Alliantie van steden en regio’s roept op tot een sterkere lokale rol bij de wederopbouw van Oekraïne

De Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw van Oekraïne heeft er op 15 mei bij de Oekraïense regering en internationale partners op aangedrongen te overwegen een “éénloketsysteem” in het leven te roepen om EU- en Oekraïense gemeenten te helpen langetermijnpartnerschappen aan te gaan en steden en regio’s meer te betrekken bij de inspanningen van Oekraïne op het gebied van herstel en wederopbouw.

De verklaring van de Alliantie bevat vier kernboodschappen voor regeringen, internationale organisaties, financiële instellingen, bedrijven, regio’s, gemeenten en maatschappelijke organisaties die op 10-11 juli in Rome bijeenkomen voor de conferentie over het herstel van Oekraïne (URC), het belangrijkste evenement van het jaar dat gericht is op de wederopbouw en modernisering van Oekraïne als reactie op de aanhoudende grootschalige invasie van Rusland.

Kata Tüttő, voorzitter van het Europees Comité van de Regio’s, en Antje Grotheer, aantredend voorzitter van de CvdR-werkgroep Oekraïne, presenteerden de boodschappen namens de Alliantie aan vertegenwoordigers van de medeorganisatoren van de URC, Oleksii Riabykin, Oekraïens viceminister van Heropbouw en minister van Ontwikkeling van Gemeenschappen en Gebieden van Oekraïne, en aan Davide La Cecilia, de speciale gezant van de Italiaanse regering voor de wederopbouw van Oekraïne.

Leden van de Alliantie, waaronder Oekraïense en EU-territoriale verenigingen, het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa, individuele steden en regio’s en andere organisaties, riepen op tot: 

• Een uitgebreide dialoog over de behoeften en belangen van lokale en regionale overheden: In de verklaring wordt het URC opgeroepen “te zorgen voor een permanente dialoog over de behoeften en belangen van de Oekraïense steden en regio’s [...] om het decentralisatieproces te bevorderen en te zorgen voor een bottom-upbenadering van de wederopbouw van Oekraïne”. Bij de dialoog moeten "lokale en regionale autoriteiten en belanghebbenden uit het maatschappelijk middenveld" en "nationale autoriteiten van de donorlanden en Oekraïne" worden betrokken. In de verklaring wordt opgemerkt dat een dergelijke dialoog "ook van cruciaal belang is om de nationale, regionale en lokale autoriteiten van Oekraïne voor te bereiden op de aanpassing aan het regionaal beleid van de EU". 

• Lokale en regionale overheden moeten formeel worden betrokken bij het donorplatform voor Oekraïne: Het donorplatform voor Oekraïne, waarin internationale donoren en Oekraïense autoriteiten strategische behoeften in het herstelproces definiëren, prioriteren en rangschikken, moet overwegen “de Europese en Oekraïense kernleden van de alliantie formeel” te betrekken bij de strategische besprekingen over de wederopbouw van Oekraïne. De expertise en aanbevelingen van steden en regio’s, met name op gebieden die onder de bevoegdheden van lokale en regionale overheden vallen, zullen helpen de wederopbouwinspanningen af te stemmen op de lokale prioriteiten, de behoeftenbeoordelingen te verbeteren en multilevel governance te versterken.  

• De oprichting van een "one-stop-shop" voor Oekraïense steden: Tijdens de conferentie over het herstel van Oekraïne in 2024 werd opgeroepen tot de vorming van ten minste 1 000 nieuwe partnerschappen tussen de EU en Oekraïense gemeenten. In haar verklaring van 15 mei roept de Alliantie de URC in Rome op "de oprichting van een éénloketsysteem te overwegen" om de internationale samenwerking tussen gemeenten en regio's te versterken en matchmaking voor partnerschappen te vergemakkelijken op basis van de beschikbare capaciteitsbehoeften en deskundigheid. 

• Meer aandacht voor menselijk kapitaal "voor doeltreffend lokaal herstel en gemeenschapsontwikkeling": De alliantie roept op tot "concrete maatregelen en stimulansen om de braindrain te voorkomen en om te buigen en talenten te koesteren die hervormingen zullen ontwerpen en uitvoeren en de sociale en economische sectoren op lokaal niveau zullen helpen ontwikkelen", "meer inspanningen" om capaciteitsopbouw te ondersteunen en te versnellen door middel van specifieke opleidingsprogramma's voor lokale en regionale overheden, en "meer financiële middelen" om "partnerschappen tussen de Europese en Oekraïense gemeenten, steden en regio's" te ondersteunen.  

