Dagen van de uitbreiding van de EU: Desinformatie in de schijnwerpers in de aanloop naar de lidmaatschapsbesprekingen met Oekraïne en Moldavië

Noodzaak van nauwere samenwerking met lokale autoriteiten om desinformatie tegen te gaan, benadrukt tijdens de bijeenkomst van lokale leiders uit de EU en de uitbreidingslanden.

Lokale en regionale leiders kwamen op 2 en 3 juni in Brussel bijeen voor een vlaggenschipbijeenkomst over de uitbreiding van de Europese Unie, te midden van de groeiende vooruitzichten dat Oekraïne en Moldavië op 15 juni de volgende landen zullen worden die formele onderhandelingen over toetreding tot de EU zullen starten.

Op dit potentieel belangrijke moment in het uitbreidingsproces heeft de conferentie van de Dagen van de Uitbreiding van het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) politici uit de EU en uit uitbreidingslanden bijeengebracht om de toetreding te bespreken, maar ook om zich te concentreren op de vraag hoe de voordelen van de uitbreiding van de EU beter kunnen worden gecommuniceerd in het licht van de uitdagingen van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging. Er wordt melding gemaakt van toenemende desinformatie, cyberaanvallen en buitenlandse inmenging op het hele continent en geloofwaardige communicatie is essentieel geworden om de democratische veerkracht te waarborgen.

De hoofdspreker – de burgemeester van Kiev, Vitaliy Klitschko – benadrukte dat de wens van Oekraïners om “deel uit te maken van Europa, onafhankelijk” de reden is waarom de Russische president Poetin deze “zinloze oorlog” heeft gelanceerd, en zei dat het verstrekken van “objectieve en echte informatie” van cruciaal belang is geweest voor de inspanningen van de Oekraïense hoofdstad om haar inwoners te beschermen en de Russische desinformatie tegen te gaan. Burgemeester Klitschko, die ook voorzitter is van de Vereniging van Oekraïense steden, werd in 2022, dagen na de Russische invasie, het eerste erelid van het CvdR en won in 2025 de burgemeester Paweł Adamowicz-prijs voor leiderschap van zijn gemeenschap midden in de oorlog.

Om "desinformatie" te beschrijven als een van de vier fronten in de Russische oorlog, zei burgemeester Klitschko: "Poetin zegt dat het belangrijkste doelwit van de Russen militaire troepen zijn. Maar gisteren werd Kiev aangevallen met raketten. Zeven mensen kwamen om het leven, 90 raakten gewond. Vijf ziekenhuizen, drie kleuterscholen vernietigd.

Zijn nadruk op betrouwbare, objectieve en tijdige informatie kwam tot uiting in vele andere sprekers tijdens de Uitbreidingsdagen, een vlaggenschipevenement dat enkele dagen voor een geplande intergouvernementele conferentie – op 15 juni – plaatsvond en waar mogelijk formele onderhandelingen tussen de EU en Oekraïne en Moldavië over EU-gerelateerde hervormingen werden geopend. Verscheidene staten van de Westelijke Balkan maken ook vorderingen in de richting van EU-lidmaatschap, waarbij Montenegro de koploper is.

Het CvdR, de rapporteur van het Europees Parlement voor de uitbreidingsstrategie – Petras Auštrevičius (LT/Renew Europe) – en het Cypriotische voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie onderstreepten allemaal de noodzaak van nauwe samenwerking met lokale en regionale overheden om desinformatie tegen te gaan die bedoeld is om democratische instellingen te ondermijnen, verkiezingen te beïnvloeden en de steun voor Europese integratie af te zwakken.

