Καινοτομία: οι περιφέρειες συζητούν τρόπους αξιοποίησης του δυναμικού καινοτομίας των αγροτικών περιοχών

Σε διάσκεψη στη Σλοβακία, τα μέλη της επιτροπής SEDEC συζήτησαν τρόπους γεφύρωσης του χάσματος καινοτομίας μεταξύ μητροπολιτικών, αγροτικών και διασυνοριακών περιφερειών

Η επιτροπή «Κοινωνική πολιτική, εκπαίδευση, απασχόληση, έρευνα και πολιτισμός» (SEDEC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών διοργάνωσε από κοινού με την αυτοδιοικούμενη περιφέρεια της Trnava διάσκεψη υψηλού επιπέδου στην Trnava της Σλοβακίας, στις 23 Ιουνίου, προκειμένου να συζητηθεί ο τρόπος με τον οποίο οι πολιτικές καινοτομίας μπορούν να εξυπηρετήσουν καλύτερα όλες τις περιφέρειες και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

Στην εκδήλωση συμμετείχαν τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες, εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εμπειρογνώμονες στον τομέα της καινοτομίας και ενδιαφερόμενα μέρη από ολόκληρη την Ευρώπη για να διερευνήσουν τον τρόπο με τον οποίο οι πολιτικές καινοτομίας μπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα στις ποικίλες ανάγκες των μητροπολιτικών, αγροτικών και διασυνοριακών περιοχών, προωθώντας πιο συμπεριληπτικά και διασυνδεδεμένα οικοσυστήματα καινοτομίας. Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε καθώς η ΕΕ προετοιμάζει το επόμενο πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας (ΠΠ10), για την περίοδο 2028-2034, και ανέδειξε τη σημασία των περιφερειακών προοπτικών στην πολιτική καινοτομίας της ΕΕ.

Στο πλαίσιο της συζήτησης, ο Jozef Viskupič, περιφερειάρχης Τρνάβας και εισηγητής της γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) με θέμα «Στρατηγική της ΕΕ για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις», και η Tanya Hristova, δήμαρχος Γκάμπροβο και πρόεδρος της επιτροπής SEDEC, δήλωσαν ότι τα οικοσυστήματα καινοτομίας παραμένουν άνισα κατανεμημένα σε ολόκληρη την ΕΕ, με πολλές αγροτικές περιοχές να αντιμετωπίζουν εμπόδια στην επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων λόγω των υπανάπτυκτων οικοσυστημάτων. Τόνισαν την ανάγκη για πολιτικές προσαρμοσμένες στην τοπική και περιφερειακή πραγματικότητα και για ισχυρότερη συνεργασία μεταξύ των λιγότερο και περισσότερο ανεπτυγμένων περιφερειών. Η ανταγωνιστικότητα, η ανθεκτικότητα και η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση της Ευρώπης εξαρτώνται από ισχυρά και καλά συνδεδεμένα οικοσυστήματα καινοτομίας σε όλες τις περιοχές.

Η πρώτη ομάδα, «Διασυνοριακά οικοσυστήματα καινοτομίας: πώς συνεργάζονται οι περιφέρειες πέραν των συνόρων», διερεύνησε τον τρόπο με τον οποίο η διασυνοριακή συνεργασία μπορεί να ενισχύσει την καινοτομία και την περιφερειακή ανάπτυξη σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι ομιλητές τόνισαν τη σημασία της σύνδεσης συμπληρωματικών περιφερειακών πλεονεκτημάτων, της κοινής χρήσης πόρων και της οικοδόμησης μακροπρόθεσμων εταιρικών σχέσεων για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων. Συζήτησαν πρακτικά παραδείγματα συνεργασίας, βασικούς παράγοντες επιτυχίας και φραγμούς, τονίζοντας παράλληλα ότι η διασυνοριακή συνεργασία μπορεί να βοηθήσει τις περιφέρειες να αποκτήσουν πρόσβαση σε νέες αγορές, να προσελκύσουν ταλέντα και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα.

Η συζήτηση ανέδειξε επίσης τα οφέλη των μέσων της ΕΕ, όπως τα προγράμματα Interreg και τα περιφερειακά κέντρα καινοτομίας (RIV), τα οποία παρέχουν σημαντικά πλαίσια για τη στήριξη της συνεργασίας, συνδυάζουν χρηματοδοτικά μέσα και ενθαρρύνουν τις περιφέρειες να συνεργαστούν σε κοινές προτεραιότητες, συμβάλλοντας σε ισχυρότερα και πιο διασυνδεδεμένα οικοσυστήματα καινοτομίας.

Στη δεύτερη ομάδα, με τίτλο «Γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας μεταξύ της αγροτικής και της μητροπολιτικής Ευρώπης», οι συμμετέχοντες συζήτησαν το επίμονο χάσμα καινοτομίας μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών, οι οποίες, παρά τη στενή διασύνδεσή τους, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές ανισότητες όσον αφορά την πρόσβαση σε ταλέντα, υποδομές, επενδύσεις και δίκτυα γνώσης.