 De volledige verklaring is hier beschikbaar.  

Op dezelfde dag, 15 mei, organiseerde het CvdR een netwerk- en matchmakingforum over de versterking van gemeentelijke partnerschappen. Het forum vertegenwoordigt de bijdrage van de alliantie aan de “Road to URC 2025” en werd bijgewoond door vertegenwoordigers van bijna 30 Oekraïense regionale raden en gemeenten, alsook door U-LEAD-deskundigen en deelnemers aan een opleidingsprogramma voor ambtenaren op subnationaal niveau. Het was bedoeld als katalysator voor nieuwe samenwerkingen en om beste praktijken uit te wisselen. De stad Kassel in de Duitse deelstaat Hessen en de stad Zhytomyr in het noordwesten van Oekraïne ondertekenden tijdens het Forum een partnerschapsovereenkomst.

De vergaderingen vonden plaats in het Europees Comité van de Regio’s, dat fungeert als secretariaat van de Alliantie.

Citaten: 

• Kata Tüttő, voorzitter van het Europees Comité van de Regio’s: "Steden en lokale gemeenschappen staan in de frontlinie van de schade. Maar het gaat niet alleen om reconstructie langs de frontlinie. Het heeft ook sterke regio’s en steden in het “hinterland” nodig om de basis te leggen voor het economisch en sociaal herstel en om hervormingen door te voeren in Oekraïne – en met name die welke nodig zijn om dichter bij de EU-normen te komen. De Oekraïense steden en regio’s zijn daarom het best geplaatst om hun gemeenschappen veerkrachtiger, moderner en dichter bij de EU te maken. Decentralisatie is nodig om hen daartoe in staat te stellen." 

• Oleksii Riabykin, viceminister van Heropbouw en minister van Ontwikkeling van Gemeenschappen en Gebieden van Oekraïne: "De wederopbouw van Oekraïne begint met gemeenschappen. Op lokaal niveau worden beslissingen genomen die het leven van mensen elke dag veranderen. Deelname op politiek niveau van de Alliantie onderstreept dat Oekraïense gemeenschappen gelijkwaardige partners zijn bij het versterken van de veerkracht en het stimuleren van ontwikkeling. Het Europees Comité van de Regio’s fungeert als brug tussen Oekraïense en Europese gemeenten en bevordert samenwerking, kennisuitwisseling en praktische samenwerking op alle niveaus.” 

• Davide La Cecilia, speciaal gezant voor de wederopbouw van Oekraïne, ministerie van Buitenlandse Zaken van Italië: "Wij zijn ervan overtuigd dat de rol van lokale overheden bij het herstel en de wederopbouw van Oekraïne van cruciaal belang is. Dit bestuursniveau staat het dichtst bij de mensen en hun behoeften. De lokale autoriteiten hebben scholen en ziekenhuizen opengehouden om hun burgers basisvoorzieningen te bieden en ontheemden waardig op te vangen. Samen met onze eigen lokale autoriteiten moeten we nieuwe en doeltreffende manieren onderzoeken om de wederopbouw te ondersteunen, nieuwe en sterkere banden tussen onze mensen tot stand te brengen en ook het integratietraject van Oekraïne in de EU te ondersteunen." 

• Marc Cools, voorzitter van het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa: "Oekraïne is een topprioriteit van de Raad van Europa. We blijven nauw samenwerken met de Oekraïense autoriteiten bij het actualiseren van het concept voor de decentralisatiehervorming, om de verantwoordelijkheden op alle bestuursniveaus te verduidelijken, de rol van lokale raden en burgemeesters te versterken en een solide kader te bieden voor duurzaam en responsief lokaal bestuur. Lokale en regionale overheden zijn niet louter begunstigden van steun; zij zijn aanjagers van verandering en hun volledige inclusie is van essentieel belang. De weg van Oekraïne naar herstel en lidmaatschap van de Europese Unie moet op lokaal niveau worden geworteld." 

