Η εσωτερική ασφάλεια της ΕΕ δεν πρέπει να λειτουργεί από πάνω προς τα κάτω, προειδοποιούν οι περιφέρειες

Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές πρέπει να συμμετάσχουν επίσημα στο μελλοντικό μέσο εσωτερικής ασφάλειας της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα της γνωμοδότησης με θέμα Στήριξη της Ένωσης για την εσωτερική ασφάλεια για την περίοδο από το 2028 έως το 2034, η οποία εγκρίθηκε ομόφωνα κατά τη σύνοδο ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) την 1η Ιουλίου 2026. 

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προτεινόμενη αύξηση της χρηματοδότησης της ΕΕ για την ασφάλεια, αλλά προειδοποιεί ότι υπάρχει κίνδυνος επανασυγκέντρωσης της πολιτικής ασφάλειας, εκτός εάν οι αρχές που βρίσκονται πλησιέστερα στους πολίτες τεθούν στο επίκεντρο της διακυβέρνησής της.

Η γνωμοδότηση, η οποία εκπονήθηκε από την Anne Rudisuhli (FR/Renew Europe) και επικεντρώνεται στα σχέδια χρηματοδότησης της εσωτερικής ασφάλειας στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) για την περίοδο 2028-2034, επισημαίνει ότι ο μεγαλύτερος προϋπολογισμός επιβεβαιώνει την εσωτερική ασφάλεια ως πολιτική προτεραιότητα, αλλά τονίζει ότι τα αποτελέσματα θα εξαρτηθούν από τον σχεδιασμό του ίδιου του μέσου, ο οποίος πρέπει να είναι προληπτικός, να βασίζεται στην κοινότητα και να είναι πραγματικά εδαφικός. Υπενθυμίζει επίσης ότι, σύμφωνα με τον κανονισμό για την Ευρωπόλ, οι αρμόδιες αρχές περιλαμβάνουν περιφερειακούς και υποεθνικούς φορείς επιβολής του νόμου.

Οι περιφέρειες ως επιχειρησιακοί φορείς, όχι μόνο ως αποδέκτες

Η ΕτΠ προειδοποιεί ότι ο κανονισμός δεν προσδιορίζει τον τρόπο συμμετοχής των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης, παραβιάζοντας την πρακτική της πολιτικής συνοχής και την αρχή της εταιρικής σχέσης. Ωστόσο, οι εν λόγω αρχές είναι επιχειρησιακοί φορείς και φορείς πρώτης επέμβασης από μόνες τους: διαχειρίζονται την τοπική αστυνόμευση, τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και πολιτικής προστασίας, τις υποδομές ζωτικής σημασίας και την ασφάλεια των δημόσιων χώρων, και είναι καίριας σημασίας για την πρόληψη, τον έγκαιρο εντοπισμό και την επιχειρησιακή αντίδραση. Ο ρόλος τους δεν μπορεί να περιοριστεί σε αυτόν των απλών δικαιούχων χρηματοδότησης από την ΕΕ. Ως το επίπεδο διακυβέρνησης που βρίσκεται πλησιέστερα στις κοινότητες, πρέπει να αναγνωρίζονται πλήρως στο πλαίσιο χρηματοδότησης.

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να καταστήσει υποχρεωτική τη συμμετοχή τους στον σχεδιασμό, τον συντονισμό και την εφαρμογή των σχεδίων εταιρικής σχέσης και να μην εγκρίνει κανένα εθνικό σχέδιο που στερείται επίσημου συντονισμού μαζί τους, σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας, της αναλογικότητας και της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Προκειμένου να αποφευχθεί η εκ των πραγμάτων επανασυγκέντρωση της χρηματοδότησης, ζητεί επίσης να διατεθεί στις εν λόγω αρχές ένα ελάχιστο εγγυημένο μερίδιο των εθνικών κονδυλίων.