Magali Altounian (FR/Renew Europe), lid van de regioraad van Provence-Alpes-Côte-d'Azur en voorzitter van de CvdR-commissie Burgerschap, Governance, Institutionele en Externe Aangelegenheden (CIVEX): "We moeten beter communiceren over de voordelen van de uitbreiding van de EU, met name in een steeds vijandiger klimaat. Geen enkel bestuursniveau kan de uitdagingen van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging alleen aanpakken. We hebben nauwere samenwerking nodig tussen Europese instellingen, EU-lidstaten, regio's en steden. We moeten de lokale en regionale overheden ook voorzien van de instrumenten, kennis en capaciteiten die nodig zijn om doeltreffend te kunnen reageren."

De ervaringen en ideeën die tijdens de conferentie zijn gepresenteerd – waaronder een workshop – zullen als basis dienen voor aanbevelingen die het CvdR momenteel formuleert om bij te dragen aan het Europees Democratieschild, een EU-initiatief dat bedoeld is om burgers mondiger te maken, democratische instellingen te beschermen en de democratie binnen de EU en de uitbreidingslanden te versterken. Acties ter bestrijding van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging vormen een van de vier categorieën maatregelen die de EU overweegt.

Tijdens de besprekingen werd aandacht besteed aan kwesties zoals burgerparticipatie, gezamenlijke inspanningen om de mediageletterdheid te verbeteren, steun voor media en maatschappelijke organisaties, doeltreffende kanalen voor overheidsinformatie en mogelijke middelen voor EU-steun voor lokale en regionale overheden.

Buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging zullen ook een centraal thema zijn van de EuroPCom-conferentie van het CvdR op 9-10 juni, waar communicatiedeskundigen van overheidsinstellingen, waaronder uit uitbreidingslanden, bijeen zullen komen.

Citaten:

• Magali Altounian (FR/Renew Europe), lid van de regioraad Provence-Alpes-Côte-d'Azur en voorzitter van de CvdR-commissie Burgerschap, Governance, Institutionele en Externe Aangelegenheden (CIVEX): "Oekraïne bevindt zich in de frontlinie van een informatieoorlog, waar desinformatie wordt ingezet als strategisch wapen in een existentiële strijd. Moldavië is ook herhaaldelijk het doelwit geweest. Een soortgelijke dynamiek is zichtbaar in de Westelijke Balkan en ook binnen de EU, met inbegrip van mijn eigen land. Desinformatie maakt gebruik van maatschappelijke verdeeldheid, probeert het vertrouwen in onze instellingen te ondermijnen en de publieke steun voor toetreding tot en hervormingen van de EU te verzwakken. De rol van lokale en regionale overheden bij de bestrijding van desinformatie moet duidelijk worden erkend. Wat de uitbreiding betreft, blijft voor veel burgers een belangrijke vraag onbeantwoord: Wat betekent de uitbreiding voor mij, voor mijn gemeenschap? Door te vertrouwen op feiten en concrete resultaten kunnen we aantonen dat uitbreiding geen abstract beleid is, maar een kans die groei, stabiliteit en vrede brengt."

• Vitaliy Klitschko, burgemeester van Kiev, voorzitter van de Vereniging van Oekraïense steden en winnaar van de Paweł Adamowicz-prijs 2025: "Iedereen moet de reden van deze zinloze oorlog begrijpen. Wij Oekraïners willen deel uitmaken van Europa, onafhankelijk. Poetin was het daar niet mee eens. We willen een democratisch land opbouwen. We zijn afhankelijk van jullie allemaal. De oorlog heeft vier fronten. Een daarvan is desinformatie. Een eenvoudig voorbeeld: Poetin zegt dat het belangrijkste doelwit van de Russen militaire krachten zijn. Maar gisteren werd Kiev aangevallen met raketten. Zeven mensen kwamen om het leven, 90 raakten gewond. Vijf ziekenhuizen, drie kleuterscholen vernietigd. Sinds het begin van de oorlog, in Kiev, zijn meer dan 2.000 appartementen verwoest en bijna 1.000 mensen gedood. Objectieve en echte informatie is een prioriteit in de communicatie met onze gemeenschap. Om mensen te beschermen, informeren we hen over nieuws, behoeften en de belangrijkste uitdagingen."

