Regiony twierdzą, że budżet kolejnego programu UE w zakresie badań naukowych i innowacji musi być ambitny i odporny na kryzysy

Większa rola regionów i miast postrzeganych jako kluczowe dla pobudzania innowacji w całej UE

7 maja przywódcy lokalni i regionalni zaapelowali o silny i stabilny budżet oraz o centralną rolę regionów i miast, aby zapewnić powodzenie kolejnego programu „Horyzont Europa” (2028–2034).

Wezwanie to wystosowano podczas sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u), podczas której zgromadzenie polityków lokalnych i regionalnych UE przedstawiło szczegółowe odpowiedzi na szereg wniosków Komisji Europejskiej związanych z długoterminowym budżetem UE (2028–2034).

W opinii sporządzonej przez Anne Besnier (FR/PES), wiceprzewodniczącą regionu Centre-Val de Loire, w sprawie przyszłości regionów i miast objętych polityką UE w zakresie badań naukowych i innowacji (R&I) podkreślono, że proponowany budżet na 10. program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (10PR) stanowi minimum niezbędne do realizacji ambicji UE w zakresie konkurencyjności i spójności oraz wezwano do ochrony przed realokacją w czasach kryzysu. Podkreślili, że badania naukowe i innowacje muszą przede wszystkim poprawić jakość życia ludzi, a jednocześnie wspierać usługi publiczne i sprawiedliwą transformację.

Przywódcy lokalni i regionalni podkreślili, że regionalne i lokalne ekosystemy innowacji znajdują się w centrum innowacji w UE. Podkreślili, że regiony i miasta odgrywają kluczową rolę w budowaniu doskonałości naukowej i technologicznej UE poprzez tworzenie warunków do rozwijania, produkowania i dzielenia się wiedzą. W związku z tym w opinii wzywa się do zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w zarządzanie programem, jego wdrażanie i monitorowanie jako sposobu na uwolnienie potencjału innowacyjnego Europy.

W opinii opowiedziano się za lepszą integracją regionalnych ekosystemów innowacji i wezwano do zwiększenia udziału regionów i miast w kluczowych instrumentach, takich jak regionalne doliny innowacji i misje UE. Inicjatywy te okazały się kluczowe dla wspierania współpracy między ekosystemami innowacji – łączącej uniwersytety, organizacje badawcze, przedsiębiorstwa, organy publiczne i społeczeństwo – oraz dla pobudzania innowacji ukierunkowanych na konkretny obszar. Zaapelowała również o ściślejsze powiązania między programem „Horyzont Europa” a strategiami inteligentnej specjalizacji (S3/S4) w celu poszerzenia ich oddziaływania.

Regiony i miasta wyraziły obawy dotyczące krajowego podejścia do podprogramu „Poszerzanie uczestnictwa i upowszechnianie doskonałości”, który ma na celu zwiększenie zdolności regionów do uczestnictwa w transnarodowych procesach badawczych i innowacyjnych. Ostrzegli, że podejście krajowe może zwiększyć luki innowacyjne między regionami bardziej i mniej zaawansowanymi. Podkreślili, że wysiłki na rzecz zwiększenia uczestnictwa i rozpowszechniania doskonałości muszą być również podejmowane na szczeblu regionalnym, w ramach ekosystemów innowacji. Zaproponowali wykorzystanie narzędzi takich jak tablica wyników innowacyjności regionów, aby lepiej ukierunkować wsparcie zgodnie ze szczególnymi potrzebami i możliwościami regionów i miast.

Członkowie KR-u opowiedzieli się za synergią między 10PR, krajowymi i regionalnymi planami partnerstwa oraz Europejskim Funduszem Konkurencyjności. Umożliwiłoby to skuteczniejsze zwiększanie skali projektów i osiąganie lepszych wyników we wszystkich regionach. Podkreślili również, że miasta i regiony powinny odgrywać kluczową rolę w zarządzaniu tymi partnerstwami, aby zapewnić, że inwestycje pobudzają konkurencyjność, a jednocześnie promują spójność terytorialną i społeczną, z korzyścią dla wszystkich regionów i unikając koncentracji na obszarach, które już osiągają wysokie wyniki.

Ponadto przywódcy lokalni i regionalni zdecydowanie poparli utworzenie europejskiego statusu naukowca w celu zwiększenia mobilności, wzajemnego uznawania i ochrony socjalnej naukowców w całej UE. Podkreślili, że zwiększyłoby to atrakcyjność Europy dla światowych talentów i pomogłoby zapobiec nadmiernej koncentracji doskonałości w ograniczonej liczbie regionów.

Cytat

Sprawozdawczyni Anne Besnier (FR/PES), wiceprzewodnicząca regionu Centre-Val de Loire: Badania naukowe i innowacje nie są abstrakcyjnymi ambicjami europejskimi – kształtują się w naszych miastach i regionach, gdzie buduje się ekosystemy, wspiera talenty i rozwiązania poprawiają codzienne życie ludzi. Proponowany budżet w wysokości 175 mld euro na 10PR stanowi minimum niezbędne do wzmocnienia suwerenności, konkurencyjności i spójności Europy. Ale poza liczbami, jest to wybór polityczny: inwestowanie w badania naukowe i innowacje oznacza inwestowanie w sprawiedliwą transformację, silne usługi publiczne i model innowacji, który nie pozostawia żadnego terytorium w tyle.

Kontekst

• Wideo i zdjęcia z debaty.
• 16 lipca 2025 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący 10. programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa” (2028–2034), który zastąpi obecny program „Horyzont Europa”.
• Przyjęta opinia jest częścią serii 20 opinii, nad którymi KR pracuje nad oceną konkretnych aspektów i przepisów przyszłego długoterminowego budżetu UE na lata 2028–34: zapoznaj się z planem działania zawartym w opiniach.
• Strategia UE na rzecz przedsiębiorstw typu start-up i przedsiębiorstw scale-up (opinia KR-u z 2025 r.).
• Zalecenia dotyczące następnego programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji (10PR) (opinia KR-u, 2024 r.).
• Nowy europejski program na rzecz innowacji (opinia KR-u, 2022 r.).
• Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji (opinia KR-u z 2020 r.).
• Odnowiony europejski program na rzecz badań naukowych i innowacji (opinia KR-u z 2018 r.).

Kontakt:

Ângela Machado

Tel.: +32 475413158

Angela.machado@cor.europa.eu