Ημέρες διεύρυνσης της ΕΕ: Παραπληροφόρηση στο προσκήνιο ενόψει των ενταξιακών συνομιλιών με την Ουκρανία και τη Μολδαβία

Ανάγκη στενότερης συνεργασίας με τις τοπικές αρχές για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης που τονίστηκε κατά τη συνάντηση των τοπικών ηγετών από την ΕΕ και τις χώρες της διεύρυνσης.

Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες στις 2-3 Ιουνίου για μια εμβληματική συνεδρίαση σχετικά με τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης εν μέσω αυξανόμενων προοπτικών ότι η Ουκρανία και η Μολδαβία θα γίνουν στις 15 Ιουνίου οι επόμενες χώρες που θα ξεκινήσουν επίσημες διαπραγματεύσεις προσχώρησης στην ΕΕ.

Σε αυτή τη δυνητικά σημαντική στιγμή της διαδικασίας διεύρυνσης, η διάσκεψη των Ημερών Διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) συγκέντρωσε πολιτικούς από την ΕΕ και από τις χώρες της διεύρυνσης για να συζητήσουν την προσχώρηση, αλλά και να επικεντρωθούν στον τρόπο καλύτερης προβολής των οφελών της διεύρυνσης της ΕΕ απέναντι στις προκλήσεις της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό. Αυξημένη παραπληροφόρηση, κυβερνοεπιθέσεις και εξωτερικές παρεμβάσεις καταγγέλλονται σε ολόκληρη την ήπειρο και η αξιόπιστη επικοινωνία έχει καταστεί απαραίτητη για τη διασφάλιση της δημοκρατικής ανθεκτικότητας.

Ο κεντρικός ομιλητής —ο δήμαρχος του Κιέβου Vitaliy Klitschko— υπογράμμισε ότι η επιθυμία των Ουκρανών «να είναι μέρος της Ευρώπης, ανεξάρτητοι» αποτελεί τον λόγο για τον οποίο ο Πρόεδρος της Ρωσίας Putin ξεκίνησε αυτόν τον «παράλογο πόλεμο» και δήλωσε ότι η παροχή «αντικειμενικών και πραγματικών πληροφοριών» ήταν κρίσιμης σημασίας για τις προσπάθειες της ουκρανικής πρωτεύουσας να προστατεύσει τους κατοίκους της και να αντιμετωπίσει τη ρωσική παραπληροφόρηση. Ο δήμαρχος Klitschko, ο οποίος είναι επίσης πρόεδρος της Ένωσης Δήμων της Ουκρανίας, έγινε το πρώτο επίτιμο μέλος της ΕτΠ το 2022, λίγες ημέρες μετά την εισβολή της Ρωσίας, και το 2025 κέρδισε το Βραβείο Δημάρχου Paweł Adamowicz για την ηγεσία της κοινότητάς του εν μέσω πολέμου.

Περιγράφοντας την «παραπληροφόρηση» ως ένα από τα τέσσερα μέτωπα στον πόλεμο της Ρωσίας, ο δήμαρχος Klitschko δήλωσε: «Ο Πούτιν λέει ότι ο κύριος στόχος των Ρώσων είναι οι στρατιωτικές δυνάμεις. Αλλά μόλις χθες το Κίεβο δέχθηκε επίθεση με πυραύλους. Επτά άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, 90 τραυματίστηκαν. Πέντε νοσοκομεία, τρία νηπιαγωγεία καταστράφηκαν.»

Η έμφαση που έδωσε στην αξιόπιστη, αντικειμενική και έγκαιρη ενημέρωση αποτυπώθηκε από πολλούς άλλους ομιλητές στις Ημέρες Διεύρυνσης, μια εμβληματική ετήσια εκδήλωση, η οποία πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες πριν από την προγραμματισμένη διακυβερνητική διάσκεψη —στις 15 Ιουνίου— κατά την οποία ενδέχεται να ξεκινήσουν επίσημες διαπραγματεύσεις μεταξύ της ΕΕ, της Ουκρανίας και της Μολδαβίας σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις που σχετίζονται με την ΕΕ. Αρκετά κράτη των Δυτικών Βαλκανίων προχωρούν επίσης προς την ένταξη στην ΕΕ, με το Μαυροβούνιο να είναι ο πρωτοπόρος.

