Sojusz miast i regionów wzywa do wzmocnienia lokalnej roli w odbudowie Ukrainy

15 maja Europejski Sojusz Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy wezwał ukraiński rząd i partnerów międzynarodowych do rozważenia utworzenia punktu kompleksowej obsługi, aby pomóc unijnym i ukraińskim gminom w tworzeniu długoterminowych partnerstw, a także do większego zaangażowania miast i regionów w wysiłki Ukrainy na rzecz odbudowy i rekonstrukcji.

Oświadczenie sojuszu zawiera cztery główne przesłania dla rządów, organizacji międzynarodowych, instytucji finansowych, przedsiębiorstw, regionów, gmin i organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które spotkają się w Rzymie w dniach 10–11 lipca na konferencji na temat odbudowy Ukrainy (URC), głównym wydarzeniu roku poświęconym odbudowie i modernizacji Ukrainy w odpowiedzi na trwającą inwazję Rosji na pełną skalę.

Kata Tüttő, przewodnicząca Europejskiego Komitetu Regionów, i Antje Grotheer, przyszła przewodnicząca grupy roboczej KR-u ds. Ukrainy, przedstawiły w imieniu Sojuszu przesłania przedstawicielom współorganizatorów URC, Oleksii Riabykin, ukraińskiej wiceminister odbudowy i minister rozwoju społeczności i terytoriów Ukrainy, oraz Davide La Cecilii, specjalnemu wysłannikowi rządu włoskiego ds. odbudowy Ukrainy.

Członkowie sojuszu, w skład którego wchodzą ukraińskie i unijne stowarzyszenia terytorialne, Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy, poszczególne miasta i regiony oraz inne organizacje, wezwali do: 

• Kompleksowy dialog na temat potrzeb i interesów władz lokalnych i regionalnych: W oświadczeniu wezwano URC „do zapewnienia stałego dialogu na temat potrzeb i interesów ukraińskich miast i regionów [...] w celu przyspieszenia procesu decentralizacji i zapewnienia oddolnego podejścia do odbudowy Ukrainy”. Dialog powinien obejmować „władze lokalne i regionalne oraz zainteresowane podmioty społeczeństwa obywatelskiego”, a także „władze krajowe państw-darczyńców i Ukrainy”. W oświadczeniu stwierdzono, że taki dialog „ma również kluczowe znaczenie dla przygotowania władz krajowych, regionalnych i lokalnych Ukrainy do zbliżenia do polityki regionalnej UE”. 

• Władze lokalne i regionalne zostaną formalnie zaangażowane w platformę darczyńców na rzecz Ukrainy: Platforma darczyńców na rzecz Ukrainy, w ramach której międzynarodowi darczyńcy i władze ukraińskie określają, ustalają priorytety i kolejność potrzeb strategicznych w ramach procesu odbudowy, powinna rozważyć „formalne” zaangażowanie „europejskich i ukraińskich głównych członków sojuszu w strategiczne dyskusje na temat odbudowy Ukrainy”. Wiedza fachowa i zalecenia miast i regionów, zwłaszcza w obszarach wchodzących w zakres kompetencji władz lokalnych i regionalnych, pomogą dostosować wysiłki na rzecz odbudowy do lokalnych priorytetów, udoskonalić oceny potrzeb i wzmocnić wielopoziomowe sprawowanie rządów.  

• Utworzenie punktu kompleksowej obsługi dla ukraińskich miast: Na konferencji na temat odbudowy Ukrainy w 2024 r. wezwano do utworzenia co najmniej 1 000 nowych partnerstw między gminami UE i Ukrainy. W oświadczeniu z dnia 15 maja sojusz wzywa URC w Rzymie do „rozważenia utworzenia punktu kompleksowej obsługi” w celu zacieśnienia współpracy międzynarodowej między gminami i regionami oraz ułatwienia kojarzenia partnerstw w oparciu o potrzeby w zakresie zdolności i dostępną wiedzę fachową. 

• Większy nacisk na kapitał ludzki „na rzecz skutecznej odbudowy lokalnej i rozwoju społeczności”: Sojusz wzywa do „konkretnych środków i zachęt w celu zapobiegania drenażowi mózgów i odwrócenia tego zjawiska oraz wspierania talentów, które będą opracowywać i wdrażać reformy oraz pomagać w rozwoju sektorów społecznych i gospodarczych na szczeblu lokalnym”, „większych wysiłków” na rzecz wspierania i przyspieszania budowania zdolności poprzez specjalne programy szkoleniowe dla władz lokalnych i regionalnych oraz „większych zasobów finansowych” na rzecz wspierania „partnerstw między europejskimi i ukraińskimi gminami, miastami i regionami”.  