• Tetiana Yehorova-Lutsenko, voorzitter van de Oekraïense vereniging van districts- en regionale raden (UAROR) en hoofd van de regionale raad van Charkov: "Deze verklaring is niet zomaar een document. Het is een politiek, moreel en strategisch platform voor de wederopbouw van ons land. Zij erkent dat een eerlijk, veerkrachtig en doeltreffend herstel van Oekraïne onmogelijk is zonder de actieve deelname van lokaal zelfbestuur vanaf de vroegste stadia. We hebben een unieke kans om niet alleen deel te nemen aan de wederopbouw, maar ook om de drijvende kracht ervan te worden." 

• Antje Grotheer, voorzitter van het deelstaatparlement van Bremen en voorzitter van de CvdR-werkgroep Oekraïne: "Directe samenwerking tussen Europese en Oekraïense steden is van cruciaal belang voor wederzijds leren. Er bestaan al verschillende succesvolle partnerschappen, maar veel Oekraïense steden en gemeenten zijn nog steeds op zoek naar Europese partners. Het netwerk- en matchmakingforum van het Europees Comité van de Regio’s is een goede stap in de richting van intensievere samenwerking en partnerschap tussen onze steden en regio’s.”

 Achtergrond: 

• Volledige tekst: “JointStatement on Empowering Local and Regional Authorities for the Reconstruction and Future EU Accession of Ukraine”van de Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw.  

• De conferentie over het herstel van Oekraïne (URC) werd opgericht na de grootschalige invasie van Rusland, voortbouwend op de fundamenten van de jaarlijkse conferentie over de hervorming van Oekraïne die in 2017 werd opgericht door vrienden van Oekraïne, waaronder de Europese Unie. In 2022 werd in Lugano het URC gehouden, waarin de beginselen voor het herstel en de wederopbouw van Oekraïne werden vastgesteld. In Londen in 2023 richtte het URC zich op herstelplannen, oorlogsverzekeringen en hervormingen. In Berlijn in 2024 richtte het URC zich op de zakelijke, menselijke, lokale en regionale en EU-dimensie van het herstel, de wederopbouw, de hervorming en de modernisering van Oekraïne. Oekraïne en de regering van Italië hebben besloten dat het evenement van dit jaar in Rome zal draaien om dezelfde vier thema's die in Berlijn zijn ontwikkeld.  

• In de verklaring van de Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw van Oekraïne wordt opgeroepen tot “specifieke opleidingsprogramma’s” voor lokale en regionale overheden in Oekraïne, waarbij TIPS4Ukraine als voorbeeld wordt genoemd. TIPS4Ukraine (Ondersteuning van het opleidings- en stageprogramma voor Oekraïense gemeenten) is een proefproject dat in maart 2025 door het Europees Comité van de Regio’s is gelanceerd. U-LEAD – een partnerschap tussen de Oekraïense regering, de Europese Unie, Duitsland, Denemarken, Frankrijk, Polen en Slovenië – is verantwoordelijk voor de dagelijkse uitvoering van het programma, dat wordt medegefinancierd door de faciliteit voor Oekraïne van de EU.  

• De vergadering op politiek niveau van de Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw en delen van het forum voor netwerking en matchmaking over de versterking van gemeentelijke partnerschappen kunnen opnieuw worden bekeken op de website van het CvdR. Foto's zijn hier beschikbaar. Een reeks pitches waarin de partnerschapsprioriteiten van Oekraïense deelnemers worden gepresenteerd, is ook beschikbaar op de speciale webpagina van het forum.   

• Het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) werkt sinds 2010 samen met lokale en regionale overheden in Oekraïne. In 2015 heeft zij een taskforce opgericht om de decentralisatie van Oekraïne te ondersteunen. Het CvdR heeft nu een werkgroep Oekraïne, die op 27 mei zal vergaderen onder voorzitterschap van Antje Grotheer (DE/PSE), voorzitter van het deelstaatparlement van Bremen. Het CvdR was in juni 2022 medeoprichter van de Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw van Oekraïne. Andere medeoprichters zijn het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa. 

Contactpersoon:

Andrew Gardner

Telefoon: +32 473 843 981 

andrew.gardner@cor.europa.eu