Regio’s en steden zetten de krachtlijnen uit voor een hervormd cohesiebeleid na 2027

Lokale en regionale leiders hebben hun belangrijkste eisen geformuleerd over hoe het regionaal beleid van de EU de komende tien jaar flexibeler, krachtiger en inclusiever kan worden.

Nu de lidstaten op het punt staan hun conclusies over de toekomst van het cohesiebeleid goed te keuren, dringen de regio’s en steden er bij de regeringen van de lidstaten en de Europese Commissie op aan om het bijzondere belang van dit beleid te erkennen bij de bestrijding van territoriale ongelijkheden, de bevordering van de digitale en ecologische transitie en de verdediging van de Europese democratische waarden in alle regio’s. De voorstellen voor de hervorming van het cohesiebeleid na 2027 zijn vervat in een advies dat tijdens de zitting van het Europees Comité van de Regio's (CvdR) van 29 november met algemene stemmen is goedgekeurd en dat is opgesteld door de voorzitter van het Comité, Vasco Alves Cordeiro, en door de voorzitter van de commissie COTER, Emil Boc.

Het debat over hoe het cohesiebeleid na de huidige EU-begrotingsperiode 2021-27 moet worden hervormd, komt op gang. De instellingen van de Europese Unie werken aan een evaluatie van de impact en de doeltreffendheid van het cohesiebeleid bij het aanpakken van recente crises en bij het stimuleren van de groene en digitale transitie. Het CvdR, dat meer dan 1 miljoen gekozen lokale en regionale politici vertegenwoordigt, stelt cruciale eisen om een beleid te veranderen dat een derde van de EU-begroting uitmaakt en dat een prioriteit moet blijven, omdat het de hoeksteen is van de economische, sociale en territoriale ontwikkeling in alle Europese gebieden.

Om uitzonderlijke crises en klimaatrampen, zoals overstromingen en bosbranden, aan te pakken, stellen regionale en lokale leiders voor om een mechanisme in het leven te roepen dat op territoriaal niveau kan worden geactiveerd. Dit zou een flexibel gebruik van middelen mogelijk maken wanneer zich dergelijke omstandigheden voordoen. Bovendien zou het nieuwe mechanisme voorkomen dat operationele programma’s voortdurend worden herzien, zoals herhaaldelijk is gebeurd in de periode 2014-20, en zouden langetermijninvesteringen bijgevolg gewaarborgd zijn.

De regio’s en steden pleiten ook voor een “Europees partnerschapspact”, waarin één pakket regels en doelstellingen voor alle fondsen onder gedeeld beheer wordt vastgelegd. Op die manier wordt de samenhang gewaarborgd en worden de regels vereenvoudigd. Het pact zou ook het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) omvatten, evenals nieuwe instrumenten die in hybride vorm worden beheerd, zoals het nog op te richten sociaal klimaatfonds.

Andere belangrijke politieke eisen

• alle Europese regio’s moeten in de toekomst voor financiering in aanmerking blijven komen;
• het model van gedeeld beheer, multilevel governance en het partnerschapsbeginsel moeten ook na 2027 de leidende beginselen van het cohesiebeleid zijn;
• de opschorting van cohesiebeleidsmiddelen wanneer nationale regeringen de EU-begrotingsregels overtreden (macro-economische conditionaliteit) moet worden afgeschaft. Langetermijninvesteringen mogen niet worden gegijzeld door nationale besluiten;
• nationale en regionale investeringen die nodig zijn voor de medefinanciering van projecten in het kader van het cohesiebeleid, moeten worden uitgesloten van de berekening van de uitgaven, en dus ook van de berekening van de schuld, volgens de begrotingsregels van de EU;
• de doelstelling van territoriale cohesie moet bindend zijn voor alle Europese beleidsmaatregelen (overeenkomstig het beginsel “doe geen afbreuk aan de cohesie”);
• de algemene financieringsstructuur moet worden vereenvoudigd om de wildgroei van investeringsinstrumenten tegen te gaan die direct of indirect bedoeld zijn om cohesie te waarborgen.

Citaten

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio’s, Vasco Alves Cordeiro (PT/PES), en de corapporteur van het advies zei: “Het cohesiebeleid zoals wij het kennen, kan niet blijven bestaan in zijn huidige vorm. Vandaag komt het Comité van de Regio’s, als spreekbuis van lokale en regionale vertegenwoordigers, met een duidelijk voorstel om dit beleid te vernieuwen, zodat het meer kracht krijgt en beter is toegerust om nieuwe uitdagingen en de groeiende ongelijkheid het hoofd te bieden. Velen staan sceptisch tegenover het cohesiebeleid. Tegen hen zeggen we dat de Europese Unie zonder dit beleid niet zou kunnen overleven. Dankzij een doortastende hervorming, flexibiliteit, partnerschap en vereenvoudiging kan het cohesiebeleid blijven fungeren als een transformatief en structureel beleid voor de lange termijn.”

Emil Boc (RO/EVP), voorzitter van de CvdR-commissie Territoriale Samenhang en EU-begroting (COTER), burgemeester van Cluj-Napoca, voormalig premier van Roemenië en corapporteur van het advies, zei: “Regio’s en steden zijn de barometer van wat mensen nodig hebben. Onze burgers willen een nieuwe manier van leven die schoner en inclusiever is en die mede mogelijk wordt gemaakt door de technologische vooruitgang. Bovenal willen ze een gelukkig en bevredigend leven leiden. Het cohesiebeleid van morgen is de sleutel tot een beter Europa. Het succes van het toekomstige cohesiebeleid hangt af van multilevel governance en gedeeld beheer, de versterking van het partnerschapsbeginsel en de noodzaak om het beginsel “doe geen afbreuk aan de cohesie” in de hele begroting en in al het beleid van de EU toe te passen.”

Hoe nu verder?

Het advies zal nu worden gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie en worden toegezonden aan de leden van het Europees Parlement, de verantwoordelijke EU-commissarissen en vertegenwoordigers van de 27 lidstaten.

Op 4 december zal de Commissie economische en monetaire zaken (ECON) van het Europees Parlement naar verwachting stemmen over een ontwerpverslag waarin, net als in het advies van het CvdR, wordt opgeroepen om investeringen voor de medefinanciering van projecten in het kader van het cohesiebeleid niet mee te tellen bij de berekening van de uitgaven wanneer het stabiliteits- en groeipact wordt hervormd.

Meer informatie

Het CvdR heeft zijn advies goedgekeurd na een debat met Elisa Ferreira, Europees commissaris voor Cohesie en Hervormingen, Mercedes Caballero Fernández, secretaris-generaal Europese fondsen (Spanje bekleedt momenteel het roulerende voorzitterschap van de Raad van de EU), Younous Omarjee, voorzitter van de Commissie regionale ontwikkeling van het Europees Parlement, en Elio Di Rupo (BE/PSE), minister-president van het Waals Gewest en voormalig premier van België, die de vergaderingen van de voor cohesie verantwoordelijke ministers zal voorzitten tijdens het volgende Belgische voorzitterschap van de Raad, in de eerste helft van 2024.

Samen met de belangrijkste verenigingen van steden en regio’s is het CvdR stichtend lid van de #CohesionAlliance, die tot doel heeft het belang van cohesie te bevorderen als fundamentele waarde van de Europese Unie en essentiële doelstelling van al haar beleidsmaatregelen en investeringen.

Factsheet over de inhoud van het advies (EN)

Tekst advies

Bekijk het plenaire debat

Bekijk een video over het cohesiebeleid, met voorbeelden van goede regionale praktijken in Frankrijk (Corsica), Italië (Novara), Polen (Łódź), Hongarije (Boedapest), Finland (Turku) en België (Mechelen) (EN)

Contact:

Monica Tiberi – woordvoerder van de voorzitter

Tel.: +32 479 51 74 43

monica.tiberi@cor.europa.eu

Matteo Miglietta

Tel.: +32 470 89 53 82

matteo.miglietta@cor.europa.eu