Bezpieczeństwo wewnętrzne UE nie może być prowadzone odgórnie, ostrzegają regiony

Władze lokalne i regionalne muszą być formalnie zaangażowane w przyszły instrument bezpieczeństwa wewnętrznego UE na lata 2028–2034. Takie jest główne przesłanie opinii „Poparcie Unii na rzecz bezpieczeństwa wewnętrznego w latach 2028–2034”, przyjętej jednomyślnie na sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u) 1 lipca 2026 r. 

Komitet z zadowoleniem przyjmuje proponowane zwiększenie finansowania UE na rzecz bezpieczeństwa, ale ostrzega, że grozi to ponowną centralizacją polityki bezpieczeństwa, chyba że władze najbliższe obywatelom znajdą się w centrum jej zarządzania.

W opinii sporządzonej przez Anne Rudisuhli (FR/Renew Europe) i koncentrującej się na planach finansowania bezpieczeństwa wewnętrznego w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2028–2034 zauważono, że większy budżet potwierdza bezpieczeństwo wewnętrzne jako priorytet polityczny, ale podkreślono, że wyniki będą zależeć od koncepcji samego instrumentu, który musi być prewencyjny, oparty na społeczności i prawdziwie terytorialny. Przypomina również, że zgodnie z rozporządzeniem w sprawie Europolu do właściwych organów należą regionalne i regionalne organy ścigania.

Regiony jako podmioty operacyjne, a nie tylko odbiorcy

KR ostrzega, że w rozporządzeniu nie określono, w jaki sposób władze lokalne i regionalne mają uczestniczyć w krajowych i regionalnych planach partnerstwa, co stanowi naruszenie praktyki polityki spójności i zasady partnerstwa. Organy te są jednak same w sobie podmiotami operacyjnymi i jednostkami udzielającymi pierwszej pomocy: prowadzą lokalne służby policyjne, służby ratunkowe i służby ochrony ludności, infrastrukturę krytyczną i bezpieczeństwo przestrzeni publicznej oraz mają kluczowe znaczenie dla zapobiegania, wczesnego wykrywania i reagowania operacyjnego. Ich rola nie może być ograniczona do roli zwykłych beneficjentów finansowania unijnego. Jako szczebel sprawowania rządów najbliższy społecznościom muszą one zostać w pełni uznane w ramach finansowania.

Komitet wzywa zatem Komisję, by uczyniła ich udział w planowaniu, koordynacji i wdrażaniu planów partnerstwa obowiązkowym oraz by wstrzymała zatwierdzenie każdego planu krajowego, który nie jest z nimi formalnie skoordynowany, zgodnie z zasadami pomocniczości, proporcjonalności i wielopoziomowego sprawowania rządów. Aby zapobiec faktycznej recentralizacji finansowania, wzywa się również do przeznaczenia na te organy gwarantowanej minimalnej części krajowych przydziałów.

W opinii zasygnalizowano ponadto, że konkurencyjne mechanizmy finansowania stawiają w niekorzystnej sytuacji mniejsze lub mniej zasobne organy oraz dąży się do zapewnienia sprawiedliwego dostępu poprzez uproszczone rozwiązania, wsparcie techniczne i budowanie zdolności. Programowanie powinno opierać się na ocenie ukierunkowanej na konkretny obszar, która odzwierciedla zróżnicowane potrzeby terytorialne, od regionów transgranicznych i zewnętrznych regionów przygranicznych i najbardziej oddalonych UE po mniejsze gminy i gminy wiejskie.

Bezpieczeństwo poza policją

Komitet podkreśla, że bezpieczeństwo wewnętrzne to nie tylko kwestia egzekwowania prawa, ale także spójności społecznej, różnorodności i zaufania. Również w tym przypadku władze lokalne i regionalne mają kluczowe znaczenie dla przeciwdziałania polaryzacji i narracjom ekstremistycznym. W opinii ostrzega się, że migracja młodzieży, drenaż umiejętności i starzenie się społeczeństwa sprawiają, że młodzi ludzie są bardziej narażeni na radykalizację postaw i przestępczość, a presja środowiskowa może zwiększyć ryzyko na obszarach wiejskich i górskich. W obu przypadkach odpowiedzią są projekty lokalne i regionalne.

Ponadto Komitet wzywa do formalnego zaangażowania się w ocenę sposobu wdrażania funduszy, aby wzmocnić demokratyczną rozliczalność i utrzymać instrument zakotwiczony w realiach w terenie.

Cytat

Sprawozdawczyni Anne Rudisuhli (FR/Renew Europe), radna departamentu Bouches-du-Rhône: „Władze lokalne i regionalne są strategicznymi podmiotami bezpieczeństwa wewnętrznego, a nie tylko beneficjentami finansowania europejskiego. Zarządzanie tym instrumentem musi być również wielopoziomowe, począwszy od etapu programowania, a nie dopiero na końcu procesu: należy konsultować się z władzami lokalnymi i aktywnie angażować je w planowanie, koordynację i operacyjną realizację działań wspieranych na mocy niniejszego rozporządzenia, a w szczególności w określanie potrzeb i priorytetów na szczeblu terytorialnym.”

Kontekst

• Wideo i zdjęcia z sesji plenarnej KR-u.

• Przyjęta opinia jest częścią serii 20 opinii, nad którymi KR pracuje nad oceną konkretnych aspektów i przepisów przyszłego długoterminowego budżetu UE na lata 2028–34: sprawdź plan działania dotyczący opinii.

• Zob. opinia „Wsparcie Unii na rzecz bezpieczeństwa wewnętrznego w latach 2028–2034”. 

Kontakt

Víctor Moreno Morales de Setién
Tel.: +32 475999662
victor.morenomoralesdesetien@cor.europa.eu