Η συμμετοχή σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο είναι καίριας σημασίας για την ενεργειακή μετάβαση της ΕΕ

Οι δήμοι και οι περιφέρειες τόνισαν ότι η ενδυνάμωση των τοπικών και των περιφερειακών αρχών με επαρκείς πόρους, αρμοδιότητες και πολιτική στήριξη είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη των κλιματικών στόχων της ΕΕ και τη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση. Στη γνωμοδότηση που ενέκρινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) στις 14 Οκτωβρίου τονίζεται η επείγουσα ανάγκη να αυξηθεί η παραγωγή και ο εφοδιασμός με καθαρή ενέργεια εντός της ΕΕ, ώστε να διασφαλιστούν η ανταγωνιστικότητα και η ασφάλεια του εφοδιασμού, με παράλληλη απαλλαγή του ενεργειακού τομέα από τις ανθρακούχες εκπομπές και ταυτόχρονη αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας.

Η λεγόμενη δέσμη προσαρμογής στον στόχο του 55 % έχει ως στόχο να θέσει την ΕΕ σε πορεία επίτευξης κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, αρχής γενομένης από τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030. Επιβάλλει πολλές υποχρεώσεις στις τοπικές και περιφερειακές αρχές, συμπεριλαμβανομένων αυστηρότερων απαιτήσεων για ανακαινίσεις κτιρίων, διευρυμένων εντολών για την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε τοπικό επίπεδο και δεσμευτικών στόχων ενεργειακής απόδοσης για τα κτίρια του δημόσιου τομέα. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται σε πρόσφατη μελέτη της ΕτΠ και στην ετήσια έκθεση της ΕΕ για την κατάσταση των δήμων και των περιφερειών, αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις που συνδέονται με τους χρηματοδοτικούς πόρους, τη διοικητική ικανότητα, τη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων και την κανονιστική ευθυγράμμιση, με σημαντικές ανισότητες μεταξύ των κρατών μελών.

Με τη γνωμοδότηση που εκπόνησε ο Joško Klisović (HR/PES), μέλος της δημοτικής συνέλευσης του Ζάγκρεμπ, η ΕτΠ προτείνει τη θέσπιση σχεδίου δράσης της ΕΕ για τη στήριξη των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στη δημιουργία νέων οργανισμών ενέργειας και υπηρεσιών μίας στάσης με χρηματοδότηση εκκίνησης και τεχνική βοήθεια. Ζητεί επίσης να διασφαλιστεί η έγκαιρη, συνεχής και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση των εθνικών και ενωσιακών ενεργειακών πολιτικών, ιδίως όσον αφορά την κατάρτιση των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα και των κοινωνικών σχεδίων για το κλίμα.

Η ΕτΠ προτείνει να αναλάβει τον ρόλο ενός φόρουμ τοπικής εφαρμογής της δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 % (Fit for 55), με έναν κλάδο τεχνικής βοήθειας και μια λειτουργία χρηματοδοτικής αντιστοίχισης, βοηθώντας τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές να βρουν κατάλληλα μέσα της ΕΕ, συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και βέλτιστες πρακτικές για την κλιμάκωση των έργων. Οι δήμοι και οι περιφέρειες καλούν επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δημοσιεύει ετησίως πίνακα αποτελεσμάτων τοπικής εφαρμογής της δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 % για την παρακολούθηση της προόδου όσον αφορά βασικούς δείκτες, όπως η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τα ποσοστά ανακαίνισης κτιρίων, οι αναβαθμίσεις του δικτύου και η μείωση της ενεργειακής φτώχειας.

Ενώ η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τριπλασιασμό του προϋπολογισμού του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου όσον αφορά τη χρηματοδότηση της ενεργειακής μετάβασης, η ΕτΠ προειδοποιεί ότι η προτεινόμενη συγκέντρωση των κονδυλίων της ΕΕ μέσω ενιαίων εθνικών σχεδίων θα υπονόμευε τη συμμετοχή και την ανάληψη ευθύνης σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Ζητεί να ενισχυθεί η διοικητική και τεχνική ικανότητα των τοπικών και περιφερειακών αρχών με άμεση τεχνική βοήθεια χρηματοδοτούμενη από την ΕΕ και διαδοχικά χρηματοδοτικά μέσα, όπως ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για τις Πόλεις, και προτείνει την ανάπτυξη ενός πανευρωπαϊκού προγράμματος κατάρτισης για τους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς χάραξης πολιτικής και το προσωπικό.

Η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας θα πρέπει επίσης να αποτελεί προτεραιότητα, καθώς η επιβάρυνση από το υψηλό, αρχικό κόστος ανακαίνισης και ενεργειακής απόδοσης επηρεάζει δυσανάλογα τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος και τα νοικοκυριά που πλήττονται από ενεργειακή ένδεια. Η ΕτΠ ζητεί στοχευμένα τοπικά μέτρα για τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης, όπως δάνεια ανακαίνισης μηδενικού επιτοκίου, άμεσες επιδοτήσεις για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος και στήριξη ενεργειακών πρωτοβουλιών σε επίπεδο κοινότητας.

Οι δήμοι και οι περιφέρειες ζητούν επίσης να επιταχυνθεί η διαδικασία αδειοδότησης για έργα ανανεώσιμης ενέργειας με ένα εναρμονισμένο ψηφιακό σύστημα αδειοδότησης σε επίπεδο ΕΕ. Επισημαίνουν την ανάγκη για σημαντικές επενδύσεις για τη βελτίωση της δυναμικότητας και της ευελιξίας των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και για τον εκσυγχρονισμό και την προσαρμογή τους στο τρέχον ενεργειακό μείγμα, καθώς και για την επέκταση των υποδομών αποθήκευσης ενέργειας. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη στήριξη των έξυπνων δικτύων, της αποθήκευσης, των κοινοτήτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της σύζευξης τομέων και των αποκεντρωμένων ενεργειακών συστημάτων.

Παράθεση:

Εισηγητής Joško Klisović (HR/PES), μέλος της δημοτικής συνέλευσης του Ζάγκρεμπ: «Η εφαρμογή της δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 % εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ενδυνάμωση των τοπικών και των περιφερειακών αρχών ώστε να επιτελέσουν το έργο τους. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι οικονομική και τεχνική βοήθεια και άμεση πρόσβαση σε κονδύλια της ΕΕ.»

• Βίντεο και φωτογραφίες από τη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ

Αρμόδιος:
Lauri Ouvinen
Τηλ. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu