Silna polityka spójności będzie miała kluczowe znaczenie dla sprostania wyzwaniom demograficznym i związanym z nimi dysproporcjom terytorialnym.

Przywódcy lokalni i regionalni wzywają do uwzględnienia wymiaru demograficznego we wszystkich obszarach polityki finansowanych przez UE.

W opinii pod przewodnictwem Jánosa Ádáma KARÁCSONY’EGO,wiceprzewodniczącego rady okręgu Pest Megye, przyjętejna sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów w dniu 9 października, przywódcy lokalni apelują o skoordynowaną politykę UE i ukierunkowane finansowanie w celu uwzględnieniatendencji emograficznych zagrażających konkurencyjności i wzrostowi w regionie.

Starzenie się społeczeństwa, spadek płodności i liczby urodzeń, drenaż mózgów oraz dysproporcje między obszarami miejskimi i wiejskimi należą do wyzwań demograficznych mających wpływ na przewagę konkurencyjną Europy. Ponieważ tendencje demograficzne różnią się w poszczególnych państwach członkowskich i regionach – wpływając głównie na regiony słabiej rozwinięte i wiejskie – konieczne jest opracowanie strategii politycznych opartych na realiach lokalnych. 

KR z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji Europejskiej pt. „Zmiany demograficzne w Europie: zestaw narzędzi do działania”. Regiony i miasta apelują jednak o bardziej skoordynowaną politykę regionalnąw celu wspierania wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy, wspierania rodzin w całej ich różnorodności oraz poprawy równowagi między życiem zawodowym a prywatnym we wszystkich pokoleniach. 

Politykapubliczna powinna na przykład eliminować bariery utrudniające zakładanie rodzin, poprawiać dostęp do opieki nad dziećmi i wspierać równouprawnienie płci. Zwiększenie udziału kobiet w rynku pracy i zapewnienie młodym ludziom wczesnej stabilności gospodarczej to kluczowe strategie przeciwdziałania negatywnym skutkom zmian demograficznych. Ponadto przedstawiciele lokalni i regionalni wspierają inicjatywy UE, takie jakmechanizm wspierania talentów iplatforma wykorzystywaniatalentów, aby pomóc przyciągnąć i zatrzymać osoby o specjalistycznych umiejętnościach w regionach zagrożonych niedoborem talentów. 

Należy zmobilizować i udostępnić narzędzia i zasoby finansowania politykispójności, aby skuteczniej zająć się dysproporcjami regionalnymi spowodowanymi zmianami demograficznymi, takimi jak utrata talentów i wyludnianie się, przy czym zasady wdrażania polityki spójności należy dopracować, aby lepiej odzwierciedlały specyfikę krajową. Ponadto przywódcy lokalni i regionalni wzywają do włączenia wymiaru demograficznego zarówno do obecnych, jak i przyszłych wieloletnich ram finansowych (WRF). 

Cytat

Sprawozdawca János Ádám Karácsony (HU/EKR), wiceprzewodniczący rady okręgu Pest Megye: „Naszym priorytetem są nasi obywatele. Powinniśmy zatem stawić czoła wyzwaniom demograficznym w naszych regionach i państwach członkowskich za pomocą realizmu i polityki przyjaznej rodzinie. Na szczeblu UE musimy również zapewnić odpowiednie wsparcie i możliwości w celu zaspokojenia potrzeb rodziców, oferując zachęty tym, którzy są zaangażowani w wychowywanie dzieci.

Kontekst

• 11 października 2023 r., w odpowiedzi nakonkluzjeRady Europejskiej  dotyczące zestawu narzędzi służących sprostaniu wyzwaniom demograficznym, a w szczególności ich wpływowi na przewagę konkurencyjną Europy, Komisja Europejska opublikowała komunikat pt. „Zmianydemograficzne w Europie: zestaw narzędzi do działania”.
• W swoich priorytetach prezydencja węgierska podkreśla potrzebę zwrócenia uwagi na wyzwania demograficzne w ramach strategicznej debaty wysokiego szczebla na temat przyszłości polityki spójności.
• W sprawozdaniu rocznym na temat stanu regionów i miast w UE w 2024 r. podkreślono, że wyzwania demograficzne w UE w coraz większym stopniu wpływają na konkurencyjność i wzrost regionalny. Wiele regionów znajduje się w „pułapce niedoboru talentów” – brakuje im wykwalifikowanych pracowników, co hamuje konkurencyjność i wzrost regionalny. UE musi traktować transformację demograficzną z takim samym priorytetem jak transformację ekologiczną i cyfrową, włączając ją do wszystkich obszarów polityki. Niezbędne są strategie takie jak unijny zestaw narzędzi demograficznych wdrażany lokalnie, ukierunkowane humanitarne i sprawiedliwe polityki i procedury migracyjne oraz wiodące polityki w zakresie transformacji demograficznej w celu zatrzymania młodych, wykwalifikowanych osób i zapewnienia zrównoważonej przyszłości. W sprawozdaniu stwierdza się, że KR powinien ułatwiać wymianę najlepszych praktyk w zakresie zmian demograficznych i wspierać innowacyjne rozwiązania w zakresie integracji migrantów.
• Długoterminowa wizja dla obszarów wiejskich
• Zielona księga w sprawie starzenia się
•  Aktywne starzenie się w dobrym zdrowiu (opinia KR-u z 2019 r.) 
• Drenażmózgów w UE: sprostanie wyzwaniu na wszystkich szczeblach (opinia KR-u z 2020 r.)
• Zmianydemograficzne: propozycje dotyczące pomiaru negatywnych skutków w regionach UE i przeciwdziałania im (opinia KR-u z 2020 r.)
• Odnowiona polityka spójności po 2027 r., która nikogo nie pozostawia w tyle (opinia KR-u do przyjęcia na sesji plenarnej w listopadzie 2024 r.)
•  Przyszłość jednolitego rynku i konkurencyjność UE (opinia KR-u do przyjęcia na sesji plenarnej w listopadzie 2024 r.)
• Jak w pełni wykorzystać potencjał polityki spójności w walce ze zmianami demograficznymi (opinia KR-u do przyjęcia na sesji plenarnej w listopadzie 2024 r.)