Osłabiony budżet UE sprawiłby, że społeczności lokalne byłyby bardziej narażone na zmianę klimatu

Członkowie Komisji ENVI Parlamentu Europejskiego i Komisji ENVE Komitetu Regionów spotkali się dziś, 12 października, aby omówić kolejny wieloletni budżet UE.

Ponieważ negocjacje w sprawie kolejnego długoterminowego budżetu Unii Europejskiej wkraczają w końcową fazę, lokalni przywódcy i posłowie do PE ostrzegają, że proponowane cięcia w finansowaniu działań na rzecz środowiska i klimatu poważnie osłabiłyby zdolność regionów i miast do realizacji działań w dziedzinie klimatu, dostosowania się do skutków zmiany klimatu i ochrony swoich obywateli przed powodziami, pożarami lasów i falami upałów.

W dniu 10 października irlandzka prezydencja Rady UE przedstawiła nowy tzw. schemat negocjacyjny, który służy jako punkt wyjścia do dyskusji szefów państw lub rządów zebranych w Brukseli w dniach 15–16 października w celu omówienia wieloletnich ram finansowych UE (WRF) na lata 2028–2034. Schemat negocjacyjny zawiera znaczne cięcia w liniach budżetowych, w tym w finansowaniu na rzecz środowiska i klimatu w ramach planów partnerstwa krajowego i regionalnego oraz Europejskiego Funduszu Konkurencyjności (EFK).

Na dzisiejszym wspólnym posiedzeniu Komisji ENVI Parlamentu Europejskiego i Komisji ENVE Europejskiego Komitetu Regionów członkowie obu instytucji wyrazili zaniepokojenie cięciami, niejednoznacznością celów i definicji, brakiem silnej odpowiedzialności terytorialnej, niejasnym podziałem obowiązków oraz zniesieniem odrębnego programu LIFE poświęconego działaniom na rzecz środowiska.

We wniosku Komisji Europejskiej w sprawie WRF określono ogólny minimalny cel w wysokości 35 % w odniesieniu do wydatków związanych z klimatem i środowiskiem, w tym do 43 % w planach partnerstwa krajowego i regionalnego oraz w Europejskim Funduszu Konkurencyjności (EFK). W obecnej kadencji budżetowej nie istnieje jednak specjalny program ukierunkowany wyłącznie na działania na rzecz środowiska i klimatu i dostępny dla lokalnych i regionalnych zainteresowanych stron, taki jak LIFE.

Ekstremalne zjawiska pogodowe tego lata ponownie pokazały, że przyspieszenie zmiany klimatu sprawia, że fale upałów, susze, powodzie i pożary lasów stają się coraz częstsze i coraz bardziej gwałtowne w całej Europie. Europejski Komitet Regionów opublikował dziś roczne sprawozdanie na temat stanu regionów i miast w 2026 r., w którym przypomina, że każde euro wydane na działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu może przynieść korzyści w wysokości do 10 euro. Komisja ENVE opublikowała również odrębne badanie podkreślające znaczenie finansowania w ramach programu LIFE dla władz lokalnych i regionalnych.

W kwietniu 2026 r. Parlament Europejski wezwał do kontynuowania obecnych działań w zakresie ochrony przyrody, odbudowy różnorodności biologicznej, przystosowania się do zmiany klimatu, zapobiegania zanieczyszczeniom i zarządzania środowiskiem w kolejnych WRF, przy czym w okresie budżetowym w cenach stałych z 2025 r. przeznaczył na ten cel 3 mld euro.

Cytaty

Pierfrancesco Maran (IT/S&D), przewodniczący parlamentarnej Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zmiany Klimatu i Bezpieczeństwa Żywności, powiedział: „Następne WRF muszą umożliwić nam radzenie sobie z trudnymi czasami i przygotowanie się na przyszłość. Proponowane cięcia idą w przeciwnym kierunku: sprawią, że nasze społeczności i terytoria staną się bardziej podatne na zagrożenia. Każde euro zainwestowane w odporność i przystosowanie się do zmiany klimatu przynosi zwrot w wysokości do dziesięciu euro i taką logiką powinniśmy kierować się w następnym długoterminowym budżecie. Odporność musi być wbudowana w każdy program finansowany przez UE, tak aby to, co inwestujemy dzisiaj, jutro chroniło nasze społeczności. Oznacza to utrzymanie celu, jakim jest przeznaczenie co najmniej 35 % środków finansowych na działania w dziedzinie klimatu i środowiska, oraz zapewnienie, aby znalazło to odzwierciedlenie w całych WRF, w bardziej ambitnym budżecie. Różnorodność biologiczna wymaga również specjalnego i przewidywalnego finansowania. Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego jest zdecydowana zadbać o to, by kolejny długoterminowy budżet UE przygotował nas na priorytety i wyzwania XXI wieku”.

Kostas Bakoyannis (EL/EPL), przewodniczący Komisji ENVE KR-u i członek Rady Miasta Aten, powiedział: „Polityka spójności nie jest kwestią poboczną: jest to główny filar silniejszej, bardziej zjednoczonej i bardziej konkurencyjnej Europy. Ponieważ negocjacje w sprawie kolejnego długoterminowego budżetu UE wkraczają w decydującą fazę, musimy jasno powiedzieć: ograniczenie finansowania w ramach polityki spójności osłabiłoby zdolność Europy do reagowania na kryzys klimatyczny tam, gdzie ma on największe znaczenie – w naszych miastach, regionach i społecznościach. Chcemy, aby budżet UE chronił solidne finansowanie dla regionów i miast, zapewniał rzeczywistą rolę władz lokalnych i regionalnych w planach partnerstwa krajowego i regionalnego oraz zachował specjalne wsparcie dla działań w dziedzinie klimatu i środowiska blisko obywateli.

Więcej informacji

• Ponowne obejrzenie posiedzenia komisji ENVI i ENVE
• Zdjęcia z posiedzenia komisji ENVI i ENVE
• Sprawozdanie roczne na temat stanu regionów i miast w UE
• Badanie pt. „Beyond LIFE: Finansowanie priorytetów klimatycznych, energetycznych i środowiskowych w nowych WRF

Kontakt

Lauri Ouvinen
tel. +32473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu