Ο προϋπολογισμός για το επόμενο πρόγραμμα της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία πρέπει να είναι φιλόδοξος και ανθεκτικός στις κρίσεις, λένε οι περιφέρειες

Ισχυρότερος ρόλος για τις περιφέρειες και τις πόλεις που θεωρούνται καίριας σημασίας για την τόνωση της καινοτομίας σε ολόκληρη την ΕΕ

Οι τοπικοί και οι περιφερειακοί ηγέτες ζήτησαν στις 7 Μαΐου ισχυρό και σταθερό προϋπολογισμό και κεντρικό ρόλο για τις περιφέρειες και τις πόλεις, ώστε να διασφαλιστεί η επιτυχία του επόμενου προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» (2028-2034).

Η πρόσκληση υποβλήθηκε κατά τη διάρκεια συνόδου ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ), κατά τη διάρκεια της οποίας η συνέλευση των τοπικών και περιφερειακών πολιτικών της ΕΕ παρουσίασε λεπτομερείς απαντήσεις σε μια σειρά προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που συνδέονται με τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ (2028-2034).

Στη γνωμοδότηση που εκπόνησε η Anne Besnier (FR/PES), αντιπρόεδρος της περιφέρειας Centre-Val de Loire, σχετικά με το μέλλον της έρευνας και της καινοτομίας της ΕΕ (R&I), οι περιφέρειες και οι δήμοι τόνισαν ότι ο προτεινόμενος προϋπολογισμός για το 10ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία (ΠΠ10) αντιπροσωπεύει το ελάχιστο που απαιτείται για την εκπλήρωση των φιλοδοξιών της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα και τη συνοχή και ζήτησαν να προστατευθεί από την ανακατανομή σε περιόδους κρίσης. Υπογράμμισαν ότι η έρευνα και η καινοτομία πρέπει, πάνω απ’ όλα, να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ανθρώπων, στηρίζοντας παράλληλα τις δημόσιες υπηρεσίες και τις δίκαιες μεταβάσεις.

Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες τόνισαν ότι τα περιφερειακά και τοπικά οικοσυστήματα καινοτομίας βρίσκονται στο επίκεντρο της καινοτομίας στην ΕΕ. Τόνισαν ότι οι δήμοι και οι περιφέρειες διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην οικοδόμηση της επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας της ΕΕ, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη, την παραγωγή και την ανταλλαγή γνώσεων. Ως εκ τούτου, η γνωμοδότηση ζητεί τη συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών (ΤΠΑ) στη διακυβέρνηση, την εφαρμογή και την παρακολούθηση του προγράμματος ως μέσου για την απελευθέρωση του δυναμικού καινοτομίας της Ευρώπης.

Η γνωμοδότηση τάσσεται υπέρ της καλύτερης ενσωμάτωσης των περιφερειακών οικοσυστημάτων καινοτομίας και ζητεί την ενίσχυση της συμμετοχής των περιφερειών και των πόλεων σε βασικά μέσα, όπως τα περιφερειακά κέντρα καινοτομίας και οι αποστολές της ΕΕ. Οι πρωτοβουλίες αυτές έχουν αποδειχθεί απαραίτητες για την προώθηση της συνεργασίας σε όλα τα οικοσυστήματα καινοτομίας — φέρνοντας σε επαφή πανεπιστήμια, ερευνητικούς οργανισμούς, επιχειρήσεις, δημόσιες αρχές και την κοινωνία — και για την τόνωση της τοποκεντρικής καινοτομίας. Επίσης, άσκησε πιέσεις για στενότερους δεσμούς μεταξύ του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» και των στρατηγικών έξυπνης εξειδίκευσης (S3/S4), ώστε να διευρυνθεί ο αντίκτυπός τους.

Οι δήμοι και οι περιφέρειες εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με την εθνική προσέγγιση του υποπρογράμματος «Διεύρυνση της συμμετοχής και διάδοση της αριστείας», το οποίο αποσκοπεί στην ενίσχυση της ικανότητας των περιφερειών να συμμετέχουν σε διακρατικές διαδικασίες έρευνας και καινοτομίας. Προειδοποίησαν ότι μια εθνική προσέγγιση ενέχει τον κίνδυνο αύξησης του χάσματος καινοτομίας μεταξύ περισσότερο και λιγότερο προηγμένων περιφερειών. Τόνισαν ότι οι προσπάθειες για τη διεύρυνση της συμμετοχής και τη διάδοση της αριστείας πρέπει επίσης να αντιμετωπιστούν σε περιφερειακό επίπεδο, στο πλαίσιο των οικοσυστημάτων καινοτομίας. Πρότειναν τη χρήση εργαλείων όπως ο πίνακας αποτελεσμάτων περιφερειακής καινοτομίας για την καλύτερη στόχευση της στήριξης σύμφωνα με τις ειδικές ανάγκες και ικανότητες των περιφερειών και των πόλεων.

