Regiony i miasta wzywają do wzmożenia wysiłków na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu poprzez działania wielopoziomowe

W opinii wydanej pod przewodnictwem burmistrza Bolonii Matteo Lepore (IT/PES) Europejski Komitet Regionów (KR) wzywa do zintensyfikowania monitorowania i oceny zagrożeń i podatności na zmianę klimatu oraz do wzmożenia wysiłków w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu w UE. Regiony i miasta podkreślają, że koszt bezczynności będzie wykładniczo wyższy niż początkowe inwestycje wymagane do przystosowania się do zmiany klimatu oraz że środki łagodzące i przystosowawcze przynoszą bezpośrednie korzyści zdrowotne. Opinia została przyjęta jednogłośnie na sesji plenarnej KR-u w dniu 11 grudnia.   

KR z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji Europejskiej, by w drugiej połowie 2026 r. przedstawić europejską inicjatywę na rzecz odporności na zmianę klimatu i zarządzania ryzykiem,i proponuje wyznaczenie unijnego celu w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu na 2050 r. Regiony i miasta uważają, że przyszłe ramy powinny promować przystosowanie się do zmiany klimatu jako nową formę kulturową zmiany społecznej i gospodarczej poprzez włączenie zasady „odporności już w fazie projektowania” oraz włączenie zapobiegania i gotowości do wszystkich powiązanych polityk i planów.

KR wzywa do zapewnienia systematycznych konsultacji i udziału władz lokalnych i regionalnych zarówno w planowaniu, jak i wdrażaniu polityki, a także do wzmocnienia sekcji dotyczącej przystosowania się do zmiany klimatu w krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu. Wzywa państwa członkowskie do ustanowienia krajowych struktur koordynacyjnych ds. wielopoziomowego dostosowania z jasnymi kryteriami organizacji, podziału kompetencji i obowiązków, ostrzegając, że brak jasności może prowadzić do utraty życia ludzkiego i szkód w ekosystemach. W opinii podkreślono również potrzebę włączenia przystosowania się do zmiany klimatu do strategii rozwoju regionalnego oraz planowania przestrzennego i urbanistycznego, przy priorytetowym traktowaniu rozwiązań opartych na zasobach przyrody.

Regiony i miasta ostrzegają, że uznanie środków w dziedzinie klimatu i środowiska jedynie za „priorytety przekrojowe” w następnym długoterminowym budżecie UE mogłoby podważyć perspektywę klimatyczną i spowolnić kluczowe działania na szczeblu lokalnym i regionalnym ze względu na trudności w dostępie do ukierunkowanych funduszy. Wyrażają również ubolewanie, że proponowana centralizacja finansowania spójności w krajowych i regionalnych planach partnerstwa może zmniejszyć zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych. KR wzywa również Komisję do opracowania narzędzi ułatwiających finansowanie prywatne i zachęcających do inwestycji na szczeblu lokalnym i regionalnym, w miarę możliwości poprzez ustanowienie stałego okrągłego stołu między Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) a władzami lokalnymi. 

KR podkreśla również znaczenie wzmocnienia lokalnych i regionalnych zdolności administracyjnych poprzez zwiększenie finansowania oraz wsparcia technicznego i szkoleń. Podkreślono w nim, że potrzebne są dane segregowane lokalnie w celu zidentyfikowania regionów o podobnej podatności na zagrożenia i wspierania wspólnych rozwiązań, a także podkreślono znaczenie poprawy komunikacji na temat przystosowania się do zmiany klimatu poprzez przedstawienie jej jako pozytywnej zmiany społecznej i gospodarczej.

Cytat:

Sprawozdawca Matteo Lepore (IT/PES), burmistrz Bolonii: „Dostosowanie się do zmiany klimatu jest ogromnym wyzwaniem dla władz lokalnych i regionalnych i musimy zająć się tym problemem z zastosowaniem podejścia obejmującego całe społeczeństwo. Musimy zapewnić odpowiedni rodzaj danych, opracować inteligentne rozwiązania oparte na zasobach przyrody, inwestować w infrastrukturę, angażować wszystkie sektory społeczeństwa i budować odporność we wszystkich usługach – oznacza to, że musimy uczyć się od siebie nawzajem w całej Europie i przygotowywać również naszych obywateli. Nowe zintegrowane ramy Komisji Europejskiej na rzecz odporności Europy na zmianę klimatu i zarządzania ryzykiem klimatycznym należy opracować wspólnie z miastami i regionami, a także zająć się kluczową kwestią zasobów i zdolności niezbędnych do przygotowania się na przyszłość.

Więcej informacji:

Według badania opublikowanego w Nature Medicine w 2023 r. w Europie odnotowano 47 690 dodatkowych zgonów w wyniku globalnego ocieplenia. W latach 1980–2023 ekstremalne zjawiska pogodowe i klimatyczne spowodowały straty finansowe szacowane na 738 mld EUR. Ponadto szkody gospodarcze są nierównomiernie rozłożone w regionach UE: wywiera nieproporcjonalny wpływ na najuboższe regiony i społeczności znajdujące się w trudnej sytuacji, podważając cel spójności terytorialnej i społecznej w Europie. 

Komisja Europejska opracowuje nowe zintegrowane ramy europejskiej odporności na zmianę klimatu i zarządzania ryzykiem, aby pomóc państwom członkowskim w zapobieganiu coraz większym skutkom zmiany klimatu i przygotowaniu się na nie. Oczekuje się, że zostanie on przyjęty w drugiej połowie 2026 r. Głównym celem jest ustanowienie bardziej ambitnego, kompleksowego i spójnego podejścia UE do odporności i gotowości na zmianę klimatu, obejmującego poszczególne państwa członkowskie i UE jako całość.

· Zdjęcia z sesji plenarnej KR-u

·Łagodzenie zmiany klimatu: schroniska klimatyczne zapewniają ulgę podczas fal upałów w Bolonii (wideo ze sprawozdawcą Matteo Lepore)

Kontakt:

Lauri Ouvinen
tel. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu