Posłowie do PE i regiony domagają się większego zaangażowania lokalnego w przyszłą politykę spójności

Na posiedzeniu komisji REGI i COTER w 2026 r. posłowie do PE i przedstawiciele regionów podkreślili, że miasta i regiony muszą mieć kluczowe znaczenie dla kształtowania i realizacji priorytetów UE w następnym budżecie.

Wspólne posiedzenie odbyło się, gdy europejscy szefowie państw i rządów spotykają się w Brukseli na posiedzeniu Rady Europejskiej, którego centralnym elementem są negocjacje w sprawie przyszłego budżetu UE na lata 2028–2034. Propozycje będące przedmiotem dyskusji między instytucjami UE na temat ram polityki spójności po 2027 r. obejmują utworzenie planów partnerstwa krajowego i regionalnego oraz zaktualizowane przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Funduszu Spójności i Interreg.

Vasco Alves Cordeiro (PT/PES), przewodniczący Komisji Polityki Spójności Terytorialnej i Budżetu UE (COTER) Europejskiego Komitetu Regionów, powiedział: „Polityka spójności pozostaje najważniejszym długoterminowym instrumentem inwestycyjnym Unii, a jej siła opiera się na trzech nierozerwalnych zasadach: partnerstwo, podejście ukierunkowane na konkretny obszar i wielopoziomowe sprawowanie rządów. Połączenie ponad 400 programów w 27 planów krajowych, które sprawiają, że regiony i miasta stają się zbędnymi, grozi zerwaniem więzi między Unią a jej obywatelami. Regiony i miasta napędzają prawie połowę inwestycji publicznych w Europie. muszą zatem współprojektować i wdrażać plany partnerstwa krajowego i regionalnego, a nie tylko konsultować się z nimi później. Wzywamy Komisję do uczynienia z wielopoziomowego sprawowania rządów wiążącego warunku zatwierdzenia tych planów, tak aby każde terytorium mogło kształtować swój własny rozwój.”

Dragoș Benea (RO/S&D), przewodniczący Komisji Rozwoju Regionalnego (REGI) Parlamentu Europejskiego, powiedział: „Debata na temat przyszłości budżetu europejskiego nie jest jedynie debatą techniczną. Jest to debata na temat tego, jaką Unię chcemy zbudować po 2027 r. i w jaki sposób tworzymy synergie między konkurencyjnością, bezpieczeństwem i solidarnością. W czasach głębokiej transformacji regiony nie mogą być jedynie odbiorcami decyzji podejmowanych na szczeblu krajowym lub europejskim. Muszą być aktywnymi partnerami w kształtowaniu i budowaniu naszej wspólnej przyszłości. Jeśli chcemy bardziej konkurencyjnej, bezpiecznej i odpornej Europy, musimy inwestować na naszych terytoriach i umieścić regiony w centrum procesu decyzyjnego. W

swoim głównym wystąpieniu wiceprzewodniczący wykonawczy Komisji Europejskiej do spraw spójności i reform Raffaele Fitto stwierdził, że przyszła struktura polityki spójności powinna odzwierciedlać potrzebę dostosowania się do pojawiających się wyzwań i nowych priorytetów, w tym mieszkalnictwa, energii, odporności na zmianę klimatu i infrastruktury podwójnego zastosowania. Przypomniał o niedawno uruchomionych strategiach dla miast, wschodnich regionów przygranicznych, wysp i regionów najbardziej oddalonych, a także o planowanej strategii dotyczącej „prawa do pozostania”, która ma zostać przyjęta na początku przyszłego roku i której celem jest zapewnienie ludziom możliwości pozostania i budowania swojej przyszłości w miejscach, które nazywają domem. W odpowiedzi na obawy członków komisji REGI i COTER dotyczące potrzeby wzmocnienia zaangażowania regionalnego w ramach krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, Fitto zgodził się, że chociaż w nowym wniosku określono kilka artykułów, w których określono ich rolę, należy podjąć więcej pracy, aby „wzmocnić” tę część w przyszłych negocjacjach między instytucjami UE.

Członkowie komisji REGI i COTER, którzy są odpowiedzialni za politykę spójności w swoich instytucjach UE, podkreślili, że nadmierna centralizacja decyzji w sprawie inwestycji terytorialnych w rękach rządów krajowych osłabiłaby skuteczność polityki spójności w niwelowaniu dysproporcji. Zaapelowali o większą jasność i gwarancje prawne dotyczące zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w przyszłe plany odbudowy i zwiększania odporności. Podkreślili również, że konkurencyjność i spójność należy uznać za w pełni uzupełniające się, o czym świadczy fakt, że ponad 58 % finansowania w ramach polityki spójności na lata 2021–2027 (220 mld EUR) przeznaczono na osiągnięcie celów Kompasu konkurencyjności dla UE.

Więcej informacji

• Wideo i zdjęcia z debaty
• Wspólne posiedzenie odbyło się dzień po zakończeniu Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast, największego dorocznego wydarzenia poświęconego polityce spójności i rozwojowi terytorialnemu. Wydarzenie, które odbyło się w dniach 12–14 października, było współorganizowane przez KR i Dyrekcję Generalną Komisji Europejskiej ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej (DG REGIO).

Kontakt

Matteo Miglietta
Tel. +32 470895382
matteo.miglietta@cor.europa.eu