Regiony i miasta muszą odgrywać wiodącą rolę we wzmacnianiu konkurencyjności Europy, podkreślając znaczenie przywódców lokalnych i regionalnych

Regiony i miasta mają kluczowe znaczenie dla konkurencyjności Europy jako kluczowe czynniki napędzające innowacje, przemysł i wzrost gospodarczy. Podczas sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u) 4 marca przywódcy lokalni i regionalni przeprowadzili z wiceprzewodniczącym wykonawczym Komisji Stéphane’em Séjourné debatę na temat konkurencyjności Europy i nowo przedstawionego aktu w sprawie akceleratora przemysłowego, podkreślając, że pełne zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych ma kluczowe znaczenie dla wykorzystania mocnych stron regionów i zapewnienia zrównoważonego terytorialnego rozwoju przemysłowego.  

Regiony jako kluczowe podmioty konkurencyjności Europy  

Podczas debaty ze Stéphane’em Séjourné, wiceprzewodniczącym wykonawczym Komisji Europejskiej i komisarzem do spraw dobrobytu i strategii przemysłowej, członkowie KR-u podkreślili, że konkurencyjność Europy i integralność jednolitego rynku zależą od wzmocnienia pozycji regionów i miast jako partnerów strategicznych we wdrażaniu. Podkreślili, że bez silnego wielopoziomowego sprawowania rządów i podejścia ukierunkowanego na konkretny obszar UE może pogłębić dysproporcje terytorialne zamiast uwolnić potencjał wzrostu we wszystkich regionach. Władze lokalne i regionalne zarządzają znaczną częścią inwestycji publicznych w UE, a zatem mają decydującą zdolność do stymulowania innowacji, promowania zrównoważonego rozwoju i wzmacniania strategicznej autonomii Europy. Członkowie KR-u podkreślili, że rozdrobnienie regulacyjne, obciążenia administracyjne i niepewność inwestycyjna w państwach członkowskich nadal utrudniają działalność przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, i osłabiają globalną konkurencyjność Europy. W tym kontekście podkreślili potrzebę stworzenia przejrzystych i przewidywalnych ram finansowania.  

Debata skupiła się również na przedstawionym tego dnia przez Komisję Europejską akcie w sprawie akceleratora przemysłowego, przy czym przywódcy regionalni podkreślili potrzebę przyspieszenia wydawania pozwoleń i wspierania czystej transformacji sektorów energochłonnych, podkreślając, że jej powodzenie będzie zależało od skutecznego wdrożenia terytorialnego ze względu na kluczową rolę regionów i miast. Komisarz Séjourné potwierdził, że obrona europejskiego przemysłu wymaga silnej strategii „Made in Europe”, prostszych zasad inwestowania i większego wsparcia dla regionalnych stref przemysłowych w centrum europejskich ekosystemów gospodarczych. Podkreślił, że wzrost przemysłowy musi iść w parze z Zielonym Ładem, wzmacniać spójność terytorialną i zmniejszać zależność energetyczną w obliczu rosnących cen gazu.  

Strategia konkurencyjności ukierunkowana na konkretny obszar

Po debacie członkowie KR-u przyjęli opinię w sprawie Europejskiego Funduszu Konkurencyjności, który ma zostać utworzony w 2028 r. w ramach przyszłego długoterminowego budżetu UE, ostrzegając, że połączenie 14 programów w jeden instrument nie może osłabiać wcześniej skutecznych narzędzi, które z powodzeniem dotarły do ekosystemów lokalnych i regionalnych. Zaproponowali również skreślenie możliwości finansowania przez państwa członkowskie środków ECF za pośrednictwem krajowych i regionalnych programów partnerstwa.  

Ponadto przywódcy lokalni i regionalni twierdzą, że konkurencyjność należy zdefiniować jako zorientowaną zarówno na rynek, jak i ukierunkowaną na konkretny obszar w kontekście europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. Podkreślili, że wszystkie terytoria powinny być zaangażowane w ramy łańcucha wartości ECF, podkreślając, że są one nie tylko odbiorcami finansowania unijnego, ale także kluczowymi katalizatorami, koordynatorami i terenami testowymi dla regionalnych ekosystemów innowacji. Ekosystemy te łączą uniwersytety, ośrodki badawcze, przedsiębiorstwa, przedsiębiorstwa typu start-up, MŚP i podmioty społeczeństwa obywatelskiego i mają zasadnicze znaczenie dla przełożenia europejskich priorytetów przemysłowych na konkretne projekty w terenie.  