 Pełne oświadczenie jest dostępne tutaj.  

Tego samego dnia, 15 maja, KR był gospodarzem forum tworzenia sieci kontaktów i kojarzeń na temat wzmacniania partnerstw gminnych. Forum stanowi wkład Sojuszu w inicjatywę „Droga do URC 2025”, w której wzięli udział przedstawiciele prawie 30 ukraińskich rad regionalnych i gmin, a także eksperci U-LEAD i uczestnicy programu szkoleniowego dla urzędników służby cywilnej na szczeblu niższym niż krajowy. Miał on na celu stymulowanie nowej współpracy, a także dzielenie się najlepszymi praktykami. Miasto Kassel w niemieckim kraju związkowym Hesja i miasto Żytomierz w północno-zachodniej Ukrainie podpisały umowę o partnerstwie podczas Forum.

Posiedzenia odbyły się w Europejskim Komitecie Regionów, który pełni funkcję sekretariatu sojuszu.

Cytaty: 

• Kata Tüttő, przewodnicząca Europejskiego Komitetu Regionów: „Miasta i społeczności lokalne znajdują się na pierwszej linii szkód. Nie chodzi tylko o rekonstrukcję linii frontu. Potrzebuje również silnych regionów i miast w głębi lądu, aby zapewnić podstawę ożywienia gospodarczego i społecznego oraz wdrożyć reformy na Ukrainie, a w szczególności reformy niezbędne do zbliżenia się do standardów UE. Ukraińskie miasta i regiony są zatem najlepiej przygotowane do tego, by uczynić swoje społeczności bardziej odpornymi, nowocześniejszymi i bliższymi UE. Potrzebna jest decentralizacja, aby wzmocnić ich pozycję w tym przedsięwzięciu. 

• Oleksii Riabykin, wiceminister odbudowy i minister rozwoju społeczności i terytoriów Ukrainy: „Odbudowa Ukrainy zaczyna się od społeczności. To na szczeblu lokalnym podejmowane są decyzje, które każdego dnia zmieniają życie ludzi. Uczestnictwo na szczeblu politycznym sojuszu podkreśla, że społeczności ukraińskie są równorzędnymi partnerami we wzmacnianiu odporności i stymulowaniu rozwoju. Europejski Komitet Regionów pełni rolę pomostu między ukraińskimi i europejskimi gminami, wspierając współpracę, wymianę wiedzy i praktyczną współpracę na wszystkich szczeblach. 

• Davide La Cecilia, specjalny wysłannik ds. odbudowy Ukrainy, Ministerstwo Spraw Zagranicznych Włoch: „Jesteśmy głęboko przekonani, że władze lokalne odgrywają kluczową rolę w odbudowie Ukrainy. Ten szczebel władzy jest najbliższy ludziom i ich potrzebom. Władze lokalne utrzymują otwarte szkoły i szpitale, zapewniając swoim obywatelom podstawowe usługi i przyjmując przesiedleńców z godnością. Wraz z naszymi władzami lokalnymi musimy zbadać nowe i skuteczne sposoby wspierania wysiłków na rzecz odbudowy, tworzenia nowych i silniejszych więzi między naszymi obywatelami, a także utrzymania ścieżki integracji Ukrainy z UE. 

• Marc Cools, przewodniczący Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy: „Ukraina jest jednym z najważniejszych priorytetów Rady Europy. Kontynuujemy ścisłą współpracę z władzami Ukrainy w zakresie aktualizacji koncepcji reformy decentralizacyjnej, aby doprecyzować obowiązki na wszystkich szczeblach sprawowania rządów, wzmocnić rolę rad lokalnych i burmistrzów oraz zapewnić solidne ramy zrównoważonego i elastycznego sprawowania rządów na szczeblu lokalnym. Władze lokalne i regionalne nie są jedynie beneficjentami pomocy. są inicjatorami zmian, a ich pełne włączenie jest niezbędne. Droga Ukrainy do odbudowy i członkostwa w Unii Europejskiej musi być zakorzeniona na szczeblu lokalnym”. 

