Toekomstige EU-begroting: De EU moet regio's en steden centraal stellen in het concurrentievermogen en het internemarktbeleid

Het concurrentievermogen van Europa kan alleen worden versterkt als de investeringsstrategieën worden afgestemd op de sterke punten van alle Europese gebieden, aldus een ontwerpadvies over het nieuwe Europees Fonds voor concurrentievermogen, dat op 27 januari door de commissie Economisch Beleid (ECON) is goedgekeurd. De leden van de commissie ECON hechten ook hun goedkeuring aan een ontwerpadvies over het programma voor de interne markt en de douane, waarin zij wijzen op het belang van doeltreffende multilevel governance en de rol van lokale en regionale overheden. Beide ontwerpadviezen dragen bij tot de lopende werkzaamheden van het Comité van de Regio’s met betrekking tot de langetermijnbegroting van de EU voor 2028-2023, het meerjarig financieel kader (MFK). 

Fonds voor concurrentievermogen  

Met de goedkeuring van een ontwerpadvies over het Europees Fonds voor concurrentievermogen (ECF), dat in 2028 in het kader van het toekomstige MFK moet worden opgericht, toonden de ECON-leden zich ingenomen met de ambitie om het concurrentievermogen van Europa op lange termijn te versterken en pleitten zij voor een sterke plaatsgebonden aanpak waarbij lokale en regionale overheden volledig worden betrokken. Zij bespraken de betrokkenheid van regio’s bij het kader voor de waardeketen van het ECF en benadrukten dat lokale en regionale overheden niet alleen een cruciale rol spelen als ontvangers van financiering, maar ook als katalysatoren, coördinatoren en testterreinen voor regionale innovatie-ecosystemen die universiteiten, onderzoekscentra, bedrijven en actoren uit het maatschappelijk middenveld met elkaar verbinden. Zij benadrukten dat bij de geplande samenvoeging van 14 financieringsprogramma’s rekening moet worden gehouden met de lessen die zijn getrokken uit de uitvoering op lokaal en regionaal niveau. Nieuwe netwerken zoals EU for Business N etwork moeten voortbouwen op bestaande ondersteuningsstructuren en tegemoetkomen aan de behoeften van kleine en middelgrote ondernemingen, met inbegrip van kleinere ondernemingen, ter plaatse. 

Rapporteur Pehr Granfalk (SE/EVP), lid van de gemeenteraad van Solna: “Om een Europees Fonds voor concurrentievermogen daadwerkelijk effect te laten sorteren, moet het stevig verankerd zijn in de lokale en regionale realiteit. Dit is de belangrijkste verbetering die we willen zien om de doeltreffendheid en legitimiteit van het fonds te versterken.” 

Programma voor de interne markt en douane  

De ECON-leden zijn ingenomen met het voorstel van de Europese Commissie voor het programma voor de eengemaakte markt en douane 2028-34, maar benadrukken bij de goedkeuring van een ontwerpadvies dat voor een goed functionerende eengemaakte markt de lokale en regionale overheden systematisch moeten worden betrokken bij de uitvoering en handhaving ervan, met name in grens- en perifere regio’s. Daarnaast benadrukken de leden dat het cohesiebeleid niet louter complementair, maar fundamenteel is voor de goede werking van de eengemaakte markt. In het ontwerpadvies wordt ook gewezen op de noodzaak om de territoriale dimensie van de governance en monitoring van het programma te versterken, de administratieve capaciteit te verbeteren door middel van opleiding en digitale instrumenten, en te zorgen voor sterke synergieën met andere financieringsinstrumenten van de EU. 

Rapporteur Emma Blain (IE/EVP), lid van de gemeenteraad van Dublin: “In een tijd van geopolitieke kwetsbaarheid is het programma voor de eengemaakte markt en de douane een strategisch anker voor de economische kracht en veerkracht van Europa. Het ondersteunt het concurrentievermogen en de veiligheid, maar het zal alleen resultaten opleveren als het in de praktijk, in elke regio, werkt. Lokale en regionale overheden moeten daarom worden erkend als kernpartners bij de uitvoering en handhaving, waarbij cohesie en territoriaal inzicht centraal staan in het programma, zodat de eengemaakte markt echte voordelen oplevert voor burgers en bedrijven in de hele EU.” 

De twee ontwerpadviezen zullen naar verwachting tijdens de CvdR-zitting in maart en mei worden goedgekeurd. 

Ook tijdens de bijeenkomst  

De leden van de commissie ECON hechten ook hun goedkeuring aan een ontwerpadvies over de evaluatie van de richtlijnen inzake overheidsopdrachten, opgesteld door Roberto Gualtieri (IT/PSE), burgemeester van Rome en voormalig Italiaans minister van Economische Zaken, waarin wordt benadrukt dat de manier waarop EU-overheidsgeld ter plaatse wordt besteed, rechtstreeks bepalend is voor het grondgebied en de samenleving van Europa. Zij riepen op tot vereenvoudiging van de regels voor overheidsopdrachten en afstemming van de overheidsuitgaven op de EU-doelstellingen, teneinde strategische, duurzame en innovatiegedreven aanbestedingen te bevorderen. Om het potentieel van overheidsopdrachten als strategisch instrument te ontsluiten, onderschreven zij een reeks algemene beginselen om de juridische risico’s voor lokale en regionale overheden te verminderen. Zij benadrukten ook het belang van de integratie van duurzaamheidscriteria en “Made in Europe”-preferenties zonder extra lasten voor overheidsinstanties.  

Het ontwerpadvies zal naar verwachting tijdens de CvdR-zitting in maart worden goedgekeurd. 

Daarnaast keuren de ECON-leden een ontwerpadvies goed over het actieplan voor de Europese chemische industrie, opgesteld door Frederiek Vermeulen (BE/EVP), lid van de gemeenteraad van Ichtegem, waarin wordt opgeroepen tot een sterk partnerschap tussen de Europese Commissie en lokale en regionale overheden om te zorgen voor een plaatsgebonden aanpak die het concurrentievermogen, de strategische autonomie en de duurzame industriële transformatie in alle chemische regio’s versterkt. De ECON-leden waren ook ingenomen met de oprichting van de alliantie voor kritieke chemische stoffen en benadrukten dat de alliantie regio-overschrijdende partnerschappen moet bevorderen, robuuste monitoring- en waarschuwingssystemen moet ontwikkelen om de productie van kritieke chemische stoffen te waarborgen, innovatie en investeringen moet ondersteunen en de industriële veerkracht in de hele EU moet coördineren. 

Rapporteur Frederiek Vermeulen (BE/EVP), lid van de gemeenteraad van Ichtegem: "De Europese chemische industrie staat onder zware druk door hoge energieprijzen en oneerlijke internationale concurrentie. We kunnen niet lijdzaam toekijken terwijl de motor van onze welvaart tot stilstand komt. Dit gaat over strategische autonomie — en het vereist nu actie. Via de Critical Chemicals Alliance moeten de regio’s hand in hand samenwerken met de Europese Commissie om betaalbare energie veilig te stellen, administratieve lasten te verminderen en te investeren in STEM-vaardigheden — zodat Europa beschikt over het talent dat nodig is voor de industrieën en banen van de toekomst."

Het ontwerpadvies zal naar verwachting tijdens de CvdR-zitting in maart worden goedgekeurd.

De ECON-leden houden een eerste gedachtewisseling over de volgende adviezen: 

• Digitale vereenvoudiging en de strategie voor de data-unie, opgesteld door rapporteur Pehr Granfalk (SE/EVP), lid van de gemeenteraad van Solna; 

• European Busin ess Wallets, opgesteld door rapporteur Branislav Zacharides (SK/ECR), burgemeester van Vrútky. 

Tijdens de vergadering hebben de leden van de commissie ECON xxx aangewezen als rapporteur voor de Industrial Accelerator Act. 

Achtergrond 

• De Europese Commissie heeft voorgesteld een Europees Fonds voor concurrentievermogen op te richten als onderdeel van het volgende meerjarig financieel kader (MFK). Het moet leiden tot investeringen in strategische technologieën die de hele eengemaakte markt ten goede komen, de EU-financiering vereenvoudigen en versnellen en particuliere en publieke investeringen stimuleren. 

• Als onderdeel van het MFK-voorstel presenteerde de Europese Commissie het programma voor de eengemaakte markt en douane, ter versterking van de eengemaakte markt, de douane-unie, fiscale samenwerking en fraudebestrijding. 

• De Europese Commissie evalueert momenteel de richtlijnen inzake overheidsopdrachten en heeft aangekondigd dat zij een voorstel zal publiceren om deze te hervormen. De evaluatie zal dus worden meegenomen in een effectbeoordeling en een gepland wetgevingsvoorstel voor een nieuwe wet inzake overheidsopdrachten in 2026 om de aanbestedingsregels van de EU bij te werken. 

• Op 8 juli heeft de Europese Commissie het actieplan voor de Europese chemische industrie gepresenteerd om de chemische sector en zijn investeringen in modernisering te ondersteunen. Een belangrijk onderdeel van het actieplan is de oprichting van de alliantie voor kritieke chemische stoffen, die de Commissie en belanghebbenden samenbrengt en de belangrijkste uitdagingen voor de sector aanpakt. De alliantie pakt belangrijke kwesties aan waarmee de chemische sector wordt geconfronteerd, zoals het risico op sluitingen en handelsuitdagingen, en ondersteunt de modernisering van de sector en investeringen in kritieke producten. 

Contactpersoon: 

Theresa Sostmann 

Tel.: +32475999415

Theresa.Sostmann@cor.europa.eu