Ní mór do COP31 torthaí nithiúla a dhéanamh de spriocanna domhanda do shaoránaigh, a deir cathracha agus réigiúin an Aontais

Beidh toscaireacht cheannairí áitiúla agus réigiúnacha an Aontais rannpháirteach in COP31 UNFCCC in Antalya.

Le comhdháil bhliantúil na Náisiún Aontaithe maidir leis an athrú aeráide – COP31 UNFCCC – ag tosú sa Tuirc Dé Luain, an 9 Samhain, tá réigiúin agus cathracha an Aontais ag iarraidh aitheantas foirmiúil a thabhairt do ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach maidir le spriocanna aeráide domhanda a bhaint amach ar an láthair, agus tacaíocht leordhóthanach a chur ar fáil dóibh chun iarrachtaí dícharbónaithe a shaothrú agus athléimneacht i gcoinne iarmhairtí an athraithe aeráide a neartú.

Tá seachtar comhaltaí de Choiste Eorpach na Réigiún (CnaR) mar chuid de thoscaireacht oifigiúil an Aontais ag COP31 UNFCCC, a bhí ar siúl in Antalya ón 9 go dtí an 20 Samhain. Tabharfaidh toscaireacht CnaR, faoi stiúir Kostas Bakoyannis (EL/PPE), comhalta de Chomhairle Cathrach na hAithne agus cathaoirleach Choimisiún CnaR um an gComhshaol, Athrú Aeráide agus Fuinneamh (ENVE), guth chathracha agus réigiúin na hEorpa don chaibidlíocht idirnáisiúnta maidir leis an aeráid le linn na chéad seachtaine den chomhdháil.

“Tá ár dteachtaireacht soiléir: Ní mór COP31 a bheith ina COP cur chun feidhme. Tá na gealltanais ar an tábla cheana féin; anois ní mór dúinn torthaí nithiúla a bhaint amach do shaoránaigh. Tarlaíonn an seachadadh go háitiúil: trí leictriú níos tapúla, trí infheistíocht i bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, agus trí dhaoine a chosaint ar theagmhais adhaimsire. Chun spriocanna domhanda a bhaint amach, teastaíonn na sainorduithe cearta ó rialtais fhonáisiúnta, rochtain dhíreach níos fearr ar mhaoiniú don troid i gcoinne an athraithe aeráide agus ról struchtúrtha maidir le cinntí domhanda aeráide a mhúnlú, ní hamháin comhairliúchán ag an deireadh,” a dúirt an tUasal Bakoyannis.

Agus é ag obair i ndlúthchomhar leis an gcuid eile de thoscaireacht an Aontais agus le hionadaithe ó rialtais áitiúla agus réigiúnacha ó gach cearn den domhan i dtoghlach LGMA, molfaidh CnaR ag COP31 an méid seo a leanas:

• Cuimsiú struchtúrtha laistigh den chaibidlíocht. Ba cheart peirspictíochtaí fonáisiúnta a chomhtháthú i bpróiseas UNFCCC, agus a dtuairimí á gcur san áireamh sa chaibidlíocht agus i bpleananna agus straitéisí náisiúnta aeráide, agus le cuntasacht shoiléir, trédhearcacht agus torthaí intomhaiste; 
• Rochtain níos fearr ar mhaoiniú don troid i gcoinne an athraithe aeráide do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha. Ba cheart an maoiniú idirnáisiúnta don troid i gcoinne an athraithe aeráide a bheith níos simplí, níos intuartha agus níos inrochtana do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, agus rianú trédhearcach a dhéanamh ar mhaoiniú ar an leibhéal áitiúil agus infheistíocht phríobháideach a shlógadh ar bhealach níos fearr. 
• Dlús a chur le cur chun feidhme ghealltanais fuinnimh COP28, agus é á aithint go bhfuil sé ríthábhachtach dlús a chur leis an aistriú chuig fuinneamh glan chun aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim fuinnimh agus iomaíochas tionsclaíoch agus athléimneacht chríochach na hEorpa á neartú ag an am céanna; 
• Gníomhaíocht oiriúnaithe agus athléimneachta níos láidre. Ní mór dlús a chur leis an oiriúnú don athrú aeráide ar gach leibhéal rialachais, le hacmhainní leordhóthanacha, acmhainneacht áitiúil agus réigiúnach níos láidre agus comhtháthú níos fearr an oiriúnaithe sa phleanáil chríochach agus san infheistíocht chríochach, mar a léirítear leis na tonnta teasa tubaisteacha agus na falscaithe tubaisteacha ar fud na hEorpa i samhradh 2026.