• Tetiana Yehorova-Lutsenko, przewodnicząca Ukraińskiego Stowarzyszenia Rad Okręgowych i Regionalnych (UAROR) i przewodnicząca Rady Regionalnej Charkowa: „To oświadczenie nie jest tylko dokumentem. Jest to polityczna, moralna i strategiczna platforma odbudowy naszego kraju. Uznaje, że sprawiedliwa, odporna i skuteczna odbudowa Ukrainy jest niemożliwa bez aktywnego udziału samorządu lokalnego od najwcześniejszych etapów. Mamy wyjątkową szansę nie tylko uczestniczyć w odbudowie, ale także stać się jej siłą napędową”. 

• Antje Grotheer, przewodnicząca parlamentu kraju związkowego Brema i przewodnicząca grupy roboczej KR-u ds. Ukrainy: Bezpośrednia współpraca między miastami europejskimi i ukraińskimi ma kluczowe znaczenie dla wzajemnego uczenia się. Istnieje już kilka udanych partnerstw, ale wiele ukraińskich miast i gmin nadal poszukuje partnerów europejskich. Forum Europejskiego Komitetu Regionów służące nawiązywaniu kontaktów i nawiązywaniu kontaktów jest dobrym krokiem w kierunku zintensyfikowanej współpracy i partnerstwa między naszymi miastami i regionami”.

 Kontekst: 

• Pełny tekst: „Wspólneoświadczenie w sprawie wzmocnienia pozycji władz lokalnych i regionalnych na rzecz odbudowy i przyszłego przystąpienia Ukrainy do UE” Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy.  

• Konferencja na temat odbudowy Ukrainy została ustanowiona po inwazji Rosji na pełną skalę, w oparciu o podstawy corocznej konferencji na temat reform na Ukrainie ustanowionej w 2017 r. przez przyjaciół Ukrainy, w tym Unii Europejskiej. W 2022 r. w Lugano odbyła się URC, w której określono zasady odbudowy i rekonstrukcji Ukrainy. W Londynie w 2023 r. URC koncentrowało się na planach odbudowy, ubezpieczeniach wojennych i reformach. W Berlinie w 2024 r. URC koncentrowało się na biznesowym, ludzkim, lokalnym i regionalnym oraz unijnym wymiarze odbudowy, rekonstrukcji, reform i modernizacji Ukrainy. Ukraina i rząd Włoch postanowiły, że tegoroczna impreza w Rzymie będzie obracać się wokół tych samych czterech tematów opracowanych w Berlinie.  

• W oświadczeniu Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy wezwano do „specjalnych programów szkoleniowych” dla władz lokalnych i regionalnych na Ukrainie, powołując się na przykład TIPS4Ukraine. TIPS4Ukraine (program szkoleń i staży dla ukraińskich gmin) to program pilotażowy uruchomiony w marcu 2025 r. przez Europejski Komitet Regionów. U-LEAD – partnerstwo między rządem Ukrainy, Unią Europejską, Niemcami, Danią, Francją, Polską i Słowenią – odpowiada za bieżącą realizację programu, który jest częściowo finansowany z unijnego Instrumentu na rzecz Ukrainy.  

• Posiedzenie na szczeblu politycznym Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy oraz części forum tworzenia sieci kontaktów i kojarzenia partnerów w celu wzmocnienia partnerstw gminnych można ponownie obejrzeć na stronie internetowej KR-u. Zdjęcia są dostępne tutaj. Seria stanowisk prezentujących priorytety partnerstwa ukraińskich uczestników jest również dostępna na specjalnej stronie internetowej forum .  

• Europejski Komitet Regionów (KR) współpracuje z władzami lokalnymi i regionalnymi na Ukrainie od 2010 r. W 2015 r. powołała grupę zadaniową wspierającą decentralizację Ukrainy. KR ma obecnie grupę roboczą ds. Ukrainy, która spotka się 27 maja pod przewodnictwem Antje Grotheer (DE/PES), przewodniczącej parlamentu kraju związkowego Brema. W czerwcu 2022 r. KR był współzałożycielem Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy. Inni współzałożyciele to Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy. 

Osoba kontaktowa:

Andrew Gardner

Tel.: +32 473 843 981 

andrew.gardner@cor.europa.eu