Reforma zamówień publicznych UE musi uprościć przepisy i postawić ludzi, innowacje i zrównoważony rozwój na pierwszym miejscu, czego wymagają regiony i miasta

Zamówienia publiczne stanowią około 14 % PKB Unii Europejskiej, a prawie 45 % jest zarządzane przez władze lokalne i regionalne. Utrzymujące się obciążenia wynikające ze złożonych przepisów UE i ograniczeń administracyjnych uniemożliwiają jednak wielu gminom i regionom wykorzystanie w pełni potencjału strategicznego wydatków publicznych. Przed wnioskiem Komisji Europejskiej w sprawie przeglądu na 2026 r. Europejski Komitet Regionów (KR) wezwał Komisję do uproszczenia ram, wzmocnienia ich wymiaru terytorialnego i przekształcenia zamówień publicznych w dźwignię wysokiej jakości miejsc pracy, zrównoważonego rozwoju i odporności Europy.    

Uproszczenie, terminowość i jakość

W odpowiedzi na wyraźny apel o uproszczenie złożonych przepisów dotyczących zamówień publicznych i dostosowanie wydatków publicznych do celów strategicznych UE członkowie Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u) przyjęli podczas sesji plenarnej w dniu 4 marca opinię pod przewodnictwem burmistrza Rzymu Roberto Gualtieriego (IT/PES). Członkowie KR-u podkreślili potrzebę bardziej zorientowanych na wyniki ram, które wzmocnią oparte na wartościach zamówienia publiczne wspierające innowacje, zrównoważony rozwój i konkurencyjność. Aby uwolnić pełny potencjał zamówień publicznych jako narzędzia strategicznego, podkreślili potrzebę zajęcia się rosnącą złożonością prawa i obciążeniami administracyjnymi oraz konsolidacji i uproszczenia podstawowych zasad udzielania zamówień. Na przykład wprowadzenie „zasady rezultatu” ukierunkowałoby wydatki publiczne na terminową realizację, jakość i gospodarność, przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka sporów sądowych. Pomogłoby to administracjom skupić się na treści, a nie na formalnościach, przy jednoczesnym pełnym zachowaniu przejrzystości, równego traktowania i proporcjonalności.  

Strategiczna siła nabywcza na rzecz odporności Europy

W świetle rozwoju sytuacji geopolitycznej i gospodarczej od 2014 r. przywódcy lokalni i regionalni podkreślili, że zamówienia publiczne muszą strategicznie wspierać odporność i innowacje, a także pobudzać kluczowe sektory, takie jak energetyka, obronność i czyste technologie. KR popiera, w jasno określonych sektorach strategicznych, preferencję „wyprodukowano w Europie”, która wzmacnia europejską wartość dodaną przy jednoczesnym poszanowaniu unijnych zasad konkurencji i handlu międzynarodowego oraz unikaniu dodatkowych obciążeń związanych z weryfikacją dla władz lokalnych. W opinii wzywa się również do wzmocnienia przepisów i przejrzystości w odniesieniu do podwykonawstwa i łańcuchów dostaw, zapewniając przestrzeganie norm pracy i zrównoważonego rozwoju na każdym etapie. Podkreślili również kluczową rolę rozwijania umiejętności nabywców poprzez profesjonalne strategie jonowe.

Cyfryzacja, która ułatwia – a nie komplikuje – dostęp

Członkowie KR-u podkreślili ponadto, że surowe wymogi dotyczące dokumentacji i złożone kryteria kwalifikowalności nadal zniechęcają MŚP, przedsiębiorstwa typu start-up i organizacje gospodarki społecznej do udziału w przetargach publicznych. Wzywają do wprowadzenia proporcjonalnych wymogów dotyczących dokumentacji, większej elastyczności w przypadku małych zamówień oraz jaśniejszych, zharmonizowanych przepisów i polegania na zdolności innych podmiotów.  

Uznali, że cyfryzacja może sprawić, że zamówienia publiczne staną się prostsze, szybsze, wydajniejsze i bardziej przejrzyste. Ostrzegali jednak przed rozdrobnionymi i zbyt sztywnymi wymogami cyfrowymi, które mogłyby stworzyć nowe obciążenia, zwłaszcza dla mniejszych organów i MŚP. W związku z tym wsparcie na rzecz rozwoju infrastruktury cyfrowej, która ułatwia składanie ofert, oraz bardziej interoperacyjnych zbiorów danych opartych na wspólnych normach, a także rozwój ogólnounijnej, zharmonizowanej infrastruktury danych dotyczących zamówień publicznych będą miały zasadnicze znaczenie dla zapewnienia większej przejrzystości, monitorowania w czasie rzeczywistym i skutecznej oceny wyników.  

Cytat

Sprawozdawca Roberto Gualtieri (IT/PES), burmistrz Rzymu: Reforma zamówień publicznych w UE nie może się odbyć bez wysłuchania miast i regionów – głównych nabywców publicznych w Europie. Po latach nakładania się przepisów Europa ma szansę zmienić kurs dzięki prostszym zasadom, tak aby każde wydane euro mogło stać się wysokiej jakości dostawą dla naszych obywateli. Jeśli Europa chce osiągnąć rezultaty, musi umożliwić władzom lokalnym szybsze i sprawiedliwsze zakupy. 

Kontekst 

• Wideo i zdjęcia z debaty  

• Komisja Europejska przeprowadza obecnie ocenę dyrektyw w sprawie zamówień publicznych i ogłosiła, że w 2026 r. opublikuje wniosek w sprawie ich reformy. Inicjatywa ma na celu modernizację i uproszczenie przepisów dotyczących zamówień publicznych, dostosowując je do strategicznych priorytetów UE, w tym strategicznej autonomii i zrównoważonego rozwoju.   

Kontakt

Theresa Sostmann
Tel.: +32475999415
Theresa.Sostmann@cor.europa.eu