Comhaltaí thoscaireacht CnaR ag COP31 UNFCCC:

• Kostas Bakoyannis (EL/PPE), Cathaoirleach ENVE, Comhairleoir Bardais na hAithne, an Ghréig
• Åsa Å green Wikström (SE/PPE), comhalta den Chomhairle Contae, Réigiún Västerbotten, an tSualainn
• Nadia Pellefigue (FR/PSE), Leas-Uachtarán Réigiún Occitanie, an Fhrainc
• Clare Colleran Molloy (IE/Renew Europe), comhalta de Chomhairle Contae an Chláir, Éire
• Attila Kiss (HU/ECR), comhalta de Chomhairle Contae Hajdu-Bihar Varmegye, an Ungáir
• Dan Boyle (IE/Na Glasaigh+Pro), comhalta de Chomhairle Cathrach Chorcaí
• Andries Gryffroy (BE/EA), comhalta de Pharlaimint Fhlóndras na Beilge

Príomhphointí chlár oibre thoscaireacht CnaR ag COP31 UNFCCC:

Dé Luain, 9 Samhain (Bia, Talmhaíocht agus Sláinte)

Le linn lá oscailte COP31, reáchtálfar preasagallamh de Thoghlach na Rialtas Áitiúil agus na nÚdarás Bardasach (LGMA) chun príomhtheachtaireachtaí rialtais fhonáisiúnta an domhain a chur i láthair. Rannchuidigh CnaR le dréachtú sheasamh comhpháirteach LGMA mar chomhalta de Choiste Stiúrtha LGMA.

Dé Máirt, 10 Samhain (Fuinneamh agus Iompar)

Glacfaidh comhaltaí thoscaireacht CnaR páirt i bhfo-imeachtaí éagsúla lena ndíreofar ar aistriú cóir, ar eangacha fuinnimh agus ar dhlús a chur leis an leictriú.

Dé Céadaoin, an 11 Samhain (Dramhaíl Nialasach) – Cruinniú Mullaigh na gCeannairí, Lá 1

Labhróidh cathaoirleach thoscaireacht CnaR, Kostas Bakoyannis, ag ócáid oscailte an Phailliún Il-leibhéil in éineacht le cainteoirí ardleibhéil, lena n-áirítear Toscaire Speisialta COP31 do Chathracha agus Méara Konya Uğur İbrahim Altay, agus Anne Hidalgo, Ambasadóir Chúnant Domhanda na Méaraí agus iarMhéara Pháras. Tugadh cuireadh freisin do Adanech Abiebie, Méara Addis Ababa, a dhearcthaí a roinnt roimh COP32 a bheidh á óstáil san Aetóip an bhliain seo chugainn. I gcruinniú ar leithligh le Méara Gníomhach Iostanbúl Nuri Aslan, táthar ag súil go gcuirfidh toscaireacht CnaR in iúl go dtacaíonn sí le hionadaithe tofa áitiúla atá faoi choinneáil sa Tuirc, amhail Méara Iostanbúl Ekrem İmamoğlu. Glacfaidh na comhaltaí páirt freisin in imeacht a bhaineann le bainistiú falscaithe sa Mheánmhuir, agus in idirphlé leis an óige maidir le dícharbónú áitiúil a eagraítear ag Pailliún na Seapáine.

Déardaoin, 12 Samhain (Cathracha Athléimneacha agus an Timpeallacht Thógtha) – Cruinniú Mullaigh na gCeannairí, Lá 2

Déanfaidh cathaoirleach thoscaireacht CnaR, Kostas Bakoyannis, ionadaíocht thar ceann CnaR agus roinnfidh sé taithí na hAithne maidir le borradh a chur faoin athléimneacht uirbeach in aghaidh na haeráide ag pailliún an Aontais Eorpaigh i seisiún a eagróidh Cúnant na Méaraí. Tá imeacht ardleibhéil á chomheagrú ag CnaR freisin le hAontas Bhardais na Tuirce (TBB) agus le ICLEI Europe chun an chéad seachtain den chaibidlíocht a mheas.

