Strategia makroregionalna na rzecz Oceanu Atlantyckiego powinna łączyć morze i ląd

Europejski Komitet Regionów (KR) przedstawił swoje propozycje dotyczące nowej strategii makroregionalnej UE na rzecz Oceanu Atlantyckiego, wzywając do poprawy połączeń transportowych i energetycznych, skoordynowanego finansowania i pełnej formalnej roli władz lokalnych i regionalnych w zarządzaniu tą strategią.

Opinia „Makroregion atlantycki” została przyjęta na sesji plenarnej KR-u 14 października. Stanowi ona odpowiedź na wystosowane przez Radę Europejską w grudniu 2025 r. zaproszenie skierowane do Komisji Europejskiej, aby we współpracy z państwami członkowskimi opracowała strategię makroregionalną na rzecz Atlantyku do czerwca 2027 r.

KR wzywa do uwzględnienia w strategii istniejącej strategii morskiej na rzecz Oceanu Atlantyckiego, wzmocnienia łączności i spójności terytorialnej wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego oraz do wsparcia jej ramami finansowania, które zachowają terytorialny wymiar polityki spójności.

Wniosek połączyłby wyzwania związane z morzem i lądem w ramach jednej strategii dla obszaru Oceanu Atlantyckiego.

Sprawozdawca Ander Caballero Barturen (ES/Renew Europe), sekretarz generalny ds. działań zewnętrznych rządu Kraju Basków, oraz przewodniczący Wspólnoty Autonomicznej Kraju Basków Imanol Pradales Gil (ES/Renew Europe), którzy przedstawili opinię na sesji plenarnej KR-u, opisali rozwój morskiej strategii makroregionalnej na rzecz Oceanu Atlantyckiego jako historyczny krok w kierunku obszaru Oceanu Atlantyckiego.

Łączność, klimat i demografia

W opinii podkreślono połączenie wyzwań geograficznych, gospodarczych i środowiskowych stojących przed wybrzeżem Oceanu Atlantyckiego. Obejmują one odległość od głównych ośrodków gospodarczych UE, nieodpowiednie połączenia transportowe, starzenie się społeczeństwa, ryzyko wyludnienia, nielegalną migrację z wybrzeża Afryki Zachodniej oraz rosnące narażenie na ekstremalne zjawiska pogodowe. Niektóre z nich borykają się również z dodatkowymi wyzwaniami związanymi ze statusem UE jako regionu najbardziej oddalonego.

KR wzywa do wzmocnienia połączeń kolejowych, portowych, energetycznych i cyfrowych, w szczególności połączeń kolejowych między atlantyckimi regionami Półwyspu Iberyjskiego a resztą Europy.

Zwraca się również o przyjęcie w strategii zróżnicowanego podejścia terytorialnego, które pozwoli uniknąć koncentrowania korzyści na lepiej prosperujących obszarach, oraz o inwestowanie w zwiększanie atrakcyjności mniejszych miast, wsi i społeczności oddalonych pod względem miejsc do życia i pracy, a tym samym wzmocnienie tego, co w opinii nazywa się „prawem do pozostania”.

Priorytety i finansowanie

KR popiera pięć priorytetów planu działania opracowanego przez Konferencję Peryferyjnych Regionów Nadmorskich Europejskiej Komisji Łuku Atlantyckiego: innowacje i zrównoważony rozwój, lepsze połączenia międzysystemowe, przystosowanie się do zmiany klimatu, spójność społeczna i lepsze zarządzanie. Proponuje się w nim dodanie wymiaru przekrojowego obejmującego suwerenność technologiczną, bezpieczeństwo geoekonomiczne i odporność przemysłu atlantyckiego.

Jeśli chodzi o finansowanie, strategia powinna być dostosowana do instrumentów UE w wieloletnich ramach finansowych na lata 2028–2034, takich jak instrument „Łącząc Europę III”, plany partnerstwa krajowego i regionalnego oraz Europejski Fundusz Konkurencyjności. Komitet pragnie zachowania i wzmocnienia Interreg, odrzuca wszelkie scentralizowane podejście, które mogłoby osłabić terytorialny wymiar polityki spójności, i zwraca uwagę na „wirtualny wspólny fundusz”, za pośrednictwem którego regiony atlantyckie koordynowałyby programy i zaproszenia do składania wniosków przy jednoczesnym zarządzaniu własnymi funduszami.

Wielopoziomowe sprawowanie rządów

W opinii proponuje się jedno rotacyjne przewodnictwo, sprawowane przez dwa lata przez każde państwo członkowskie wraz z jego regionami, oraz jedno zgromadzenie ogólne. Istniejący unijny Komitet Sterujący ds. Morza Atlantyckiego zostałby uzupełniony o nowy komitet sterujący ds. priorytetów lądowych. Każda komisja miałaby swojego przedstawiciela w drugiej.

W opinii KR-u proponuje się również, aby stały sekretariat, finansowany głównie za pośrednictwem Interreg, był w pełni operacyjny do drugiej połowy 2027 r., wraz z Obserwatorium Atlantyckim i wspólną grupą roboczą ds. finansowania. W opinii podkreślono również, że makroregion powinien pozostać otwarty na współpracę z terytoriami spoza UE związanymi z wybrzeżem Atlantyku, które z czasem mogłyby obejmować Zjednoczone Królestwo i Kanadę, a także narody i regiony takie jak Walia i Quebec.

Kontekst

• Opinia „Makroregion atlantycki” została przygotowana przez Komisję Polityki Spójności Terytorialnej i Budżetu UE (COTER) KR-u i przyjęta przez Komisję 25 czerwca 2026 r.

• „Plan działania na rzecz makroregionu atlantyckiego” został opracowany przez Komisję Łuku Atlantyckiego i przedstawiony na Zgromadzeniu Ogólnym Konferencji Peryferyjnych Regionów Nadmorskich Europy w Sewilli w czerwcu 2025 r.

Skontaktuj się z
Víctor Moreno Morales de Setién
tel. +32 475 999 662
victor.morenomoralesdesetien@cor.europa.eu