Miasta i regiony apelują o silniejsze przywództwo lokalne w nowym europejskim Bauhausie

Władze lokalne i regionalne chcą przystępnych cenowo mieszkań, jakości architektonicznej i uczestnictwa obywateli w centrum nowego europejskiego Bauhausu, popartych dostępnym finansowaniem i silniejszym wsparciem dla działań lokalnych.

Europejski Komitet Regionów (KR) przyjął opinię „Nowy europejski Bauhaus – od wizji do wdrożenia” na sesji plenarnej w dniu 14 października, wzywając do traktowania tej inicjatywy jako ruchu kulturalnego i demokratycznego, zakorzenionego w uczestnictwie obywateli, zaangażowaniu młodzieży i przywództwie lokalnym.

W całej Europie miasta i regiony zmagają się z pogłębiającym się kryzysem mieszkaniowym, a brak przystępnych cenowo mieszkań dobrej jakości coraz bardziej zagraża spójności społecznej i jakości życia. Zdaniem sprawozdawczyni Tsveteliny Simeonovej-Zarkin (BG/Renew Europe), radnej w radzie miejskiej Sofii, część odpowiedzi dotyczy sposobu traktowania istniejących budynków. W opinii stwierdzono, że to, co jest obecnie rozbierane, traci się na zawsze, i wezwano do ustanowienia jasnego domniemania na rzecz renowacji, ponownego wykorzystania adaptacyjnego i transformacji zamiast rozbiórki, uznając istniejące zasoby budowlane za dobro kulturowe, środowiskowe i społeczne.

Ponadto KR nalega na systematyczne włączanie zasad nowego europejskiego Bauhausu do europejskiego planu na rzecz przystępnych cenowo mieszkań, ze szczególnym uwzględnieniem energooszczędnych renowacji, przystępnych cenowo mieszkań socjalnych oraz rewitalizacji na skalę sąsiedzką łączącej mieszkalnictwo, usługi i przestrzeń publiczną. Podkreśla, że plan UE nie powinien koncentrować się wyłącznie na szybkości i ilości, ale również na jakości architektonicznej, dostępności i zachowaniu tożsamości lokalnej. Szczególną uwagę należy zwrócić na gospodarstwa domowe o niskich dochodach, młodzież, rodziny niepełne, osoby starsze i grupy szczególnie wrażliwe, aby zapobiec wysiedleniom i segregacji.

Wpływ takiego podejścia ilustruje sprawozdanie roczne KR-u na temat stanu regionów i miast za 2026 r.: w Barcelonie w ramach programu renowacji o wartości 170 mln EUR zmodernizowano11 600 domów, zmniejszając zapotrzebowanie na energię o 50 % i zmniejszając narażenie mieszkańców na ubóstwo energetyczne. W Cork inspirowana nowym europejskim Bauhausem rewitalizacja historycznej dzielnicy Shandon w mieście zapewniła 7 mln EUR finansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR).

Zwiększenie roli nowego europejskiego Bauhausu jako stałego źródła wsparcia dla małych gmin

Jeżeli chodzi o finansowanie, w opinii opowiedziano się za specjalnymi priorytetami nowego europejskiego Bauhausu w ramach polityki spójności, uproszczonym dostępem do finansowania unijnego oraz ściślejszą koordynacją między polityką spójności, programem „Horyzont Europa” i InvestEU oraz Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, a także za pomocą techniczną dla mniejszych i mniej zasobowych organów. Wzywa również do kontynuacji i instytucjonalizacji nowego europejskiego Bauhausu na rzecz małych gmin, projektu pilotażowego Parlamentu Europejskiego zainicjowanego przez KR, jako stałego mechanizmu, oraz do umieszczenia udziału obywateli w centrum każdego projektu nowego europejskiego Bauhausu.

Znak nowego europejskiego Bauhausu i akademie nowego europejskiego Bauhausu

W opinii przypomina się, że KR po raz pierwszy zaproponował oznakowanie nowego europejskiego Bauhausu w 2020 r., i z zadowoleniem przyjmuje dążenie Komisji do jego urzeczywistnienia, pod warunkiem że kryteria pozostaną jasne, proste i proporcjonalne dla mniejszych gmin. Proponuje zmianę nazwy znaku, wprowadzenie systemu stopniowego uznawania i publicznej platformy dla projektów opatrzonych znakiem. Apeluje również o bardziej elastyczny model zarządzania oparty na lokalnych oddziałach i centrach regionalnych nowego europejskiego Bauhausu, z uwzględnieniem regionów niedostatecznie reprezentowanych, takich jak Europa Środkowa i Wschodnia.

Ponadto w opinii wzywa się Akademię NEB do wzmocnienia szkoleń i praktycznego wsparcia dla specjalistów oraz władz lokalnych i regionalnych, przy zrównoważonym zasięgu geograficznym, zwłaszcza w regionach niedostatecznie reprezentowanych. We współpracy z uniwersytetami oraz instytucjami kształcenia i szkolenia zawodowego akademie nowego europejskiego Bauhausu powinny opracować wspólne europejskie ramy uczenia się z dostosowanymi do potrzeb ścieżkami i certyfikatami uznawanymi we wszystkich państwach członkowskich.

KR uważa, że dzięki umieszczeniu społeczności w centrum jego wdrażania nowy europejski Bauhaus może pomóc miastom i regionom przekształcić zrównoważony rozwój, włączenie społeczne i piękno w trwałą poprawę codziennego życia ludzi.

Cytat

Tsvetelina Simeonova-Zarkin (BG/Renew Europe), radna w radzie gminy Sofia: „Nasze place, szkoły, przedszkola, parki, biblioteki i ośrodki kultury to nie tylko budynki czy udogodnienia. Są to miejsca, w których spotykają się społeczności, obywatele rozwijają poczucie przynależności i można odbudować zaufanie. Nowy europejski Bauhaus daje nam możliwość dalszej transformacji tych przestrzeni – aby uczynić je bardziej zrównoważonymi, piękniejszymi, a przede wszystkim rzeczywiście sprzyjającymi włączeniu społecznemu.

Kontekst

• Zdjęcia i filmy z sesji plenarnej KR-u.
• Opinia jest odpowiedzią na komunikat Komisji Europejskiej „Nowy europejski Bauhaus – od wizji do wdrożenia”.

• KR przyjął opinię zatytułowaną „Nowy europejski Bauhaus: Piękne, zrównoważone, razem” z 2022 r.

• Opinia została przyjęta jednogłośnie przez Komisję Polityki Społecznej, Edukacji, Zatrudnienia, Badań Naukowych i Kultury (SEDEC) KR-u 22 czerwca 2026 r.

Kontakt

Víctor Moreno Morales de Setién
Tel.: +32 475999662
victor.morenomoralesdesetien@cor.europa.eu