Dé hAoine, an 13 Samhain (Airgeadas agus Trádáil) – Dé Sathairn, an 14 Samhain (Leanaí, an Óige, Oideachas agus Scileanna)

Buailfidh cathaoirleach na toscaireachta Kostas Bakoyannis le Gina McCarthy, is é Cathaoirleach Mheiriceá All In agus iarchomhairleoir Aeráide an Tí Bháin, chun plé a dhéanamh ar ról tábhachtach na gceannairí áitiúla maidir le tacú le gníomhú ar son na haeráide sna Stáit Aontaithe. Beidh cruinniú déthaobhach ag toscaireacht CnaR le Jean Pellerin, Aire Comhshaoil Québec, chomh maith le seisiún faisnéise le hidirbheartaithe AS CLIMA an Choimisiúin Eorpaigh. Beidh cruinnithe ag na comhaltaí freisin le hionadaithe ón gCiste Domhanda Fiadhúlra (WWF) agus ón gComhghuaillíocht Aeráide, agus déanfaidh siad idirghabháil ag an 21ú Fóram Domhanda maidir le Lonnaíochtaí Daonna in Antalya.

Tuilleadh eolais:

· Tá COP31 UNFCCC á óstáil ag an Tuirc in Antalya ón 9 go dtí an 20 Samhain, agus is í an Astráil atá i gceannas ar an gcaibidlíocht. Tá an cur chun feidhme sainaitheanta ag an gcomhuachtaránacht mar théama lárnach, ag bogadh ó ghealltanais go gníomhaíocht. Áirítear ar na tosaíochtaí an ráta leictrithe domhanda a ardú go 35 % faoi 2035, an fás ar ghiniúint dramhaíola a laghdú 50 % faoi 2035 agus déine fuinnimh i bhfoirgnimh a laghdú 25 % ar a laghad faoi 2035. Meastar freisin go ndíreofar sna cainteanna ar phleananna náisiúnta aeráide (NDCanna) a neartú, ar mhaoiniú don mhaolú agus don oiriúnú, ar an Sprioc Dhomhanda maidir le hOiriúnú, ar aistriú cóir, agus ar threochláir Uachtaránacht COP30 maidir le himeacht ó bhreoslaí iontaise agus foraoisí a chosaint.

Leag CnaR amach a phríomhtheachtaireachtaí do COP31 UNFCCC, agus do COP17 na bithéagsúlachta a tugadh chun críche an tseachtain seo caite in Eireaván, i dtuairim faoi stiúir chathaoirleach ENVE, Kostas Bakoyannis. Cuireann rialtais fhonáisiúnta idir 70 % agus 80 % de na gníomhaíochtaí is gá chun Comhaontú Pháras a chur i gcrích chun feidhme. Leagtar béim i sainordú caibidlíochta an Aontais a ghlac Comhairle an Aontais Eorpaigh ar rannchuidiú suntasach na rialtas áitiúil agus réigiúnach maidir le cuspóirí aeráide a bhaint amach.

· Rannchuidigh CnaR le seasamh comhpháirteach LGMA, ina leagtar amach sé phríomhtheachtaireacht ó rialtais fhonáisiúnta an domhain d’idirbheartaithe COP31:

1. Toradh aistrithe fuinnimh a bhaint amach lena n-aithnítear agus lena gcuirtear dlús le seachadadh fonáisiúnta chun filleadh ar an gconair 1.5 °C;
2. Tosaíocht a thabhairt do thoradh uaillmhianach maidir leis an aistriú cóir; 
3. Maoiniú il-leibhéil don troid i gcoinne an athraithe aeráide a institiúidiú trí ailtireachtaí atá faoi úinéireacht tíre;
4. Leanúint de sheasamh le príomhról na heolaíochta neamhspleáiche i bpróiseas COP;
5. Spás córasach comhpháirteach a chruthú do Pháirtithe agus do rialtais áitiúla, réigiúnacha agus fhonáisiúnta chun bacainní ar ghníomhaíocht il-leibhéil a phlé; 
6. Dlús a chur le cur chun feidhme na Spriocanna Domhanda maidir le hOiriúnú agus Pleananna Náisiúnta um Oiriúnú.

Teagmháil:

Lauri Ouvinen
Teil. +32 473 536 887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu