Europejskie bezpieczeństwo będzie budowane w regionach Europy – lub w ogóle nie będzie budowane

Europa musi przekształcić mocne strony swoich regionów w większe bezpieczeństwo, zdolności przemysłowe i odporność.

Trwająca wojna napastnicza Rosji przeciwko Ukrainie oraz nasilenie się cyberataków, sabotażu i innych zagrożeń hybrydowych przybliżyły obywatelom wyzwania związane z bezpieczeństwem Europy. W opinii przyjętej 13 października Europejski Komitet Regionów (KR) wzywa do szybszego wdrożenia planu działania UE na rzecz transformacji przemysłu obronnego oraz do pełnego zaangażowania regionów i miast we wzmacnianie potencjału przemysłowego Europy.

W opinii sporządzonej przez Tadeusza Truskolaskiego (PL/EA), prezydenta Białegostoku, Komitet przekonuje, że Europa potrzebuje bardziej zróżnicowanego geograficznie oraz bardziej zintegrowanego i interoperacyjnego przemysłu obronnego, z silniejszymi łańcuchami dostaw i ściślejszą współpracą między regionami.

KR przywołuje rosyjską wojnę przeciwko Ukrainie oraz cyberataki, sabotaż, ataki na infrastrukturę krytyczną i powtarzające się wtargnięcia dronów do europejskiej przestrzeni powietrznej jako dowód zasadniczo zmienionego środowiska bezpieczeństwa, które wymaga skoordynowanego europejskiego podejścia do wykrywania, ochrony i reagowania, a nie fragmentarycznych działań krajowych.

Inwestycje w obronność powinny wzmocnić regiony Europy

KR pragnie, aby Komisja Europejska i państwa członkowskie określiły regionalne zdolności i specjalizacje, tak aby inwestycje mogły być kierowane tam, gdzie będą miały największy wpływ. MŚP, przedsiębiorstwa typu start-up, klastry przemysłowe, uniwersytety, ośrodki badawcze powinny być zaangażowane od samego początku, wraz z większymi przedsiębiorstwami obronnymi.

W opinii przekonuje się, że obiecujące pomysły powinny mieć wyraźniejszą drogę od testów do zamówień i produkcji. KR wzywa również do uproszczenia dostępu do finansowania, zamówień publicznych i certyfikacji, skrócenia drogi od innowacji do rynku i zmniejszenia obciążeń administracyjnych, przy jednoczesnym utrzymaniu przejrzystości oraz gwarancji środowiskowych, społecznych i bezpieczeństwa.

Zdaniem KR-u finansowanie obronności powinno wykraczać poza zwiększenie produkcji. Inwestycje powinny tworzyć miejsca pracy wymagające wysokich kwalifikacji, pomagać lokalnym przedsiębiorstwom w rozwoju, ulepszać infrastrukturę podwójnego zastosowania i wspierać innowacje w zastosowaniach cywilnych. KR podkreśla, że inwestycje te powinny uzupełniać politykę spójności, a nie odwracać środki od rozwoju regionalnego.

W opinii wzywa się do podjęcia wyraźnych zobowiązań w celu zapewnienia, aby nowe inwestycje i możliwości UE były otwarte dla MŚP, przynosiły korzyści gospodarkom regionalnym, zwiększały umiejętności, zwiększały odporność łańcucha dostaw i promowały geograficzne rozmieszczenie produkcji. Podkreślono w nim również szczególne potrzeby regionów graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą, które borykają się z większą presją w zakresie bezpieczeństwa i wymagają niezawodnego, długoterminowego wsparcia.

Ukraina wnosi cenne doświadczenie do europejskich działań obronnych

KR pragnie, aby Ukraina odgrywała większą rolę w europejskich projektach obronnych i przemysłowych łańcuchach dostaw, argumentując, że bezpieczeństwo UE i Ukrainy są ze sobą ściśle powiązane.

Ukraina stała się jednym z najbardziej dynamicznych środowisk innowacji w dziedzinie obronności na świecie, w szczególności w zakresie dronów, systemów przeciwdziałania bezzałogowym statkom powietrznym, sztucznej inteligencji, wojny elektronicznej, rozwiązań cyfrowych, logistyki i zarządzania kryzysowego. Jego siła polega nie tylko na szybkim opracowywaniu nowych technologii w rzeczywistych warunkach operacyjnych, gromadzeniu natychmiastowych informacji zwrotnych i dostosowywaniu ich do pojawiających się zagrożeń w wyjątkowym tempie - doświadczenia, które mogłoby przynieść korzyści europejskiemu przemysłowi obronnemu.

