Zaangażowanie na szczeblu lokalnym i regionalnym ma kluczowe znaczenie dla transformacji energetycznej UE

Regiony i miasta podkreśliły, że wzmocnienie pozycji władz lokalnych i regionalnych za pomocą odpowiednich zasobów, kompetencji i wsparcia politycznego ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celów klimatycznych UE i sprawiedliwej transformacji energetycznej. W opinii przyjętej przez Europejski Komitet Regionów (KR) w dniu 14 października podkreślono pilną potrzebę zwiększenia produkcji i dostaw czystej energii w UE, aby zapewnić konkurencyjność i bezpieczeństwo dostaw przy jednoczesnej dekarbonizacji sektora energetycznego i jednoczesnym rozwiązaniu problemu ubóstwa energetycznego.

Tak zwany pakiet „Gotowi na 55” ma na celu skierowanie UE na drogę do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., poczynając od redukcji emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55 % do 2030 r. Nakłada ona wiele obowiązków na władze lokalne i regionalne, w tym bardziej rygorystyczne wymogi dotyczące renowacji budynków, rozszerzone mandaty dotyczące integracji energii ze źródeł odnawialnych na szczeblu lokalnym oraz wiążące cele w zakresie efektywności energetycznej budynków sektora publicznego. Jak jednak podkreślono w niedawnym badaniu KR-u i rocznym sprawozdaniu UE na temat stanu regionów i miast, stoją one przed poważnymi wyzwaniami związanymi z zasobami finansowymi, zdolnościami administracyjnymi, zaangażowaniem społeczności lokalnej i dostosowaniem przepisów, przy czym między państwami członkowskimi występują znaczne różnice.

W opinii opracowanej przez Joško Klisovića (HR/PES), członka Zgromadzenia Miasta Zagrzebia, KR proponuje ustanowienie planu działania UE wspierającego władze lokalne i regionalne w tworzeniu nowych agencji energetycznych i punktów kompleksowej obsługi z finansowaniem zalążkowym i pomocą techniczną. Wzywa również do zapewnienia wczesnego, ciągłego i znaczącego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w planowanie, wdrażanie i monitorowanie krajowej i unijnej polityki energetycznej, w szczególności w odniesieniu do przygotowywania krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu oraz społecznych planów w dziedzinie klimatu.

KR proponuje, by przyjąć rolę lokalnego forum wdrażania pakietu „Gotowi na 55” z działem pomocy technicznej i funkcją kojarzenia finansowego, pomagając władzom lokalnym i regionalnym w znalezieniu odpowiednich instrumentów UE, partnerstw publiczno-prywatnych i najlepszych praktyk w zakresie zwiększania skali projektów. Regiony i miasta wzywają również Komisję Europejską do corocznego publikowania tablicy wyników wdrażania na szczeblu lokalnym w ramach pakietu „Gotowi na 55”, aby śledzić postępy w zakresie kluczowych wskaźników, takich jak wdrażanie energii ze źródeł odnawialnych, wskaźniki renowacji budynków, modernizacja sieci i ograniczanie ubóstwa energetycznego.

Chociaż wniosek Komisji Europejskiej dotyczący potrojenia budżetu instrumentu „Łącząc Europę” w następnym długoterminowym budżecie UE stanowi znaczący krok naprzód w finansowaniu transformacji energetycznej, KR ostrzega, że proponowana centralizacja funduszy UE za pośrednictwem jednolitych planów krajowych osłabiłaby zaangażowanie i odpowiedzialność na szczeblu regionalnym i lokalnym. Wzywa do zwiększenia zdolności administracyjnych i technicznych władz lokalnych i regionalnych za pomocą bezpośredniej pomocy technicznej finansowanej przez UE i kaskadowych instrumentów finansowania, takich jak Europejski Instrument na rzecz Miast, oraz proponuje opracowanie ogólnounijnego programu szkoleniowego dla lokalnych i regionalnych decydentów politycznych i pracowników.

Priorytetem powinno być również przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu, ponieważ obciążenie związane z wysokimi, początkowymi kosztami renowacji i efektywności energetycznej w nieproporcjonalny sposób wpływa na gospodarstwa domowe o niskich dochodach i dotknięte ubóstwem energetycznym. KR wzywa do wprowadzenia ukierunkowanych środków lokalnych w celu zapewnienia sprawiedliwej transformacji, takich jak bezodsetkowe kredyty na renowację, bezpośrednie dotacje dla gospodarstw domowych o niskich dochodach oraz wsparcie dla inicjatyw energetycznych społeczności lokalnych.

Regiony i miasta wzywają również do przyspieszenia procesu wydawania pozwoleń na projekty dotyczące energii odnawialnej za pomocą zharmonizowanego ogólnounijnego cyfrowego systemu wydawania pozwoleń. Wskazują one na potrzebę znacznych inwestycji w celu poprawy przepustowości i elastyczności sieci elektroenergetycznych oraz ich modernizacji i dostosowania do obecnego koszyka energetycznego, a także w celu rozbudowy infrastruktury magazynowania energii. Priorytetem powinno być wsparcie inteligentnych sieci, magazynowania, społeczności energetycznych działających w zakresie energii odnawialnej, łączenia sektorów i zdecentralizowanych systemów energetycznych.

Cytat:

Sprawozdawca Joško Klisović (HR/PES), członek Zgromadzenia Miejskiego Zagrzebia: „Wdrażanie pakietu „Gotowi na 55” zależy w dużej mierze od wzmocnienia pozycji władz lokalnych i regionalnych w tym zakresie. Potrzebujemy pomocy finansowej i technicznej oraz bezpośredniego dostępu do funduszy UE”.

• Wideo i zdjęcia z sesji plenarnej KR-u

Kontakt:
Lauri Ouvinen
tel. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu