Tá na réigiúin agus na cathracha ag tathant go gcuirfí dlús leis na hiarrachtaí maidir le hoiriúnú don athrú aeráide trí ghníomhaíocht il-leibhéil

Le tuairim faoi stiúir Mhéara Bologna Matteo Lepore (IT/PSE), tá Coiste Eorpach na Réigiún (CnaR) ag tathant go gcuirfí dlús leis an bhfaireachán agus leis an meastóireacht ar rioscaí agus leochaileachtaí aeráide agus go neartófaí iarrachtaí oiriúnúcháin san Aontas. Cuireann na réigiúin agus na cathracha i bhfios go láidir go mbeidh costas na neamhghníomhaíochta níos airde go heaspónantúil ná an infheistíocht tosaigh is gá don oiriúnú, agus go ngineann bearta maolaithe agus oiriúnaithe tairbhí díreacha don tsláinte. Glacadh an tuairim d’aon toil ag seisiún iomlánach CnaR an 11 Nollaig.   

Is díol sásaimh do CnaR go bhfuil sé ar intinn ag an gCoimisiún Eorpachtionscnamh Eorpach maidir le hathléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide agus bainistiú rioscaa thíolacadh sa dara leath de 2026 agus molann sé sprioc 2050 ar leibhéal an Aontais a leagan síos don oiriúnú don athrú aeráide. Creideann na réigiúin agus na cathracha gur cheart don chreat atá ar na bacáin oiriúnú don athrú aeráide a chur chun cinn mar fhoirm chultúrtha nua d’athrú sóisialta agus eacnamaíoch tríd an bprionsabal ‘athléimneach trí dhearadh’ a chomhtháthú agus cosc agus ullmhacht a leabú i ngach beartas agus pleanáil ghaolmhar.

Tá CnaR ag tathant go n-áiritheofaí comhairliúchán agus rannpháirtíocht chórasach na n-údarás áitiúil agus réigiúnach sa phleanáil beartais agus sa chur chun feidhme beartais araon, agus go neartófaí an roinn maidir le hoiriúnú sna Pleananna Náisiúnta Fuinnimh agus Aeráide. Iarrann sé ar na Ballstáit struchtúir chomhordúcháin náisiúnta a bhunú maidir le hoiriúnú il-leibhéil ina mbeidh critéir shoiléire maidir le heagrú, dáileadh inniúlachtaí agus freagrachtaí, rabhadh a thabhairt go bhféadfadh bás daoine agus damáiste d’éiceachórais a bheith mar thoradh ar easpa soiléireachta. Leagtar béim sa tuairim freisin ar an ngá atá leis an oiriúnú a chomhtháthú i straitéisí forbartha réigiúnaí agus sa phleanáil spásúil agus uirbeach, agus tús áite á thabhairt do réitigh dhúlrabhunaithe.

Tugann na réigiúin agus na cathracha rabhadh go bhféadfaí an bonn a bhaint den pheirspictíocht aeráide agus moill a chur ar phríomhghníomhaíocht ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach mar gheall ar dheacrachtaí maidir le rochtain a fháil ar chistí spriocdhírithe dá measfaí nach bhfuil i mbearta aeráide agus comhshaoil ach ‘tosaíochtaí trasearnálacha’ sa chéad bhuiséad fadtéarmach eile de chuid an Aontais. Is oth leo freisin go bhfuil an baol ann go laghdóidh an lárú atá beartaithe ar chistiú comhtháthaithe sna pleananna comhpháirtíochta náisiúnta agus réigiúnacha rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach. Tá CnaR ag tathant ar an gCoimisiún freisin uirlisí a fhorbairt chun maoiniú príobháideach a éascú agus chun infheistíochtaí ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach a dhreasú, b’fhéidir trí chruinniú comhchéime buan a bhunú idir an Banc Eorpach Infheistíochta (BEI) agus na húdaráis áitiúla. 

Leagann CnaR béim freisin ar a thábhachtaí atá sé an acmhainneacht riaracháin áitiúil agus réigiúnach a threisiú trí mhaoiniú agus tacaíocht theicniúil agus oiliúint a mhéadú. Leagtar béim ann ar an ngá atá le sonraí atá imdhealaithe go háitiúil chun réigiúin a bhfuil leochaileachtaí comhchosúla acu a shainaithint agus chun réitigh chomhroinnte a chothú, agus leagtar béim ann ar a thábhachtaí atá sé feabhas a chur ar an gcumarsáid maidir le hoiriúnú don athrú aeráide trína chur i láthair mar athrú dearfach sóisialta agus eacnamaíoch.

Luaigh:

Rapóirtéir Matteo Lepore (IT/PSE), Méara Bologna: “Is dúshlán ollmhór do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha é oiriúnú don athrú aeráide, agus ní mór dúinn aghaidh a thabhairt air le cur chuige uile-shochaí. Ní mór dúinn a chinntiú go bhfuil an cineál ceart sonraí againn, réitigh chliste dhúlrabhunaithe a fhorbairt, infheistíocht a dhéanamh i mbonneagar, ról a thabhairt do gach earnáil den tsochaí agus athléimneacht a chothú ar fud na seirbhísí uile – rud a chiallaíonn gur gá dúinn foghlaim óna chéile ar fud na hEorpa agus ár saoránaigh a ullmhú freisin. Ní mór creat comhtháite nua an Choimisiúin Eorpaigh maidir le hathléimneacht aeráide agus bainistiú riosca a thógáil in éineacht le cathracha agus réigiúin agus aghaidh a thabhairt freisin ar cheist ríthábhachtach na n-acmhainní agus na n-acmhainneachtaí is gá chun ullmhú don todhchaí.”

Tuilleadh eolais:

De réir staidéar sa Leigheas Dúlra, fuair 47 690 bás breise san Eoraip in 2023 mar thoradh ar an téamh domhanda. Idir 1980 agus 2023, bhí caillteanais airgeadais mheasta EUR 738 mbilliún mar thoradh ar theagmhais adhaimsire agus aeráide. Ina theannta sin, tá an damáiste eacnamaíoch dáilte go míchothrom ar fud réigiúin an Aontais: déanann sé difear díréireach do na réigiúin is boichte agus do na pobail leochaileacha, rud a bhaineann an bonn de chuspóir an chomhtháthaithe chríochaigh agus shóisialta san Eoraip. 

Tá creat comhtháite nua á fhorbairt ag an gCoimisiún Eorpach le haghaidh athléimneacht aeráide agus bainistiú riosca san Eoraip chun cabhrú leis na Ballstáit tionchair mhéadaitheacha an athraithe aeráide a chosc agus ullmhú dóibh. Táthar ag súil go nglacfar é sa dara leath de 2026. Is é an príomhchuspóir cur chuige níos uaillmhianaí, níos cuimsithí agus níos comhleanúnaí de chuid an Aontais a bhunú maidir le hathléimneacht agus ullmhacht i leith an athraithe aeráide, lena gcumhdófar Ballstáit aonair agus an tAontas ina iomláine.

· Grianghraif de sheisiún iomlánach CnaR

·Maolú ar an athrú aeráide: tugann scáthláin aeráide faoiseamh le linn thonnta teasa Bologna (físeán leis an rapóirtéir Matteo Lepore)

Teagmháil:

Lauri Ouvinen
Teil. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu