Η μακροπεριφερειακή στρατηγική για τον Ατλαντικό θα πρέπει να ενώσει τη θάλασσα και την ξηρά

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) παρουσίασε τις προτάσεις της για την αναδυόμενη μακροπεριφερειακή στρατηγική της ΕΕ για τον Ατλαντικό, ζητώντας καλύτερες μεταφορικές και ενεργειακές συνδέσεις, συντονισμένη χρηματοδότηση και πλήρη επίσημο ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη διακυβέρνησή της.

Η γνωμοδότηση με θέμα «Μια μακροπεριφέρεια του Ατλαντικού» υιοθετήθηκε κατά τη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ στις 14 Οκτωβρίου. Ανταποκρίνεται στην πρόσκληση που απηύθυνε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2025 στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, να αναπτύξει μακροπεριφερειακή στρατηγική για τον Ατλαντικό έως τον Ιούνιο του 2027.

Η ΕτΠ ζητεί η στρατηγική να ενσωματώσει την υφιστάμενη θαλάσσια στρατηγική για τον Ατλαντικό, να ενισχύσει τη συνδεσιμότητα και την εδαφική συνοχή κατά μήκος του Ατλαντικού και να υποστηριχθεί από ένα χρηματοδοτικό πλαίσιο που θα διαφυλάσσει την εδαφική διάσταση της πολιτικής συνοχής.

Η πρόταση θα συγκεντρώσει τις θαλάσσιες και χερσαίες προκλήσεις στο πλαίσιο μιας ενιαίας στρατηγικής για την περιοχή του Ατλαντικού.

Η ανάπτυξη της θαλάσσιας μακροπεριφερειακής στρατηγικής για τον Ατλαντικό χαρακτηρίστηκε ιστορικό βήμα για την περιοχή του Ατλαντικού από τον εισηγητή Ander Caballero Barturen (ES/Renew Europe), Γενικό Γραμματέα Εξωτερικής Δράσης της κυβέρνησης της Χώρας των Βάσκων, και από τον Πρόεδρο της Αυτόνομης Κοινότητας της Χώρας των Βάσκων, Imanol Pradales Gil (ES/Renew Europe), ο οποίος παρουσίασε τη γνωμοδότηση στη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ.

Συνδεσιμότητα, κλίμα και δημογραφία

Στη γνωμοδότηση τονίζεται ο συνδυασμός των γεωγραφικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο Ατλαντικός Ωκεανός. Σε αυτές περιλαμβάνονται η απόσταση από τα κύρια οικονομικά κέντρα της ΕΕ, οι ανεπαρκείς μεταφορικές συνδέσεις, η γήρανση του πληθυσμού, ο κίνδυνος πληθυσμιακής συρρίκνωσης, η παράτυπη μετανάστευση από τις ακτές της Δυτικής Αφρικής και η αυξανόμενη έκθεση σε ακραία καιρικά φαινόμενα. Ορισμένα αντιμετωπίζουν επίσης τις πρόσθετες προκλήσεις που συνδέονται με το καθεστώς εξόχως απόκεντρης περιοχής της ΕΕ.

Η ΕτΠ ζητεί ισχυρότερες σιδηροδρομικές, λιμενικές, ενεργειακές και ψηφιακές συνδέσεις, ιδίως σιδηροδρομικές συνδέσεις μεταξύ των ατλαντικών περιοχών της Ιβηρικής Χερσονήσου και της υπόλοιπης Ευρώπης.

Ζητεί επίσης η στρατηγική να υιοθετήσει μια διαφοροποιημένη εδαφική προσέγγιση που να αποφεύγει τη συγκέντρωση οφελών στις πιο ευημερούσες περιοχές και να επενδύσει στο να καταστούν οι μικρότερες πόλεις, τα χωριά και οι απομακρυσμένες κοινότητες πιο ελκυστικοί τόποι διαβίωσης και εργασίας, ενισχύοντας έτσι αυτό που η γνωμοδότηση αποκαλεί «δικαίωμα παραμονής».