W opinii wzywa się do ściślejszej współpracy, aby umożliwić ukraińskim i europejskim partnerom wspólne opracowywanie, testowanie, zamawianie i opracowywanie rozwiązań. Jako przykłady wskazano inicjatywy takie jak BraveTechEU i sojusze technologiczne EUDIS. Europa może zapewnić skalę, inwestycje i potencjał przemysłowy, natomiast Ukraina wnosi wkład w sprawność, praktyczną wiedzę fachową i rozwiązania już przetestowane w tej dziedzinie.

Cytat:

• Tadeusz Truskolaski (PL/EA), burmistrz Białegostoku i sprawozdawca KR-u: „Dla mieszkańców Białegostoku i innych regionów wschodniej flanki Europy bezpieczeństwo nie jest kwestią abstrakcyjną. Wojna w Ukrainie i zmieniający się charakter zagrożeń pokazują, jak ważna stała się gotowość, odporność i skuteczna współpraca. Naszym zadaniem nie jest wywoływanie niepokoju, ale zapewnienie ludziom poczucia bezpieczeństwa poprzez konkretne działania. Europa potrzebuje jedności, zdolności przemysłowych i skutecznych mechanizmów reagowania, aby to osiągnąć - nie za dziesięć lat, ale teraz. Państwa członkowskie i regiony muszą zatem współpracować, aby wzmocnić europejskie łańcuchy dostaw i szybciej przekształcić innowacje w praktyczne rozwiązania. Regiony przygraniczne muszą być pełnoprawnymi partnerami w podejmowaniu decyzji, które kształtują bezpieczeństwo Europy.

Kontekst:

• W ocenie Międzynarodowego Instytutu Studiów Strategicznych (IISS) opublikowanej w lipcu 2026 r. udokumentowano 144 podejrzewane rosyjskie wtargnięcia dronów do 13 państw NATO i Irlandii w okresie od sierpnia 2024 r. do lutego 2026 r., w tym incydenty mające wpływ na porty lotnicze, obiekty wojskowe i inną newralgiczną infrastrukturę. Kolejne incydenty w 2026 r. wskazują, że ogólna liczba zarejestrowanych przypadków wzrosła do około 200 i nadal rośnie.
• Plan działania UE na rzecz transformacji przemysłu obronnego jest częścią szerszych wysiłków na rzecz poprawy gotowości obronnej Europy do 2030 r. W planie działania na rzecz gotowości obronnej do 2030 r. określono cele pośrednie w zakresie zdolności i zaproponowano cztery europejskie projekty przewodnie: straż wschodniej flanki, europejska inicjatywa na rzecz obrony przed dronami, europejska tarcza powietrzna i europejska tarcza kosmiczna. 3 lipca 2026 r. Komisja zaproponowała pięć europejskich projektów wspólnego zainteresowania w dziedzinie obronności w ramach Programu na rzecz europejskiego przemysłu obronnego o wartości 1,5 mld euro, z czego 325 mln euro przeznaczono na ich uruchomienie i wdrożenie. Obejmują one drony i systemy przeciwdziałania dronom, obronę na morzu i dnie morskim, obronę kosmiczną, powietrzną i przeciwrakietową oraz bezpieczeństwo wzdłuż wschodniej flanki UE. W każdym projekcie uczestniczy średnio 18 państw członkowskich, a Ukraina – cztery z pięciu. Dalsze informacje dostępne są na stronie internetowej Komisji Europejskiej: wspólne projekty obronne; Program na rzecz europejskiego przemysłu obronnego; Plan działania na rzecz gotowości obronnej do 2030 r. Szersze ramy obejmują również instrument SAFE o wartości 150 mld euro, pakiet zbiorczy dotyczący gotowości obronnej oraz 1 mld euro w ramach programu prac Europejskiego Funduszu Obronnego na 2026 r.
• Opinia KR-u została przyjęta na 173. sesji plenarnej 13 października 2026 r.

Osoba wyznaczona do kontaktów:
Wioletta Wojewodzka
Tel: +32 473 84 39 86
wioletta.wojewodzka@cor.europa.eu