• Petras Auštrevičius (LT/Renew Europe), rapporteur van het Europees Parlement voor de uitbreidingsstrategie: "Uitbreiding brengt reële economische voordelen en nauwere samenwerking in heel Europa met zich mee. Communicatie over de uitbreiding blijft een belangrijk onderdeel van het proces. Voorbij echte feiten, moeten we de burgers overtuigen. Daarom hebben we gezamenlijke inspanningen nodig om het proces beter uit te leggen aan zowel onze partners als onze burgers. Ik roep u – vertegenwoordigers van lokale en regionale overheden – en alle EU-instellingen op om: Laten we objectief zijn, laten we innovatief zijn, laten we strategisch zijn, maar laten we geen gevoel van geopolitieke rivaliteit en concurrentie verliezen. Want uiteindelijk winnen we samen of verliezen we samen.

• Marilena Raouna, viceminister van Europese Zaken van de Republiek Cyprus: “Vandaag wordt Europa geconfronteerd met toenemende geopolitieke concurrentie, veiligheidsuitdagingen en toenemende pogingen van externe actoren om onze democratieën te ondermijnen. Democratische veerkracht begint op lokaal niveau. Lokale leiders behoren vaak tot de meest vertrouwde stemmen in onze samenlevingen. Burgers zijn beter bestand tegen manipulatie wanneer zij openbare instellingen vertrouwen, toegang hebben tot betrouwbare informatie en zich actief betrokken voelen bij het democratische leven. Tegelijkertijd staan lokale en regionale overheden in de frontlinie bij de bestrijding van desinformatie en buitenlandse inmenging. Om deze bedreigingen het hoofd te bieden, is daarom een sterke betrokkenheid op gemeenschapsniveau vereist en moeten partnerschappen tussen Europese instellingen, nationale regeringen, het maatschappelijk middenveld en lokale overheden worden bevorderd.”

Meer informatie:

• Bijzonderheden van het evenement: Agenda’s en achtergronddocumenten zijn beschikbaar op een speciale webpagina, samen met opnames op een meertalig onlineplatform. Foto's kunnen worden gedownload.

• Deelnemers aan de conferentie over de uitbreidingsdagen: Naast lokale en regionale politici waren de deelnemers onder meer: Marilena Raouna, viceminister van Europese Zaken van de Republiek Cyprus; Petras Auštrevičius (LT/Renew Europe), rapporteur van het Europees Parlement voor uitbreiding; de Europese Commissie; het Europees extern optreden; en mediaprofessionals, deskundigen en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld uit de uitbreidingslanden. Daarnaast nodigde het CvdR jonge gekozen politici uit uitbreidingslanden uit die lid zijn van zijn YEP-programma.

• Burgemeester Paweł Adamowicz-prijs: De prijs eert mensen die werken voor meer open, inclusieve en democratische gemeenschappen, ondanks uitdagende omstandigheden zoals geweld, haatzaaiende uitlatingen, vooroordelen en vreemdelingenhaat. Burgemeester Vitaliy Klitschko van Kiev won de prijs in 2025. De winnaar van dit jaar is Ekrem İmamoğlu, burgemeester van Istanbul, die momenteel in voorlopige hechtenis zit. Zijn arrestatie en de arrestatie van andere lokale leiders zijn door het CvdR veroordeeld.