W opinii wzywa się do połączenia europejskiej strategii na rzecz globalnej konkurencyjności z silnym wymiarem ukierunkowanym na konkretny obszar, w szczególności poprzez odnowione strategie inteligentnej specjalizacji. Podkreśla również, że należy chronić zasadę spójności terytorialnej, proponując włączenie zasady „nie czyń poważnych szkód dla spójności” oraz ocen oddziaływania terytorialnego ex ante w odniesieniu do programów prac i zaproszeń do składania wniosków w ramach Funduszu Spójności. Członkowie KR-u podkreślili ponadto znaczenie wspierania czystych technologii, dekarbonizacji przemysłu i przystosowania się do zmiany klimatu jako podstawowych elementów konkurencyjności Europy. 

Cytaty

Kata Tüttő, przewodnicząca Europejskiego Komitetu Regionów: „Zwiększenie konkurencyjności Europy nie będzie możliwe, jeśli skoncentrujemy strategię UE na kilku gigafabrykach wybranych w zamkniętej sali w Brukseli. Konkurencyjność – i odporność gospodarcza – wymaga strategii policentrycznej, wspierającej działania regionów i miast na rzecz mobilizacji zdolności innowacyjnych naszych MŚP w terenie, połączenia biznesu i badań naukowych, stworzenia odpowiednich warunków dla rozwoju i wzrostu nowych pomysłów. Odgórna, scentralizowana UE nie byłaby bardziej konkurencyjną UE, lecz słabszą UE, niezdolną do radzenia sobie ze zmianami i zakłóceniami. 

Sprawozdawca Pehr Granfalk (SE/EPL), członek rady gminy Solna: Większe uproszczenie nigdy nie może być synonimem większej centralizacji. Kształtując kolejne wieloletnie ramy finansowe, musimy pamiętać: WRF to znacznie więcej niż budżet – to strategiczny plan inwestycyjny Europy mający na celu wzmocnienie konkurencyjności Europy, który musi działać w całej Europie, w tym na szczeblu lokalnym i regionalnym. 

Stéphane Séjourné, europejski komisarz ds. dobrobytu i strategii przemysłowej: „Regiony są centralnym elementem europejskiej polityki przemysłowej. To one organizują projekty przemysłowe, wspierają lokalne przedsiębiorstwa, rozwijają infrastrukturę i szkolą talenty, których nasze branże będą potrzebować. To także w regionach budowane są ekosystemy przemysłowe: między przedsiębiorstwami, uniwersytetami, ośrodkami badawczymi i władzami lokalnymi. Nasza ambicja jest zatem zbiorowa: uczynienie z Europy nie tylko rynku, ale również obszaru produkcji, innowacji i miejsc pracy w przemyśle. Wzmacniając nasz przemysł, wzmacniamy również spójność terytorialną, transformację klimatyczną i suwerenność gospodarczą Europy. 

Kontekst

• Wideo i zdjęcia z debaty.  

• Komisja Europejska zaproponowała utworzenie Europejskiego Funduszu Konkurencyjności w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2028–2034. Powinno to prowadzić do inwestycji w technologie strategiczne w celu uproszczenia i przyspieszenia finansowania unijnego oraz pobudzenia inwestycji prywatnych i publicznych. 

• Podczas nieformalnego odosobnienia w Alden Biesen 12 lutego przywódcy UE uzgodnili, że zwiększą konkurencyjność Europy poprzez pogłębienie europejskiego jednolitego rynku w kierunku „jednego rynku dla jednej Europy”, uproszczenie przepisów i mobilizację inwestycji publicznych i prywatnych, w tym w kontekście wieloletnich ram finansowych, w celu wsparcia strategicznych sektorów i transformacji energetycznej oraz prowadzenia otwartej, ale zróżnicowanej polityki handlowej. 

• 4 marca Komisja Europejska przedstawiła akt w sprawie akceleratora przemysłowego (IAA), przełomową inicjatywę mającą na celu stymulowanie zdekarbonizowanej i odpornej produkcji w całej UE. KR przygotowuje obecnie opinię w sprawie IAA, przygotowaną przez sprawozdawcę Willy’ego Borsusa (BE/Renew), członka rady gminy Marche-En-Famenne.  

• Oprócz opinii w sprawie Funduszu Konkurencyjności KR pracuje nad 19 innymi opiniami w celu oceny konkretnych aspektów i przepisów przyszłego długoterminowego budżetu UE na lata 2028–2034: zapoznaj się z planem działania zawartym w opiniach. Komunikaty prasowe dotyczące innych opinii związanych z WRF, omówionych na sesji plenarnej w dniach 4–5 marca, w tym w sprawie wieloletnich ram finansowych na okres po 2027 r., w tym pakietu dotyczącego zasobów własnych, oraz w sprawie Programu na rzecz jednolitego rynku i ceł, będą dostępne w internecie po ich przyjęciu.   

Kontakt: 

Theresa Sostmann
Tel.: +32475999415
Theresa.Sostmann@cor.europa.eu