Οι σχέσεις της Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διέπονται από επιμέρους πρωτόκολλα συνεργασίας —τις λεγόμενες συμφωνίες συνεργασίας. Οι συμφωνίες αυτές αναδεικνύουν την τοπική διάσταση της ΕΕ και τη σημασία της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης ενώ ενισχύουν τη φωνή και την επιρροή των περιφερειών και των δήμων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ. Επιπλέον, η ΕτΠ αναπτύσσει προνομιακές σχέσεις με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως με τις εκ περιτροπής Προεδρίες του.
Η ΕτΠ συνεργάζεται επίσης με τα άλλα μέλη της οικογένειας των θεσμικών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ για την επίτευξη των στόχων της Ένωσης, μεταξύ άλλων με την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Η ανανεωμένη συμφωνία συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕτΠ, η οποία υπεγράφη το 2024, αναγνωρίζει την τοπική διάσταση της ΕΕ και τη σημασία της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Η συμφωνία δεσμεύει και τα δύο όργανα για τη συνεχή και σε βάθος χρόνου ανάπτυξη της μεταξύ τους συνεργασίας και του μεταξύ τους διαλόγου καθ’ όλη τη διάρκεια της εκάστοτε θητείας, και προβλέπει μεταξύ άλλων τα εξής:
- συνεργασία στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων της ΕΕ, ιδίως μέσω της ανάπτυξης του πολιτικού διαλόγου με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τους επιτρόπους στις συνόδους ολομέλειας της ΕτΠ
- η ΕτΠ συνεπικουρεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με βάση την πείρα της και την εμπειρογνωμοσύνη των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης σε όλα τα στάδια του κύκλου χάραξης πολιτικής
- αύξηση των συνεργειών, ιδίως στο πλαίσιο των στόχων της Συνθήκης για οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, και επιδίωξη ενισχυμένης ειδικής συνεργασίας με επίκεντρο μεταξύ άλλων τη διασυνοριακή συνεργασία, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και άλλους τομείς, η οποία συνοδεύεται κατά περίπτωση, από ειδικά σχέδια δράσης ή ειδικές συμφωνίες
- ανάπτυξη δραστηριοτήτων με επίκεντρο την εξωτερική διάσταση των πολιτικών της ΕΕ, όπως συνεργασία με οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης στις χώρες της διεύρυνσης και στις γειτονικές χώρες, συμμετοχή στις Διασκέψεις των Μερών των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα και τοπική προσαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης
- προσέγγιση των τοπικών κοινοτήτων μέσω της άμεσης συμμετοχής των εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, της διαχείρισης πρωτοβουλιών, όπως το δίκτυο των τοπικών συμβούλων της ΕΕ, και της συνεργασίας σε δραστηριότητες επικοινωνίας και ενημέρωσης, διοργάνωση εκδηλώσεων, κοινή κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης και ανάπτυξη διαδικτυακών εργαλείων για να δημιουργηθούν ανοικτοί δίαυλοι επικοινωνίας
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Η ενισχυμένη συμφωνία συνεργασίας του 2024 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της ΕτΠ έχει σκοπό να ενισχύσει τη δημοκρατική νομιμοποίηση της Ένωσης, να υποστηρίξει την προσέγγιση των πολιτών και να συμβάλει στην εδαφική, κοινωνική και οικονομική συνοχή της ΕΕ. Η συμφωνία προβλέπει την επίτευξη κοινών στόχων, όπως:
- τη συνεργασία στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων της ΕΕ, ιδίως μέσω της ανάπτυξης τακτικού πολιτικού διαλόγου με την Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τον αντιπρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που είναι αρμόδιος για τις σχέσεις με την ΕτΠ, καθώς και με μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις σχετικές συνεδριάσεις της ΕτΠ
- η ΕτΠ συνεπικουρεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με βάση την πείρα της και την εμπειρογνωμοσύνη των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης σε όλα τα στάδια του κύκλου χάραξης πολιτικής
- την καλύτερη σύνδεση μεταξύ των υφιστάμενων πρωτοβουλιών που προωθούνται από την ΕτΠ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπως η Εβδομάδα Ισότητας των Φύλων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το βραβείο «Πάβελ Ανταμόβιτς» και δραστηριότητες στους τομείς της βελτίωσης της νομοθεσίας και των εξωτερικών σχέσεων
- τη συνεργασία σε δραστηριότητες επικοινωνίας που αφορούν βασικές πρωτοβουλίες πολιτικής, τη νομοθεσία, έρευνες και δημοσκοπήσεις με σκοπό να αναδειχθεί η προστιθέμενη αξία των πολιτικών της ΕΕ εμπράκτως
- την ενίσχυση της εταιρικής σχέσης ενόψει των ευρωπαϊκών εκλογών
Συμβούλιο της ΕΕ
Η ΕτΠ συνεργάζεται με τις Προεδρίες του Συμβουλίου της ΕΕ για να προετοιμάσει τη συνεισφορά της από τη σκοπιά των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, μεταξύ άλλων μέσω:
- των ειδικών αιτήσεων γνωμοδότησης και των συνήθων νομοθετικών εργασιών της
- της συμμετοχής σε συνεδριάσεις και εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου που διοργανώνονται από τις Προεδρίες σε συνεργασία ενδεχομένως με την ΕτΠ
- των συνεδριάσεων και εκδηλώσεων που διοργανώσει η ΕτΠ με τις Προεδρίες και/ή στη χώρα που κατέχει την Προεδρία.
Επίσης, προβλέπεται η δυνατότητα πρόσκλησης των εκπροσώπων της ΕτΠ σε ομάδες εργασίας του Συμβουλίου και σε άτυπες συνεδριάσεις του Συμβουλίου σε νομοθετικούς τομείς που έχουν σαφή τοπική ή περιφερειακή διάσταση.