Παρόλο που οι αγροτικές περιοχές συχνά θεωρούνται λιγότερο καινοτόμες, η έρευνα που παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της συζήτησης έδειξε ότι συχνά παράγουν καινοτόμες λύσεις, αν και έχουν τις ρίζες τους στην τοπική επίλυση προβλημάτων και όχι σε διπλώματα ευρεσιτεχνίας ή βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας. Οι ομιλητές τόνισαν τη σημασία της αναγνώρισης και της υποστήριξης αυτών των ποικίλων μορφών καινοτομίας, ενισχύοντας παράλληλα τους δεσμούς μεταξύ αστικών και αγροτικών οικοσυστημάτων. Η ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι τοποκεντρικές πολιτικές, προσαρμοσμένες στα ειδικά πλεονεκτήματα και τις ανάγκες κάθε περιοχής, είναι απαραίτητες για τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων και τη διασφάλιση ότι η καινοτομία ωφελεί όλες τις ευρωπαϊκές περιφέρειες.

Στις καταληκτικές παρατηρήσεις του, ο οικοδεσπότης, Jozef Viskupič, υπογράμμισε ότι η καινοτομία στην Ευρώπη εξαρτάται από ισχυρά οικοσυστήματα που συνδέουν επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, επενδυτές, δημόσιες αρχές και περιφέρειες. Δηλώνει ότι η ανταγωνιστικότητα και η συνοχή δεν είναι αντίθετοι στόχοι και η Ευρώπη γίνεται ισχυρότερη όταν περισσότερες περιφέρειες συμμετέχουν ενεργά στην καινοτομία, την έρευνα και την επιχειρηματικότητα, αξιοποιώντας τα μοναδικά εδαφικά τους πλεονεκτήματα.

Αποσπάσματα:

Jozef Viskupič (SK/ Renew Europe), περιφερειάρχης Τρνάβας: «Το δυναμικό καινοτομίας της Ευρώπης δεν σταματά στα σύνορα των μητροπολιτικών περιοχών της. Συνδέοντας πόλεις, αγροτικές κοινότητες, επιχειρήσεις και ερευνητικά ιδρύματα, μπορούμε να δημιουργήσουμε ισχυρότερα οικοσυστήματα καινοτομίας που βοηθούν τις ιδέες να εξελιχθούν σε επιτυχημένες επιχειρήσεις και διασφαλίζουν ότι κάθε περιφέρεια συμβάλλει στην ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.»

Tanya Hristova (BG/EPP), δήμαρχος Gabrovo και πρόεδρος της επιτροπής SEDEC στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών: «Η καινοτομία πρέπει να εξυπηρετεί όλες τις περιφέρειες, από τους μεγάλους μητροπολιτικούς κόμβους έως τις μικρότερες πόλεις, τις αγροτικές περιοχές και τις διασυνοριακές περιφέρειες. Με την προώθηση ισχυρότερων συνδέσεων μεταξύ τους, μπορούμε να οικοδομήσουμε πιο συμπεριληπτικά, ισορροπημένα και ανθεκτικά συστήματα καινοτομίας.»

Γενικές πληροφορίες

• Βίντεο και φωτογραφίες από την εκδήλωση.
• Στη γνωμοδότηση για τη στρατηγική της ΕΕ για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις, η οποία εγκρίθηκε κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 5ης Μαρτίου, ζητήθηκε ισχυρότερη στήριξη των περιφερειακών οικοσυστημάτων καινοτομίας και προώθηση των νεοφυών και των αναπτυσσόμενων νέων επιχειρήσεων σε όλες τις περιοχές, ώστε να διασφαλιστούν η μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα, η εδαφική συνοχή και η τεχνολογική κυριαρχία της Ευρώπης.
• «Ορίζων Ευρώπη» – το 10ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία (γνωμοδότηση της ΕτΠ, 2026). Δελτίο Τύπου.
• Τα περιφερειακά κέντρα καινοτομίας αποτελούν εμβληματική πρωτοβουλία στο πλαίσιο του νέου ευρωπαϊκού θεματολογίου καινοτομίας που αποσκοπεί στη σύνδεση ισχυρότερων και λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών, στην προώθηση της συνεργασίας, στη μείωση των ανισοτήτων και στη δημιουργία πιο διασυνδεδεμένων οικοσυστημάτων καινοτομίας σε ολόκληρη την Ευρώπη.
• Τα προγράμματα Interreg είναι ένα σύνολο προγραμμάτων της ΕΕ που χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), με σκοπό την προώθηση της διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ περιφερειακών, τοπικών και εθνικών αρχών.

Αρμόδιος:

Ângela Ματσάδο

Τηλ.: +32475413158

angela.machado@cor.europa.eu