Τα μέλη της ΕτΠ τάχθηκαν υπέρ των συνεργειών μεταξύ του ΠΠ10, των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας. Αυτό θα επιτρέψει στα έργα να επεκταθούν αποτελεσματικότερα και να αποφέρουν ισχυρότερα αποτελέσματα σε όλες τις περιφέρειες. Τόνισαν επίσης ότι οι δήμοι και οι περιφέρειες θα πρέπει να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στη διαχείριση αυτών των εταιρικών σχέσεων, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι επενδύσεις τονώνουν την ανταγωνιστικότητα, προωθώντας παράλληλα την εδαφική και κοινωνική συνοχή, ωφελώντας όλες τις περιφέρειες και αποφεύγοντας τη συγκέντρωση σε περιοχές που έχουν ήδη υψηλές επιδόσεις.

Τέλος, οι τοπικοί και οι περιφερειακοί ηγέτες υποστήριξαν σθεναρά τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού καθεστώτος ερευνητή για την ενίσχυση της κινητικότητας, της αναγνώρισης μεταξύ ομοτίμων και της κοινωνικής προστασίας των ερευνητών σε ολόκληρη την ΕΕ. Τόνισαν ότι αυτό θα ενισχύσει την ελκυστικότητα της Ευρώπης για παγκόσμια ταλέντα και θα συμβάλει στην πρόληψη της υπερβολικής συγκέντρωσης αριστείας σε περιορισμένο αριθμό περιφερειών.

Παράθεση

Εισηγήτρια Anne Besnier (FR/PES), αντιπρόεδρος της περιφέρειας Centre-Val de Loire: «Η έρευνα και η καινοτομία δεν είναι αφηρημένες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες —διαμορφώνονται στις πόλεις και τις περιφέρειές μας, όπου χτίζονται οικοσυστήματα, υποστηρίζεται το ταλέντο και οι λύσεις βελτιώνουν την καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Ο προτεινόμενος προϋπολογισμός ύψους 175 δισ. ευρώ για το ΠΠ10 είναι ο ελάχιστος αναγκαίος για την ενίσχυση της κυριαρχίας, της ανταγωνιστικότητας και της συνοχής της Ευρώπης. Αλλά πέρα από τα αριθμητικά στοιχεία, αυτή είναι μια πολιτική επιλογή: επένδυση στην έρευνα και την καινοτομία σημαίνει επένδυση σε μια δίκαιη μετάβαση, ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες και ένα μοντέλο καινοτομίας που δεν αφήνει καμία περιοχή στο περιθώριο.»

Ιστορικό

• Βίντεο και φωτογραφίες από τη συζήτηση.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε, στις 16 Ιουλίου 2025, την πρότασή της για το 10ο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και καινοτομίας (ΠΠ10), το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» (2028-2034), το οποίο θα διαδεχθεί το τρέχον πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη».
• Η εγκριθείσα γνωμοδότηση αποτελεί μέρος μιας σειράς 20 γνωμοδοτήσεων επί των οποίων η ΕτΠ εργάζεται για την αξιολόγηση συγκεκριμένων πτυχών και κανονισμών του μελλοντικού μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2028-34: ελέγξτε τον χάρτη πορείας των γνωμοδοτήσεων.
• Η στρατηγική της ΕΕ για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις (γνωμοδότηση της ΕτΠ για το 2025).
• Συστάσεις για το επόμενο πρόγραμμα-πλαίσιο (ΠΠ10) για την έρευνα και την καινοτομία (γνωμοδότηση της ΕτΠ, 2024).
• Ένα νέο ευρωπαϊκό θεματολόγιο καινοτομίας (γνωμοδότηση της ΕτΠ, 2022).
• Ένας νέος Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας (ΕΧΕ) για την έρευνα και την καινοτομία (γνωμοδότηση της ΕτΠ, 2020).
• Ένα ανανεωμένο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την έρευνα και την καινοτομία (γνωμοδότηση της ΕτΠ, 2018).

Αρμόδιος:

Ângela Ματσάδο

Τηλ.: +32 475413158

Angela.machado@cor.europa.eu