Η γνωμοδότηση επισημαίνει περαιτέρω ότι οι ανταγωνιστικοί μηχανισμοί χρηματοδότησης τιμωρούν τις μικρότερες ή λιγότερο χρηματοδοτούμενες αρχές και επιδιώκει ισότιμη πρόσβαση μέσω απλουστευμένων ρυθμίσεων, τεχνικής υποστήριξης και ανάπτυξης ικανοτήτων. Υποστηρίζει ότι ο προγραμματισμός θα πρέπει να βασίζεται σε μια τοποκεντρική αξιολόγηση που θα αντικατοπτρίζει τις διαφοροποιημένες εδαφικές ανάγκες, από τις διασυνοριακές περιφέρειες και τις εξωτερικές και εξόχως απόκεντρες περιφέρειες της ΕΕ έως τους μικρότερους και αγροτικούς δήμους.

Ασφάλεια πέρα από την αστυνόμευση

Η εσωτερική ασφάλεια, τονίζει η ΕΟΚΕ, δεν αποτελεί μόνο ζήτημα επιβολής του νόμου, αλλά βασίζεται επίσης στην κοινωνική συνοχή, την πολυμορφία και την εμπιστοσύνη. Και εδώ, οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές είναι καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση της πόλωσης και των εξτρεμιστικών αφηγημάτων. Η γνωμοδότηση προειδοποιεί ότι η μετανάστευση των νέων, η διαρροή δεξιοτήτων και η δημογραφική γήρανση αφήνουν τους νέους πιο εκτεθειμένους στη ριζοσπαστικοποίηση και την εγκληματικότητα, και ότι οι περιβαλλοντικές πιέσεις μπορούν να αυξήσουν τους κινδύνους στις αγροτικές και ορεινές περιοχές. Και στις δύο περιπτώσεις, τα τοπικά και περιφερειακά έργα αποτελούν μέρος της απάντησης.

Τέλος, η ΕΟΚΕ ζητεί να συμμετέχει επίσημα στην αξιολόγηση του τρόπου εκτέλεσης των κονδυλίων, να ενισχύσει τη δημοκρατική λογοδοσία και να διατηρήσει το μέσο εδραιωμένο στην πραγματικότητα.

Παράθεση

Εισηγήτρια Anne Rudisuhli (FR/Renew Europe), νομαρχιακή σύμβουλος Bouches-du-Rhône: «Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές αποτελούν στρατηγικούς παράγοντες στον τομέα της εσωτερικής ασφάλειας και όχι απλώς δικαιούχους ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Η διακυβέρνηση αυτού του μέσου πρέπει επίσης να είναι πολυεπίπεδη από το στάδιο του προγραμματισμού και μετά, και όχι μόνο στο τέλος της διαδικασίας: πρέπει να ζητείται η γνώμη των τοπικών αρχών και να συμμετέχουν ενεργά στον σχεδιασμό, τον συντονισμό και την επιχειρησιακή υλοποίηση των δράσεων που υποστηρίζονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, και ιδίως στον προσδιορισμό των αναγκών και των προτεραιοτήτων σε εδαφικό επίπεδο.»

Ιστορικό

• Βίντεο και φωτογραφίες της συνόδου ολομέλειας της ΕτΠ.

• Η εγκριθείσα γνωμοδότηση αποτελεί μέρος μιας σειράς 20 γνωμοδοτήσεων επί των οποίων η ΕτΠ εργάζεται για την αξιολόγηση συγκεκριμένων πτυχών και κανονισμών του μελλοντικού μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2028-34: ελέγξτε τον χάρτη πορείας των γνωμοδοτήσεων.

• Διαβάστε τη γνωμοδότηση με θέμα «Στήριξη της Ένωσης για την εσωτερική ασφάλεια για την περίοδο από το 2028 έως το 2034».  

Υπεύθυνη

Víctor Moreno Morales de Setién
Τηλ.: +32 475999662
victor.morenomoralesdesetien@cor.europa.eu