Οι δήμοι και οι περιφέρειες προτρέπουν να ενταθούν οι προσπάθειες προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή μέσω πολυεπίπεδης δράσης

Με γνωμοδότηση με επικεφαλής τον δήμαρχο της Μπολόνια Matteo Lepore (IT/PES), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) προτρέπει να ενισχυθεί η παρακολούθηση και η αξιολόγηση των κλιματικών κινδύνων και των τρωτών σημείων και να ενισχυθούν οι προσπάθειες προσαρμογής στην ΕΕ. Οι δήμοι και οι περιφέρειες τονίζουν ότι το κόστος της αδράνειας θα είναι εκθετικά υψηλότερο από τις αρχικές επενδύσεις που απαιτούνται για την προσαρμογή και ότι τα μέτρα μετριασμού και προσαρμογής παράγουν άμεσα οφέλη για την υγεία. Η γνωμοδότηση υιοθετήθηκε ομόφωνα κατά τη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ στις 11 Δεκεμβρίου.   

Η ΕτΠ επικροτεί την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παρουσιάσει μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση κινδύνωνκατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026 και προτείνει τον καθορισμό στόχου σε επίπεδο ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή έως το 2050. Οι δήμοι και οι περιφέρειες πιστεύουν ότι το επικείμενο πλαίσιο θα πρέπει να προωθήσει την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή ως νέα πολιτιστική μορφή κοινωνικής και οικονομικής αλλαγής, ενσωματώνοντας την αρχή της «ανθεκτικότητας εκ σχεδιασμού» και ενσωματώνοντας την πρόληψη και την ετοιμότητα σε όλες τις σχετικές πολιτικές και τον σχεδιασμό.

Η ΕτΠ προτρέπει να διασφαλιστεί η συστηματική διαβούλευση και συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην εφαρμογή της πολιτικής, καθώς και να ενισχυθεί η ενότητα σχετικά με την προσαρμογή στα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα. Καλεί τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν εθνικές δομές συντονισμού για την πολυεπίπεδη προσαρμογή με σαφή κριτήρια για την οργάνωση, την κατανομή αρμοδιοτήτων και ευθυνών, προειδοποιώντας ότι η έλλειψη σαφήνειας μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες ανθρώπινων ζωών και ζημίες στα οικοσυστήματα. Η γνωμοδότηση υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη ενσωμάτωσης της προσαρμογής στις στρατηγικές περιφερειακής ανάπτυξης και στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, δίνοντας προτεραιότητα σε λύσεις που βασίζονται στη φύση.

Οι δήμοι και οι περιφέρειες προειδοποιούν ότι η εξέταση των μέτρων για το κλίμα και το περιβάλλον μόνο ως «οριζόντιων προτεραιοτήτων» στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ θα μπορούσε να υπονομεύσει την κλιματική προοπτική και να επιβραδύνει τη βασική δράση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο λόγω δυσκολιών στην πρόσβαση σε στοχευμένα κονδύλια. Εκφράζουν επίσης τη λύπη τους για το γεγονός ότι η προτεινόμενη συγκέντρωση της χρηματοδότησης για τη συνοχή στα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης ενέχει τον κίνδυνο μείωσης της συμμετοχής των τοπικών και των περιφερειακών αρχών. Η ΕτΠ προτρέπει επίσης την Επιτροπή να αναπτύξει εργαλεία για τη διευκόλυνση της ιδιωτικής χρηματοδότησης και την παροχή κινήτρων για επενδύσεις σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, ενδεχομένως με τη δημιουργία μόνιμης στρογγυλής τραπέζης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και των τοπικών αρχών. 

Η ΕτΠ τονίζει επίσης τη σημασία της ενίσχυσης της τοπικής και περιφερειακής διοικητικής ικανότητας μέσω της αύξησης της χρηματοδότησης, της τεχνικής υποστήριξης και της κατάρτισης. Τονίζει την ανάγκη για τοπικά αναλυτικά δεδομένα για τον εντοπισμό περιφερειών με παρόμοια τρωτά σημεία και την προώθηση κοινών λύσεων, και υπογραμμίζει τη σημασία της βελτίωσης της επικοινωνίας σχετικά με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, παρουσιάζοντάς την ως θετική κοινωνική και οικονομική αλλαγή.

Παράθεση:

Εισηγητής Matteo Lepore (IT/PES), δήμαρχος Μπολόνιας: «Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή αποτελεί τεράστια πρόκληση για τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές και πρέπει να την αντιμετωπίσουμε με μια προσέγγιση που θα καλύπτει το σύνολο της κοινωνίας. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι διαθέτουμε το σωστό είδος δεδομένων, να αναπτύξουμε έξυπνες λύσεις που βασίζονται στη φύση, να επενδύσουμε σε υποδομές, να συμπεριλάβουμε όλους τους τομείς της κοινωνίας και να οικοδομήσουμε ανθεκτικότητα σε όλες τις υπηρεσίες — αυτό σημαίνει ότι πρέπει να μάθουμε ο ένας από τον άλλον σε ολόκληρη την Ευρώπη και να προετοιμάσουμε επίσης τους πολίτες μας. Το νέο ολοκληρωμένο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση κινδύνων πρέπει να οικοδομηθεί από κοινού με τους δήμους και τις περιφέρειες και να εξετάσει επίσης το κρίσιμο ζήτημα των αναγκαίων πόρων και ικανοτήτων για την προετοιμασία για το μέλλον.»

Περισσότερες πληροφορίες:

Σύμφωνα με μελέτη του Nature Medicine, στην Ευρώπη σημειώθηκαν 47 690 επιπλέον θάνατοι το 2023 ως αποτέλεσμα της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Μεταξύ 1980 και 2023, τα ακραία καιρικά και κλιματικά φαινόμενα είχαν ως αποτέλεσμα εκτιμώμενες οικονομικές ζημίες ύψους 738 δισ. EUR. Επιπλέον, η οικονομική ζημία είναι άνισα κατανεμημένη στις περιφέρειες της ΕΕ: επηρεάζει δυσανάλογα τις φτωχότερες περιφέρειες και τις ευάλωτες κοινότητες, υπονομεύοντας τον στόχο της εδαφικής και κοινωνικής συνοχής στην Ευρώπη. 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναπτύσσει ένα νέο ολοκληρωμένο πλαίσιο για την ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση κινδύνων, προκειμένου να βοηθήσει τα κράτη μέλη να προλαμβάνουν και να προετοιμάζονται για τις αυξανόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Αναμένεται να εγκριθεί κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Κύριος στόχος είναι η θέσπιση μιας πιο φιλόδοξης, ολοκληρωμένης και συνεκτικής προσέγγισης της ΕΕ όσον αφορά την ανθεκτικότητα και την ετοιμότητα για την κλιματική αλλαγή, η οποία θα καλύπτει τα επιμέρους κράτη μέλη και την ΕΕ στο σύνολό της.

Φωτογραφίες από τη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ

Μετριασμόςτης κλιματικής αλλαγής: τα καταφύγια για το κλίμα παρέχουν ανακούφιση κατά τη διάρκεια των κυμάτων καύσωνα της Μπολόνια (βίντεο με τον εισηγητή Matteo Lepore)

Αρμόδιος:

Lauri Ouvinen
Τηλ. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu