List otwarty do władz serbskich w sprawie honorów przyznawanych zbrodniarzom wojennym

Po śmierci Ratko Mladicia w czasie odbywania kary dożywocia orzeczonej przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla Byłej Jugosławii (MTKJ) za ludobójstwo w Srebrenicy, zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne podczas wojny w Bośni i Hercegowinie został pochowany w Belgradzie 7 września 2026 r. z honorami wojskowymi i w obecności wysokich rangą urzędników serbskich. Uroczystość wywołała powszechną krytykę, ponieważ wielu postrzegało gloryfikację zbrodniarza wojennego jako obrazę ofiar, niezgodną z wartościami UE i aspiracjami Serbii do członkostwa w UE.

Kwestia ta została omówiona na posiedzeniu Komisji CIVEX 9 września 2026 r. Po tej debacie 2 października przewodniczący Komisji CIVEX i sprawozdawca Komitetu Regionów w sprawie pakietu „Rozszerzenie 2025 – Bałkany Zachodnie i Turcja” wspólnie wystosowali pismo do serbskiego ministra integracji europejskiej, w którym wyrazili zaniepokojenie tymi wydarzeniami:

My, przedstawiciele europejskich władz lokalnych i regionalnych oraz członkowie Europejskiego Komitetu Regionów, z uwagą i rosnącym zaniepokojeniem śledzimy rozwój sytuacji w Serbii.

Nasza długoletnia współpraca z Serbią opiera się na wspólnym zaangażowaniu na rzecz demokracji, praw człowieka, praworządności i pojednania, a także na ważnej roli władz lokalnych w realizacji reform i zbliżaniu instytucji do obywateli.

Jesteśmy zatem zmuszeni wyrazić nasze głębokie zaniepokojenie ustaleniami pogrzebowymi przyznanymi Ratko Mladićowi, który został skazany przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii za ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne. Uhonorowanie go podczas pogrzebu oraz obecność wyższych urzędników publicznych stanowiły przesłanie, które trudno uznać za zgodne z zasadami odpowiedzialności, pojednania i szacunku dla ofiar tych przestępstw.

Odmowa lub gloryfikacja zbrodni stwierdzonych prawomocnymi wyrokami międzynarodowymi podważa wysiłki na rzecz zwiększenia zaufania i pojednania na Bałkanach Zachodnich. Konfrontacja z prawdą o przeszłych okrucieństwach, zamiast świętować odpowiedzialnych za nie, pozostaje niezbędna, aby zapobiec ich powtórzeniu się i budować pokojową przyszłość.

Jako przedstawiciele Unii Europejskiej, której fundamentem są wartości budowania pokoju, demokracji i poszanowania godności ludzkiej, oczekujemy od naszych partnerów przestrzegania tych zasad. Gloryfikacja skazanych zbrodniarzy wojennych nie ma miejsca w społeczeństwach zaangażowanych w wartości europejskie i jest niezgodna z duchem europejskich aspiracji Serbii.

Wzywamy zatem władze serbskie do wyraźnego zdystansowania się od wszelkich działań, które mogłyby być postrzegane jako honorowanie skazanych zbrodniarzy wojennych, oraz do potwierdzenia ich zaangażowania na rzecz pojednania, wartości demokratycznych i szacunku dla ofiar przeszłych konfliktów.

Podtrzymujemy nasze zobowiązanie do kontynuowania współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi Serbii z korzyścią dla wszystkich obywateli.

Magali Altounian
Przewodniczący Komisji CIVEX
Europejski Komitet Regionów

Gillian Coughlan, sprawozdawczyni
KR-u w sprawie pakietu rozszerzeniowego UE na 2025 r. dla Bałkanów Zachodnich i Turcji