Η ευρωπαϊκή ασφάλεια θα οικοδομηθεί στις περιφέρειες της Ευρώπης – ή δεν θα οικοδομηθεί καθόλου

Η Ευρώπη πρέπει να μετατρέψει τα πλεονεκτήματα των περιφερειών της σε μεγαλύτερη ασφάλεια, βιομηχανική ικανότητα και ανθεκτικότητα.

Ο συνεχιζόμενος επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και η αύξηση των κυβερνοεπιθέσεων, των δολιοφθορών και άλλων υβριδικών απειλών έχουν φέρει τις προκλήσεις της Ευρώπης στον τομέα της ασφάλειας πιο κοντά στους πολίτες της. Σε γνωμοδότηση που εγκρίθηκε στις 13 Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) ζητεί την ταχύτερη εφαρμογή του χάρτη πορείας για τον μετασχηματισμό της αμυντικής βιομηχανίας της ΕΕ και την πλήρη συμμετοχή των περιφερειών και των πόλεων στην ενίσχυση της βιομηχανικής ικανότητας της Ευρώπης.

Στη γνωμοδότηση που εκπόνησε ο κ. Tadeusz Truskolaski (PL/EA), δήμαρχος Białystok, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η Ευρώπη χρειάζεται μια πιο διαφοροποιημένη από γεωγραφική άποψη και πιο ολοκληρωμένη και διαλειτουργική αμυντική βιομηχανία, με ισχυρότερες αλυσίδες εφοδιασμού και στενότερη συνεργασία μεταξύ των περιφερειών.

Η ΕτΠ αναφέρει τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, καθώς και τις κυβερνοεπιθέσεις, τις δολιοφθορές, τις επιθέσεις σε υποδομές ζωτικής σημασίας και τις επανειλημμένες εισβολές δρόνων στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο, ως απόδειξη ενός ριζικά μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος ασφάλειας που απαιτεί συντονισμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση για τον εντοπισμό, την προστασία και την αντίδραση, και όχι κατακερματισμένες εθνικές προσπάθειες.

Οι επενδύσεις στον τομέα της άμυνας θα πρέπει να ενισχύσουν τις περιφέρειες της Ευρώπης

Η ΕτΠ επιθυμεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να χαρτογραφήσουν τις περιφερειακές ικανότητες και εξειδικεύσεις, ώστε οι επενδύσεις να κατευθύνονται εκεί όπου θα έχουν τον μεγαλύτερο αντίκτυπο. Αναφέρει ότι οι ΜΜΕ, οι νεοφυείς επιχειρήσεις, οι βιομηχανικοί συνεργατικοί σχηματισμοί, τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα θα πρέπει να συμμετέχουν από την αρχή, παράλληλα με τις μεγαλύτερες αμυντικές εταιρείες.

Οι ελπιδοφόρες ιδέες θα πρέπει να έχουν μια σαφέστερη διαδρομή από τις δοκιμές έως την προμήθεια και την παραγωγή, υποστηρίζει η γνωμοδότηση. Η ΕτΠ ζητεί επίσης απλούστερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, δημόσιες συμβάσεις και πιστοποίηση, συντομότερη πορεία από την καινοτομία στην αγορά και μικρότερο διοικητικό φόρτο, με παράλληλη διατήρηση της διαφάνειας και των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και ασφαλιστικών διασφαλίσεων.

Η χρηματοδότηση στον τομέα της άμυνας θα πρέπει να κάνει περισσότερα από την αύξηση της παραγωγής, αναφέρει η ΕτΠ. Οι επενδύσεις θα πρέπει να δημιουργήσουν εξειδικευμένες θέσεις εργασίας, να βοηθήσουν τις τοπικές επιχειρήσεις να αναπτυχθούν, να βελτιώσουν τις υποδομές διπλής χρήσης και να στηρίξουν την καινοτομία με μη στρατιωτικές εφαρμογές. Η ΕτΠ τονίζει ότι η επένδυση αυτή θα πρέπει να συμπληρώνει την πολιτική συνοχής και όχι να εκτρέπει χρήματα από την περιφερειακή ανάπτυξη.

Η γνωμοδότηση ζητεί σαφείς δεσμεύσεις για να διασφαλιστεί ότι οι νέες επενδύσεις και ευκαιρίες της ΕΕ είναι ανοικτές στις ΜΜΕ, ωφελούν τις περιφερειακές οικονομίες, ενισχύουν τις δεξιότητες, ενισχύουν την ανθεκτικότητα της αλυσίδας εφοδιασμού και προωθούν τη γεωγραφική εξάπλωση της παραγωγής. Επισημαίνει επίσης τις ιδιαίτερες ανάγκες των περιοχών που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία, οι οποίες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες πιέσεις στον τομέα της ασφάλειας και απαιτούν αξιόπιστη και μακροπρόθεσμη στήριξη.

Η Ουκρανία προσφέρει πολύτιμη εμπειρία στην αμυντική προσπάθεια της Ευρώπης

Η ΕτΠ επιθυμεί η Ουκρανία να διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο στα ευρωπαϊκά αμυντικά έργα και στις βιομηχανικές αλυσίδες εφοδιασμού, υποστηρίζοντας ότι η ασφάλεια της ΕΕ και της Ουκρανίας είναι στενά συνδεδεμένες.