• Uitbreiding – het lokale en regionale perspectief: De meest recente beoordeling door het CvdR van de voortgang van EU-gerelateerde hervormingen door uitbreidingslanden, vanuit een lokaal en regionaal perspectief, is te vinden in zijn adviezen over het “Uitbreidingspakket 2025” voor de Westelijke Balkan en Turkije (rapporteur: Gillian Coughlan, IE/RE, lid van de graafschapsraad van Cork) en Oekraïne, Moldavië en Georgië (rapporteur: Patrick Molinoz, FR/PSE, vicevoorzitter van de regio Bourgogne-Franche-Comté). In de adviezen wordt benadrukt dat voor het welslagen van de uitbreiding van de EU een aanzienlijke betrokkenheid van lokale en regionale overheden nodig is, aangezien ongeveer twee derde van de EU-wetgeving maatregelen van subnationale overheden vereist. De adviezen weerspiegelen de drie beleidsprioriteiten van het CvdR: cohesie, veerkracht en nabijheid. Het CvdR is van mening dat geen enkel EU-orgaan consistenter is geweest in zijn steun voor de uitbreiding van de EU.

• Uitbreiding – publieke opinie: De houding van het publiek ten aanzien van de uitbreiding binnen de EU wordt gedetailleerd beschreven in een speciale Eurobarometer-enquête die in 2025 is gepubliceerd. De houding ten aanzien van toetreding tot de EU wordt elk jaar in de partnerlanden onderzocht, ook in 2025.

• Moldavië: Een verzoek van de Moldavische regering en het Europees Comité van de Regio’s om de contacten te verbeteren – door een gemengd raadgevend comité met vaste leden aan Moldavische zijde op te richten – werd deze week goedgekeurd door de Associatieraad EU-Moldavië, een besluit dat in werking zal treden wanneer het de komende dagen in het Publicatieblad van de EU wordt bekendgemaakt.

• Turkije: De werkgroep Turkije kwam bijeen in een context van toenemende bezorgdheid over de achteruitgang van de democratie. Het CvdR, het Europees Parlement en de Raad van Europa spraken met één stem ter ondersteuning van de lokale democratie in Turkije en uit solidariteit met lokale leiders, die – net als de burgemeester van Istanbul, Ekrem İmamoğlu – democratische waarden verdedigen als ruggengraat van de betrekkingen tussen de EU en Turkije.

• Europees Democratieschild: Het CvdR zal tijdens zijn zitting in oktober 2026 zijn standpunt over het Europees democratieschild vaststellen. De maatregelen in het kader van het Europees Democratieschild vallen in vier categorieën uiteen: één om de maatschappelijke veerkracht en burgerparticipatie te vergroten, door de nadruk te leggen op maatschappelijke betrokkenheid; een tweede gericht op het waarborgen van vrije en eerlijke verkiezingen, pluralisme van de media, een sterk maatschappelijk middenveld en functionerende checks-and-balances; een derde reeks maatregelen ter bestrijding van desinformatie en buitenlandse informatiemanipulatie (FIMI); en een vierde reeks om de risico’s van nieuwe technologieën, waaronder artificiële intelligentie, te beperken en ervan te profiteren. Het CvdR zal pleiten voor duidelijke erkenning van de rol van lokale en regionale overheden bij de bestrijding van desinformatie, onder meer door hun deelname aan het Europees Centrum voor democratische veerkracht. Ontwerpadvies van het CvdR over het Europees Democratieschild.

• EuroPCom-conferentie: De Europese conferentie over openbare communicatie (EuroPCom) zal op 9 en 10 juni in het Europees Comité van de Regio's worden gehouden. Dit jaarlijkse conferentie- en netwerkevenement is bedoeld voor communicatiedeskundigen van lokale, regionale, nationale en Europese autoriteiten, evenals particuliere communicatiebureaus, ngo’s en de academische wereld.

• Achtergrondlezing: Studie in opdracht van het CvdR over “De lokale en regionale dimensie van de hervormings- en groeifaciliteit voor de Westelijke Balkan” (2026) en een briefing van de Onderzoeksdienst van het Europees Parlement over “Buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging in kandidaat-lidstaten van de EU”(maart 2026).

Contactpersoon:

Andrew Gardner

Tel.: +32 473 843 981

andrew.gardner@cor.europa.eu