Stan regionów i miast: silna i zdecentralizowana polityka spójności ma kluczowe znaczenie dla odporności i konkurencyjności Europy

„Przywódcyregionalni i lokalni mobilizują się, abyprzeciwdziałać wszelkiej nacjonalizacji inwestycji UE i uniknąć sytuacji,w którejregiony i gospodarstwarolne byłyby zmuszone do udziału w konkursie „IgrzyskaŚmierci”o zasoby”, ogłoszono, żePjest rezydentem Tüttő.  

Europejski Komitet Regionów (KR) opublikował szóstą edycjęrocznego sprawozdania UEna temat stanu regionów i miast, które zostało przedstawione przez przewodniczącą KatęTüttő 13 października na sesji inauguracyjnej Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast europejskim, krajowymi regionalnym przywódcom,decydentom i zainteresowanym stronom.  

W sprawozdaniu rocznym za 2025 r. przeanalizowano kluczowe wyzwania, przed którymi stoi UE na szczeblu regionalnym, wraz z rozwiązaniami lokalnymi. W ankiecie towarzyszącej, zleconej przez KR i przeprowadzonej przez IPSOS,wskazano niektóre z głównych powodów, dla których politycy lokalni i regionalni cenią wsparcie UE, oraz sposób, w jaki ich zdaniem należykształtować współpracę.  

Przewodniczący Tüttő powiedział: „Niniejsze sprawozdanie roczne pokazuje ból i presję naszych obywateli i naszych terytoriów, ale uznaje również ambicje, przywództwo, kreatywność i zdolności innowacyjne. Pokazuje, w jaki sposób polityka spójności pomaga nam utrzymać silną Europę od wewnątrz. Polityka ta jest najbardziej konkretnym, zdecentralizowanym i długoterminowym narzędziem stabilizacyjnym Europy, które łączy nas dzięki wartościom i wspólnym inwestycjom w przyszłość drugiej strony. Jest to europejska strategia na rzecz odporności. Nowy wniosek budżetowy grozi nacjonalizacją, definansowaniem i odłączeniem od Brukseli, zmuszając regiony i rolników do rywalizacji o zasoby w ramach „Igrzysk Głodowych”. Dlatego wszyscy jesteśmy zmobilizowani na rzecz przyszłości spójności. 

Podczas sesji inauguracyjnejwygłoszono przemówienia inauguracyjneprzewodniczącej Parlamentu Europejskiego Roberty Metsolii wiceprzewodniczącej wykonawczej Komisji Europejskiej do spraw spójności i reformRaffaele Fitto,a następnie wideoprzesłanieprzewodniczącej Komisji EuropejskiejUrsuli von der Leyen. Odbyły siękolejne debaty panelowe, koncentrujące się na spójności i wzroście na przyszłość, prawie do pozostania oraz na tym, jak miastabudują się jutro, z udziałempolitykówi ekspertów. 

Najważniejsze punktyrocznego sprawozdania UEna temat stanu regionów i miast to: 

• Finansowanie rozwoju regionalnego przez UE od dawna napędza konwergencję gospodarczą,przy czym regiony i miasta współzarządzają projektami, wdrażają ponad 70 % polityk UE i zajmują się dwiema trzecimi wydatków publicznych. Wniosek Komisji dotyczący wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034 osłabia tę obligację poprzez scentralizowanie decyzji w jednym planie dla każdego państwa członkowskiego. Taka centralizacja może zagrozić zdecydowanym wysiłkom na rzecz rozwoju we wszystkich regionach UE, ponieważ uniwersalne podejście nie jest w stanie sprostać konkretnym lokalnym wyzwaniom związanym z czystą i sprawiedliwą transformacją ani przywrócić konkurencyjności. Jedynie podejście ukierunkowane na konkretny obszar, oparte na lokalnych rozwiązaniach i zdecentralizowanych strategiach, może przyczynić się do osiągnięciacelówUnii w zakresie spójności, odporności ispójności.  

• Wiele społeczności stoi w obliczu rosnącego ryzyka związanego z wieloma klęskami żywiołowymi i klimatycznymi,przy czym jedna na pięć społeczności jest narażona na kilka zagrożeń, większość Europejczyków czuje się nieprzygotowana, a same powodzie w 2024 r. spowodowały szkody w wysokości 18 mld EUR. Proponowane WRF byłyby krokiem wstecz w odniesieniu do polityk związanych z odpornością, ponieważ rozwiązania oparte na zasobach przyrody mogłyby zostać odsunięte na bok, program LIFE zostałby przerwany,a kluczowe inicjatywy środowiskowe w ramach polityki spójności byłyby zagrożone. 

• 47 mln Europejczyków nie jest w stanie odpowiednio ogrzać swoich domów,co świadczy o rosnącym ubóstwie energetycznym od 2020 r. oraz o potrzebie dalszego wspierania w ramach polityki spójności efektywności energetycznej, odnawialnych źródeł energii i słabszych grup społecznych. 

• Odpornośćlokalna w zakresie bezpieczeństwa jest napięta,a infrastruktura krytyczna stoi w obliczu cyberataków, wprowadzających w błąd informacji zakłócających politykę oraz regionów wezwanych do wzmocnienia gotowości cywilnej i klastrów przemysłowych związanych z obronnością, co znalazło odzwierciedlenie w nowej grupie roboczej KR-uds.obrony. 

• UE stoi w obliczu powszechnego i kosztownego kryzysu mieszkaniowego, w którym luka wynosząca 2,3 mln jednostek rocznie wymaga szacunkowej kwoty 270 mld EUR rocznie,co wymaga ścisłej współpracy z regionami i miastami w celu zapewnienia przystępności cenowejmieszkań.

• Oczekuje się, że do 2050 r.w dwóch z trzech regionów nastąpi spadek liczby ludności, szczególnie na obszarach wiejskich, co uwypukli potrzebę bardziej zdecydowanej polityki społeczno-gospodarczej wspierającej przemiany demograficzne. 

• Usługi publiczne na obszarach wiejskich,kluczowe, ale znajdujące się pod presją, wymagają inwestycji przekrojowych, zachęt podatkowych i ukierunkowanej pomocy,ponieważ 36 % mieszkańców obszarów wiejskich wskazuje jakość usług jako najpilniejszy problem, pomimo długoterminowych cięć wydatków.

• Różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn pozostająznaczne, przy utrzymujących się lukach w zatrudnieniu między państwami członkowskimi i niedostatecznej reprezentacji kobiet, które w 2025 r. stanowiły większość jedynie w 26 z 286 zgromadzeń regionalnych. 

Kontekst  

• Roczne sprawozdanie UE na temat stanu regionów i miast, zawierające pełne przemówienie przewodniczącej Katy Tüttő,pełne sprawozdanie, noty informacyjne i poprzednie edycje. 

• Wideo i zdjęcia zprzemówienia i sesji inauguracyjnej #EURegionsWeek 2025. 

• Europejski Tydzień Regionów i Miast 2025 odbył się równolegle ze168.sesją plenarną KR-u (14–15 października). 

• Priorytety KR-u na lata 2025–2030: KR wzywa do wzmocnienia spójności, odporności i bliskości, aby zbudować bardziej sprawiedliwą, lepiej reagującą iskoncentrowaną naludziach UE. 

Kontakt  

Hélène Dressen
Tel.: +32 471502795
helene.dressen@cor.europa.eu