Regio’s en steden dringen aan op meer inspanningen voor aanpassing aan de klimaatverandering door middel van maatregelen op meerdere niveaus

In een advies onder leiding van de burgemeester van Bologna, Matteo Lepore (IT/PSE), dringt het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) erop aan de monitoring en evaluatie van klimaatrisico’s en -kwetsbaarheden te intensiveren en de aanpassingsinspanningen in de EU op te voeren. Regio’s en steden benadrukken dat de kosten van niet-handelen exponentieel hoger zullen zijn dan de initiële investeringen die nodig zijn voor aanpassing, en dat mitigatie- en aanpassingsmaatregelen directe voordelen voor de gezondheid opleveren. Het advies is tijdens de CvdR-zitting van 11 december met algemene stemmen goedgekeurd.   

Het CvdR is ingenomen met het voornemen van de Europese Commissie om in de tweede helft van 2026 een Europees initiatief voor klimaatbestendigheid en risicobeheer tepresenteren en stelt voor om een EU-doelstelling voor klimaatadaptatie voor 2050 vast te stellen. Regio’s en steden zijn van mening dat het komende kader klimaatadaptatie moet bevorderen als een nieuwe culturele vorm van sociale en economische verandering door het beginsel “veerkrachtig door ontwerp” te integreren en preventie en paraatheid te integreren in alle daarmee verband houdende beleidsmaatregelen en planning.

Het CvdR dringt erop aan dat lokale en regionale overheden systematisch worden geraadpleegd en betrokken bij zowel de beleidsplanning als de uitvoering, en dat het deel over aanpassing aan de klimaatverandering in de nationale energie- en klimaatplannen wordt versterkt. Het verzoekt de lidstaten nationale coördinatiestructuren voor aanpassing op meerdere niveaus op te zetten met duidelijke criteria voor organisatie, verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden, en waarschuwt dat onduidelijkheid kan leiden tot verlies van mensenlevens en schade aan ecosystemen. In het advies wordt ook benadrukt dat aanpassing moet worden geïntegreerd in regionale ontwikkelingsstrategieën en ruimtelijke en stedelijke planning, waarbij prioriteit moet worden gegeven aan op de natuur gebaseerde oplossingen.

Regio’s en steden waarschuwen ervoor dat als klimaat- en milieumaatregelen in de volgende langetermijnbegroting van de EU alleen als “horizontale prioriteiten” worden beschouwd, dit het klimaatperspectief zou kunnen ondermijnen en belangrijke maatregelen op lokaal en regionaal niveau zou kunnen vertragen als gevolg van moeilijkheden bij de toegang tot gerichte fondsen. Zij betreuren ook dat de voorgestelde centralisatie van de cohesiefinanciering in de nationale en regionale partnerschapsplannen de betrokkenheid van lokale en regionale overheden dreigt te verminderen. Het CvdR dringt er ook bij de Commissie op aan instrumenten te ontwikkelen om particuliere financiering te vergemakkelijken en investeringen op lokaal en regionaal niveau te stimuleren, mogelijk door een permanente rondetafelconferentie tussen de Europese Investeringsbank (EIB) en lokale overheden op te zetten. 

Het CvdR benadrukt ook het belang van het versterken van de lokale en regionale bestuurlijke capaciteit door meer financiering, technische ondersteuning en opleiding. Het benadrukt de noodzaak van lokaal uitgesplitste gegevens om regio’s met vergelijkbare kwetsbaarheden te identificeren en gedeelde oplossingen te bevorderen, en onderstreept het belang van betere communicatie over aanpassing aan de klimaatverandering door deze als een positieve sociale en economische verandering te presenteren.

Citaat:

Rapporteur Matteo Lepore (IT/PSE), burgemeester van Bologna: "Aanpassing aan de klimaatverandering is een enorme uitdaging voor lokale en regionale overheden, en we moeten deze aanpakken met een maatschappijbrede aanpak. We moeten ervoor zorgen dat we over de juiste soort gegevens beschikken, slimme, op de natuur gebaseerde oplossingen ontwikkelen, investeren in infrastructuur, alle sectoren van de samenleving erbij betrekken en veerkracht opbouwen voor alle diensten – dat betekent dat we in heel Europa van elkaar moeten leren en ook onze burgers moeten voorbereiden. Het nieuwe geïntegreerde kader van de Europese Commissie voor Europese klimaatveerkracht en risicobeheer moet samen met steden en regio’s worden opgebouwd en ook de cruciale kwestie van de nodige middelen en capaciteiten ter voorbereiding op de toekomst aanpakken.”

Meer informatie:

Volgens een studie in Nature Medicine zag Europa in 2023 47 690 extra sterfgevallen als gevolg van de opwarming van de aarde. Tussen 1980 en 2023 hebben extreme weers- en klimaatgebeurtenissen geleid tot naar schatting 738 miljard EUR aan financiële verliezen. Bovendien is de economische schade ongelijk verdeeld over de regio’s van de EU: de armste regio’s en kwetsbare gemeenschappen worden onevenredig hard getroffen, waardoor de doelstelling van territoriale en sociale cohesie in Europa wordt ondermijnd. 

De Europese Commissie ontwikkelt een nieuw geïntegreerd kader voor Europese klimaatbestendigheid en risicobeheer om de lidstaten te helpen de toenemende gevolgen van klimaatverandering te voorkomen en zich erop voor te bereiden. Het zal naar verwachting in de tweede helft van 2026 worden aangenomen. De belangrijkste doelstelling is een ambitieuzere, alomvattendere en coherentere EU-aanpak van klimaatbestendigheid en -paraatheid vast te stellen, die de afzonderlijke lidstaten en de EU als geheel bestrijkt.

· Foto's van de CvdR-zitting

· Beperking van de klimaatverandering: klimaatschuilplaatsen bieden verlichting tijdens de hittegolven van Bologna (video met rapporteur Matteo Lepore)

Contactpersoon:

Lauri Ouvinen
Tel. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu