Wywiad z Sari Rautio – sprawozdawczynią KR-u w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034

Jest Pan sprawozdawcą Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u) opinii w sprawie przyszłych wieloletnich ram finansowych, która została przyjęta kilka dni temu przez Komisję COTER i zostanie przedstawiona na sesji plenarnej KR-u w marcu 2026 r. Czy mogą Państwo podsumować trzy główne przesłania opinii?

Moja opinia opiera się na różnych dyskusjach i informacjach zwrotnych przeprowadzonych w KR-ze z przywódcami lokalnymi i regionalnymi oraz kluczowymi zainteresowanymi stronami. Uważamy, że:

Polityka spójności musi pozostać podstawą europejskiej solidarności opartej na partnerstwie i pomocniczości. Władze lokalne i regionalne muszą odgrywać decydującą rolę w planowaniu i realizacji inwestycji.

· WRF muszą zapewniać stabilne i przewidywalne finansowanie, zwłaszcza na rzecz spójności, oraz wzmacniać zdolność UE do reagowania na nowe wyzwania bez osłabiania funduszy zarządzanych wspólnie.

· Niezbędne jest zdecydowane podejście ukierunkowane na konkretny obszar i wyniki, uznające mocne strony regionów, chroniące demokrację lokalną oraz zapewniające, aby uproszczenie i elastyczność nie odsuwały na bok władz lokalnych ani nie podważały długoterminowej strategii inwestycyjnej Europy. Europa potrzebuje wszystkich silników w działaniu. 

Jak oceniają Państwo pismo przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen, w którym wydaje się ona otwarta na nieznaczną zmianę pierwotnego wniosku w sprawie wieloletnich ram finansowych?

Z zadowoleniem przyjmuję otwartość przewodniczącej Komisji na dostosowanie pierwotnego wniosku w sprawie WRF. Zmiana ta uwzględnia obawy zgłaszane przez regiony i miasta. Zmieniony tekst jest jednak nadal niewystarczający: nie przewiduje wyodrębnionego budżetu dla wszystkich kategorii regionów ani nie gwarantuje odrębnej, opartej na traktatach polityki spójności.

Wymóg, aby państwa członkowskie uzasadniały każde zmniejszenie poniżej 25 % w przypadku regionów lepiej rozwiniętych i regionów w okresie przejściowym, jest krokiem we właściwym kierunku, ponieważ potwierdza, że spójność musi być zapewniona w całej Europie.

Negocjacje między współprawodawcami – Parlamentem Europejskim i Radą UE – dopiero się rozpoczynają. KR pozostanie w pełni zaangażowany, aby zagwarantować, że ostateczne porozumienie wzmocni spójność jako kluczowe narzędzie konkurencyjności, obrony i sprawiedliwej transformacji oraz poprawy codziennego życia obywateli.

Był Pan członkiem grupy ekspertów wyznaczonych przez Komisję Europejską (w poprzedniej kadencji) w celu zastanowienia się nad przyszłością tej polityki. Czy uważają Państwo, że którykolwiek z wniosków przedstawionych przez tę grupę ekspertów rok temu znalazł odzwierciedlenie we wniosku Komisji w sprawie wieloletnich ram finansowych?

Jako członek tej grupy ekspertów dostrzegam kilka naszych pomysłów zawartych we wniosku Komisji: potwierdzenie, że spójność ma kluczowe znaczenie dla europejskiej solidarności, większy nacisk na elastyczność oraz zrozumienie, że konkurencyjność, bezpieczeństwo i transformacja ekologiczna zależą od długoterminowych inwestycji w naszych regionach i miastach.

Nadal brakuje jednak pewnych ważnych elementów. Zaapelowaliśmy o odrębną, opartą na traktatach politykę spójności z chronionym budżetem, jasną zasadę „nie szkodzić spójności” i wiążące wielopoziomowe sprawowanie rządów, tak aby regionalna wiedza fachowa rzeczywiście kształtowała inwestycje UE.

Proponowane krajowe i regionalne plany partnerstwa oraz ryzyko renacjonalizacji są sprzeczne z tym duchem. Tak więc, chociaż nasza praca jest kontynuowana, musimy udoskonalić wniosek podczas negocjacji, aby osiągnąć poziom ambicji wymagany do zbudowania prawdziwie wspólnej i odpornej Europy.

Jak dotąd Parlament Europejski wydaje się być w dużym stopniu zgodny z obawami miast i regionów. Niektórzy czołowi posłowie do Parlamentu Europejskiego byli ramię w ramię z członkami #CohesionAlliance w dniu publicznego protestu, do którego Pan również dołączył. Jesteś z nimi w kontakcie? Jak Pan współpracuje z posłami do PE?

Parlament Europejski jest silnym sojusznikiem regionów i miast i chcę podziękować naszym partnerom – zwłaszcza grupie PPE, a także S&D – za już osiągnięte istotne postępy. Na początku tego roku, przed opublikowaniem wniosku, omawiałem różne kwestie z wpływowymi posłami do PE z grupy PPE w grupie roboczej ds. budżetu i polityki strukturalnej. Od tego czasu kontynuowałem dialog w różnych formatach i na różnych posiedzeniach, w tym podczas wysłuchania publicznego w Komisji Rozwoju Regionalnego (REGI).

Jestem również w stałym kontakcie z przywódcami krajowymi, zarówno w rządzie, jak i w opozycji. W nadchodzących miesiącach zarówno Parlament, jak i Rada będą kluczowymi partnerami. Będę ściśle z nimi współpracował, aby zagwarantować, że ostateczne przepisy będą odzwierciedlać potrzeby Europy – ponieważ w tym budżecie nie chodzi tylko o dane liczbowe. Chodzi o demokrację, podejmowanie decyzji na szczeblu lokalnym i codzienną jakość życia naszych obywateli. Przyszłość Europy potrzebuje wszystkich regionów i miast.