De hervorming van de EU op het gebied van overheidsopdrachten moet de regels vereenvoudigen en mensen, innovatie en duurzaamheid voorop stellen, zoals de vraag van regio’s en steden.

Overheidsopdrachten vertegenwoordigen ongeveer 14 % van het bbp van de Europese Unie, waarbij bijna 45 % wordt beheerd door lokale en regionale overheden. De aanhoudende lasten als gevolg van complexe EU-regels en administratieve beperkingen beletten veel gemeenten en regio’s echter om hun strategische potentieel ten volle te benutten. In de aanloop naar het herzieningsvoorstel van de Europese Commissie voor 2026 drong het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) er bij de Commissie op aan het kader te vereenvoudigen, de territoriale dimensie ervan te versterken en aanbestedingen om te zetten in een hefboom voor hoogwaardige banen, duurzaamheid en Europese veerkracht.    

Vereenvoudiging, tijdige levering en kwaliteit

Met een duidelijke oproep om complexe aanbestedingswetgeving te vereenvoudigen en de overheidsuitgaven af te stemmen op de strategische doelstellingen van de EU, hebben de leden van het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) tijdens de zitting van 4 maart een advies goedgekeurd onder leiding van Roberto Gualtieri (IT/PSE), burgemeester van Rome. De CvdR-leden onderstreepten de noodzaak van een meer resultaatgericht kader dat op waarde gebaseerde aanbestedingen bevordert en innovatie, duurzaamheid en concurrentievermogen ondersteunt. Om het volledige potentieel van overheidsopdrachten als strategisch instrument te benutten, benadrukten zij dat de toenemende juridische complexiteit en administratieve lasten moeten worden aangepakt en dat de kernbeginselen voor overheidsopdrachten moeten worden geconsolideerd en vereenvoudigd. Zo zou de invoering van het "resultaatbeginsel" de overheidsuitgaven richten op tijdige uitvoering, kwaliteit en kosteneffectiviteit, en tegelijkertijd de risico's van rechtszaken verminderen. Het zou de overheidsdiensten helpen zich te concentreren op de inhoud in plaats van op de formaliteiten, zonder afbreuk te doen aan de transparantie, gelijke behandeling en evenredigheid.  

Strategische koopkracht voor Europese veerkracht

In het licht van de geopolitieke en economische ontwikkelingen sinds 2014 benadrukten de lokale en regionale leiders dat overheidsopdrachten de veerkracht en innovatie strategisch moeten ondersteunen en belangrijke sectoren zoals energie, defensie en schone technologieën moeten stimuleren. Het CvdR steunt in duidelijk omschreven strategische sectoren een “Made in Europe”-voorkeur die de Europese toegevoegde waarde versterkt en tegelijkertijd de concurrentie- en internationale handelsregels van de EU eerbiedigt en extra verificatielasten voor lokale overheden voorkomt. In het advies wordt ook aangedrongen op strengere regels en transparantie voor onderaannemings- en toeleveringsketens, waarbij ervoor wordt gezorgd dat arbeids- en duurzaamheidsnormen bij elke stap worden nageleefd. Ze benadrukten ook de sleutelrol van het ontwikkelen van de vaardigheden van kopers door middel van professionele ionenstrategieën.

Digitalisering die de toegang vereenvoudigt – niet bemoeilijkt –

De CvdR-leden benadrukten verder dat zware documentatievereisten en complexe subsidiabiliteitscriteria kmo’s, start-ups en organisaties van de sociale economie nog steeds ontmoedigen om deel te nemen aan openbare aanbestedingen. Zij vragen om evenredige documentatievereisten, meer flexibiliteit voor kleine contracten en duidelijkere, geharmoniseerde regels en een beroep op de capaciteit van andere entiteiten.  

Zij erkenden dat digitalisering aanbestedingen eenvoudiger, sneller, efficiënter en transparanter kan maken. Zij waarschuwden echter voor versnipperde en al te rigide digitale vereisten die nieuwe lasten kunnen creëren, met name voor kleinere autoriteiten en kmo’s. Daarom zal steun voor de ontwikkeling van digitale infrastructuur die het gemakkelijker maakt om in te schrijven, en meer interoperabele datasets op basis van gemeenschappelijke normen, alsook de ontwikkeling van een EU-brede, geharmoniseerde data-infrastructuur voor aanbestedingen van essentieel belang zijn om te zorgen voor meer transparantie, monitoring in real time en efficiënte prestatie-evaluatie.  

Citaat

Rapporteur Roberto Gualtieri (IT/PSE), burgemeester van Rome: “Er kan geen hervorming van de EU-aanbestedingen plaatsvinden zonder te luisteren naar steden en regio’s – de belangrijkste overheidsinkopers van Europa. Na jaren van overlappende regels heeft Europa de kans om van koers te veranderen met eenvoudigere regels, zodat elke uitgegeven euro een hoogwaardige levering voor onze burgers kan worden. Als Europa resultaten wil boeken, moet het lokale overheden in staat stellen sneller en eerlijker te kopen.” 

Achtergrond 

• Video en foto's van het debat  

• De Europese Commissie evalueert momenteel de richtlijnen inzake overheidsopdrachten en heeft aangekondigd dat zij in 2026 een voorstel tot hervorming ervan zal publiceren. Het initiatief heeft tot doel de aanbestedingsregels te moderniseren en te vereenvoudigen door ze af te stemmen op de strategische prioriteiten van de EU, waaronder strategische autonomie en duurzaamheid.   

Contact

Theresa Sostmann
Tel.: +32475999415
Theresa.Sostmann@cor.europa.eu