken die het regionale concurrentievermogen en degroei bedreigen.

Vergrijzende bevolkingen, dalende vruchtbaarheids- en geboortecijfers, braindrain en verschillen tussen stad en platteland behoren tot de demografische uitdagingen die van invloed zijn op het concurrentievoordeel van Europa. Aangezien de demografische trends van lidstaat tot lidstaat en van regio tot regio verschillen en vooral minder ontwikkelde en plattelandsgebieden treffen, is het noodzakelijk beleid te ontwikkelen dat is gebaseerd op de lokale realiteit. 

Het CvdR is ingenomen met de mededeling van de Europese Commissie getiteld "Demografische veranderingen in Europa: een toolbox voor actie”. Regio's en steden dringen echter aan op meer gecoördineerd regionaal beleid om groei en werkgelegenheid te bevorderen, gezinnen in al hun diversiteit te ondersteunen en het evenwicht tussen werk en privéleven tussen alle generaties te verbeteren. 

Overheidsbeleid moet bijvoorbeeld belemmeringen voor het stichten van een gezin wegnemen, de toegang tot kinderopvang verbeteren en gendergelijkheid bevorderen. Het vergroten van de arbeidsparticipatie van vrouwen en het bieden van vroegtijdige economische stabiliteit aan jongeren zijn belangrijke strategieën om de negatieve gevolgen van demografische veranderingen tegen te gaan. Daarnaast ondersteunen lokale en regionale vertegenwoordigers EU-initiatieven zoals het mechanisme voor het stimuleren van talent en hetplatform voor het  benutten van talent,om mensen met gespecialiseerde vaardigheden aan te trekken en te behouden in regio’s die het risico lopen op een tekort aan talent.

Financieringsinstrumenten en -middelen inhet kader van het cohesiebeleid moeten worden ingezet en doeltreffender beschikbaar worden gesteld om regionale verschillen als gevolg van demografische verschuivingen, zoals verlies van talent en ontvolking, aan te pakken, terwijl de regels voor de uitvoering van het cohesiebeleid moeten worden verfijnd om de specifieke nationale kenmerken beter te weerspiegelen. Tot slot dringen lokale en regionale leiders erop aan dat de demografische dimensie wordt geïntegreerd in zowel het huidige als het toekomstige meerjarig financieel kader (MFK). 

Citaat

Rapporteur János Ádám Karácsony (HU/ECR), vicevoorzitter van de provincieraad van Pest Megye: “Onze prioriteit ligt bij onze burgers. We moeten daarom de demografische uitdagingen in onze regio's en lidstaten het hoofd bieden met realisme en gezinsvriendelijk beleid. Op EU-niveau moeten we er ook voor zorgen dat er passende steun en mogelijkheden worden geboden om aan de behoeften van ouders te voldoen, door stimulansen te bieden aan degenen die zich inzetten voor de opvoeding van kinderen.”

Achtergrond

• Op 11 oktober 2023 en in reactie op deconclusiesvan de Europese Raad over  een instrumentarium om de demografische uitdagingen aan te pakken en met name de gevolgen daarvan voor het concurrentievermogen van Europa, heeft de Europese Commissie haar mededeling “Demografischeveranderingen in Europa: een toolbox voor actie”.
• In zijn prioriteiten benadrukt het Hongaarse voorzitterschapdat de aandacht moet worden gevestigd op demografische uitdagingen als onderdeel van een strategisch debat op hoog niveau over de toekomst van het cohesiebeleid.
• In het jaarverslag over de toestand van regio’s en steden in de EU 2024 wordt benadrukt dat demografische uitdagingen in de EU steeds meer gevolgen hebben voor het regionale concurrentievermogen en de groei. Veel regio's zitten gevangen in een "val van talentontwikkeling", met een gebrek aan geschoolde werknemers, wat het regionale concurrentievermogen en de groei belemmert. De EU moet de demografische transitie met dezelfde prioriteit behandelen als de groene en de digitale transitie en deze in alle beleidsterreinen integreren. Strategieën zoals het EU-instrumentarium voor demografie dat lokaal wordt uitgevoerd, gericht humaan en eerlijk migratiebeleid en -procedures, en leidend beleid voor demografische transitie om jonge, geschoolde personen te behouden en een duurzame toekomst te waarborgen, zijn van essentieel belang. In het verslag wordt gesteld dat het CvdR de uitwisseling van beste praktijken op het gebied van demografische veranderingen moet vergemakkelijken en innovatieve oplossingen voor de integratie van migranten moet ondersteunen.
• Langetermijnvisie voor plattelandsgebieden
• Groenboek over vergrijzing
•  Actief en gezond ouder worden (CvdR-advies 2019) 
• Braindrain in de EU: het aanpakken van de uitdaging op alle niveaus (CvdR-advies 2020)
• Demografische veranderingen: voorstellen voor het meten en aanpakken van de negatieve effecten ervan in de EU-regio’s (CvdR-advies 2020)
• Een hernieuwd cohesiebeleid na 2027 waarbij niemand aan zijn lot wordt overgelaten (CvdR-advies ter goedkeuring tijdens de zitting van november 2024)
•  De toekomst van de eengemaakte markt en het concurrentievermogen van de EU (CvdR-advies ter goedkeuring in de plenaire vergadering van november 2024)
• Hoe het potentieel van het cohesiebeleid ten volle kan worden benut om demografische veranderingen aan te pakken (advies van het CvdR ter goedkeuring aan de voltallige vergadering in november 2024)