Προτεραιότητες και χρηματοδότηση

Η ΕτΠ επικροτεί τις πέντε προτεραιότητες του χάρτη πορείας που καταρτίστηκε από την επιτροπή «Ατλαντικό τόξο» της Διάσκεψης των Παράκτιων Περιφερειών της Ευρώπης: συγκεκριμένα καινοτομία και βιωσιμότητα, βελτιωμένες διασυνδέσεις, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, κοινωνική συνοχή και καλύτερη διακυβέρνηση. Προτείνει να προστεθεί μια οριζόντια διάσταση, η οποία θα περιλαμβάνει την τεχνολογική κυριαρχία, τη γεωοικονομική ασφάλεια και τη βιομηχανική ανθεκτικότητα του Ατλαντικού.

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, η στρατηγική θα πρέπει, σύμφωνα με την ΕτΠ, να ευθυγραμμιστεί με τα μέσα της ΕΕ στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-2034, όπως ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» III, τα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί τη διατήρηση και την ενίσχυση του Interreg, απορρίπτει κάθε κεντρική προσέγγιση που θα μπορούσε να αποδυναμώσει την εδαφική διάσταση της πολιτικής συνοχής και επισημαίνει ένα «εικονικό κοινό ταμείο» μέσω του οποίου οι περιφέρειες του Ατλαντικού θα συντονίζουν τα προγράμματα και τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, ενώ παράλληλα θα διαχειρίζονται τα δικά τους κονδύλια.

Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση

Η γνωμοδότηση προτείνει μια ενιαία εκ περιτροπής προεδρία, η οποία θα ασκείται για δύο έτη από κάθε κράτος μέλος μαζί με τις περιφέρειές του, και μια ενιαία Γενική Συνέλευση. Η υφιστάμενη συντονιστική επιτροπή της ΕΕ για τη θαλάσσια περιοχή του Ατλαντικού θα συμπληρωθεί από νέα συντονιστική επιτροπή για τις χερσαίες προτεραιότητες. Κάθε επιτροπή θα έχει έναν εκπρόσωπο στην άλλη.

Η γνωμοδότηση της ΕτΠ προτείνει επίσης μια μόνιμη γραμματεία, η οποία θα χρηματοδοτείται κυρίως μέσω του Interreg, να είναι πλήρως λειτουργική έως το δεύτερο εξάμηνο του 2027, παράλληλα με ένα Παρατηρητήριο του Ατλαντικού και μια κοινή ομάδα εργασίας για τη χρηματοδότηση. Στη γνωμοδότηση τονίζεται επίσης ότι η μακροπεριφέρεια θα πρέπει να παραμείνει ανοικτή στη συνεργασία με εδάφη εκτός ΕΕ που συνδέονται με τον Ατλαντικό, η οποία με την πάροδο του χρόνου θα μπορούσε να περιλαμβάνει το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά, καθώς και έθνη και περιοχές όπως η Ουαλία και το Κεμπέκ.

Ιστορικό

• Η γνωμοδότηση με θέμα «Μια μακροπεριφέρεια του Ατλαντικού» εκπονήθηκε από την επιτροπή «Πολιτική εδαφικής συνοχής και προϋπολογισμός της ΕΕ» (COTER) της ΕτΠ και εγκρίθηκε από την επιτροπή στις 25 Ιουνίου 2026.

• Ο «Χάρτης πορείας για μια μακροπεριφέρεια του Ατλαντικού» καταρτίστηκε από την επιτροπή «Ατλαντικό τόξο» και παρουσιάστηκε στη Γενική Συνέλευση της Διάσκεψης των Απομακρυσμένων Θαλάσσιων Περιφερειών της Ευρώπης στη Σεβίλλη τον Ιούνιο του 2025.

Επικοινωνήστε με
τον Víctor Moreno Morales de Setién
Τηλ. +32 475 999 662
victor.morenomoralesdesetien@cor.europa.eu