Η Ουκρανία έχει καταστεί ένα από τα δυναμικότερα περιβάλλοντα καινοτομίας στον τομέα της άμυνας στον κόσμο, ιδίως όσον αφορά τους δρόνους, τα συστήματα αναχαίτισης δρόνων, την τεχνητή νοημοσύνη, τον ηλεκτρονικό πόλεμο, τις ψηφιακές λύσεις, την εφοδιαστική και τη διαχείριση κρίσεων. Η δύναμή της δεν έγκειται μόνο στην ταχεία ανάπτυξη νέων τεχνολογιών σε πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες, στη συγκέντρωση άμεσης ανατροφοδότησης και στην προσαρμογή τους σε αναδυόμενες απειλές με εξαιρετική ταχύτητα - εμπειρία που θα μπορούσε να ωφελήσει την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.

Η γνωμοδότηση ζητεί στενότερη συνεργασία ώστε να μπορέσουν οι Ουκρανοί και οι Ευρωπαίοι εταίροι να αναπτύξουν, να δοκιμάσουν, να προμηθευτούν και να παράγουν λύσεις από κοινού. Επισημαίνει πρωτοβουλίες όπως το BraveTechEU και οι τεχνολογικές συμμαχίες EUDIS ως παραδείγματα. Η Ευρώπη μπορεί να παράσχει κλίμακα, επενδύσεις και βιομηχανική ικανότητα, ενώ η Ουκρανία συμβάλλει στην ευελιξία, την πρακτική εμπειρογνωσία και τις λύσεις που έχουν ήδη δοκιμαστεί στον τομέα.

Απόσπασμα:

• Tadeusz Truskolaski (PL/EA), δήμαρχος Białystok και εισηγητής της ΕτΠ: «Για τους κατοίκους του Białystok και άλλων περιοχών της ανατολικής πτέρυγας της Ευρώπης, η ασφάλεια δεν αποτελεί αφηρημένο ζήτημα. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η μεταβαλλόμενη φύση των απειλών δείχνουν πόσο σημαντική είναι η ετοιμότητα, η ανθεκτικότητα και η αποτελεσματική συνεργασία. Καθήκον μας δεν είναι να προκαλούμε συναγερμό, αλλά να διασφαλίζουμε ότι οι άνθρωποι αισθάνονται ασφαλείς μέσω συγκεκριμένων ενεργειών. Η Ευρώπη χρειάζεται ενότητα, βιομηχανική ικανότητα και αποτελεσματικούς μηχανισμούς αντίδρασης για να το επιτύχει αυτό - όχι σε δέκα χρόνια, αλλά τώρα. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες πρέπει να συνεργαστούν για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών αλυσίδων εφοδιασμού και την ταχύτερη μετατροπή της καινοτομίας σε πρακτικές λύσεις. Οι παραμεθόριες περιοχές πρέπει να είναι πλήρεις εταίροι στις αποφάσεις που διαμορφώνουν την ασφάλεια της Ευρώπης.»

Ιστορικό:

• Μια αξιολόγηση του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS) που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2026 κατέγραψε 144 ύποπτες εισβολές ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών σε 13 χώρες του ΝΑΤΟ και στην Ιρλανδία μεταξύ Αυγούστου 2024 και Φεβρουαρίου 2026, συμπεριλαμβανομένων περιστατικών που επηρέασαν αεροδρόμια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και άλλες ευαίσθητες υποδομές. Τα επακόλουθα περιστατικά το 2026 δείχνουν ότι ο συνολικός αριθμός των καταγεγραμμένων κρουσμάτων έχει αυξηθεί σε περίπου 200 και συνεχίζει να αυξάνεται.
• Ο χάρτης πορείας της ΕΕ για τον μετασχηματισμό της αμυντικής βιομηχανίας αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για τη βελτίωση της αμυντικής ετοιμότητας της Ευρώπης έως το 2030. Ο χάρτης πορείας για την αμυντική ετοιμότητα με ορίζοντα το 2030 θέτει ορόσημα όσον αφορά τις δυνατότητες και προτείνει τέσσερα ευρωπαϊκά εμβληματικά έργα: το Eastern Flank Watch, την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την άμυνα με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, την ευρωπαϊκή αεροπορική ασπίδα και την ευρωπαϊκή διαστημική ασπίδα. Στις 3 Ιουλίου 2026 η Επιτροπή πρότεινε πέντε ευρωπαϊκά αμυντικά έργα κοινού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του προγράμματος για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, ύψους 1,5 δισ. ευρώ, με 325 εκατ. ευρώ να προορίζονται για την έναρξη και την ανάπτυξή τους. Καλύπτουν τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τα συστήματα αναχαίτισης δρόνων, τη θαλάσσια άμυνα και την άμυνα του θαλάσσιου βυθού, τη διαστημική, εναέρια και πυραυλική άμυνα, καθώς και την ασφάλεια κατά μήκος της ανατολικής πτέρυγας της ΕΕ. Κατά μέσο όρο, 18 κράτη μέλη συμμετέχουν σε κάθε έργο, ενώ η Ουκρανία συμμετέχει σε τέσσερα από τα πέντε. Περισσότερες πληροφορίες διατίθενται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: κοινά αμυντικά έργα· Πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία· Χάρτης πορείας για την αμυντική ετοιμότητα με ορίζοντα το 2030. Το ευρύτερο πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης το μέσο SAFE ύψους 150 δισ. ευρώ, το Omnibus για την αμυντική ετοιμότητα και 1 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας για το 2026.
• Η γνωμοδότηση της ΕτΠ εγκρίθηκε κατά την 173η σύνοδο ολομέλειας στις 13 Οκτωβρίου 2026.

Αρμόδιος υπάλληλος:
Wioletta Wojewodzka
Τηλ.: +32 473 84 39 86
wioletta.wojewodzka@cor.europa.eu