Η ΕτΠ, ο εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη στρατηγική διεύρυνσης – Petras Auštrevičius (LT/Renew Europe) – και η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπογράμμισαν την ανάγκη στενής συνεργασίας με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης που αποσκοπεί στην υπονόμευση των δημοκρατικών θεσμών, στην άσκηση επιρροής στις εκλογές και στην αποδυνάμωση της στήριξης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Η Magali Altounian (FR/Renew Europe), μέλος του περιφερειακού συμβουλίου Προβηγκίας-Άλπεων-Κυανής Ακτής και πρόεδρος της επιτροπής «Ιθαγένεια, διακυβέρνηση, θεσμικές και εξωτερικές υποθέσεις» (CIVEX) της ΕτΠ, δήλωσε: «Πρέπει να επικοινωνούμε καλύτερα σχετικά με τα οφέλη της διεύρυνσης της ΕΕ, ιδίως σε ένα περιβάλλον που γίνεται όλο και πιο εχθρικό. Κανένα επίπεδο διακυβέρνησης δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του τις προκλήσεις της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό. Χρειαζόμαστε στενότερη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των κρατών μελών της ΕΕ, των περιφερειών και των πόλεων. Πρέπει επίσης να εξοπλίσουμε τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές με τα εργαλεία, τις γνώσεις και τις ικανότητες που απαιτούνται για την αποτελεσματική ανταπόκριση.»

Οι εμπειρίες και οι ιδέες που παρουσιάστηκαν στη διάσκεψη —η οποία περιλάμβανε εργαστήριο— θα τροφοδοτήσουν τις συστάσεις που διατυπώνει επί του παρόντος η ΕτΠ για να συμβάλει στην Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας, μια πρωτοβουλία της ΕΕ που έχει σχεδιαστεί για την ενδυνάμωση των πολιτών, τη διαφύλαξη των δημοκρατικών θεσμών και την ενίσχυση της δημοκρατίας εντός της ΕΕ και των χωρών της διεύρυνσης. Οι δράσεις για την αντιμετώπιση της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό αποτελούν μία από τις τέσσερις κατηγορίες μέτρων που προβλέπονται από την ΕΕ.

Στις συζητήσεις εξετάστηκαν θέματα όπως η συμμετοχή των πολιτών, οι συνεργατικές προσπάθειες για τη βελτίωση του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας, η στήριξη των μέσων ενημέρωσης και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, οι αποτελεσματικοί δίαυλοι ενημέρωσης του κοινού, τα πιθανά μέσα στήριξης των τοπικών και περιφερειακών αρχών από την ΕΕ.

Η χειραγώγηση των πληροφοριών και οι παρεμβάσεις από το εξωτερικό θα αποτελέσουν επίσης κεντρικό θέμα της διάσκεψης EuroPCom της ΕτΠ στις 9-10 Ιουνίου, στην οποία θα συμμετάσχουν εμπειρογνώμονες επικοινωνίας από δημόσιους οργανισμούς, μεταξύ άλλων από τις χώρες της διεύρυνσης.

Αποσπάσματα:

• Magali Altounian (FR/Renew Europe), μέλος του περιφερειακού συμβουλίου Προβηγκίας-Άλπεων-Κυανής Ακτής και πρόεδρος της επιτροπής «Ιθαγένεια, διακυβέρνηση, θεσμικές και εξωτερικές υποθέσεις» (CIVEX) της ΕτΠ: «Η Ουκρανία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή ενός πολέμου πληροφοριών, όπου η παραπληροφόρηση χρησιμοποιείται ως στρατηγικό όπλο σε έναν υπαρξιακό αγώνα. Η Μολδαβία έχει επίσης επανειλημμένα στοχοποιηθεί. Παρόμοια δυναμική είναι ορατή στα Δυτικά Βαλκάνια, καθώς και εντός της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της χώρας μου. Η παραπληροφόρηση εκμεταλλεύεται τις κοινωνικές διαιρέσεις, επιδιώκει να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς μας και να αποδυναμώσει τη δημόσια στήριξη για την προσχώρηση στην ΕΕ και τις μεταρρυθμίσεις. Χρειαζόμαστε σαφή αναγνώριση του ρόλου των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. Όσον αφορά τη διεύρυνση, για πολλούς πολίτες, παραμένει αναπάντητο ένα βασικό ερώτημα: Τι σημαίνει διεύρυνση για μένα, για την κοινότητά μου; Βασιζόμενοι σε γεγονότα και συγκεκριμένα αποτελέσματα, μπορούμε να αποδείξουμε ότι η διεύρυνση δεν είναι μια αφηρημένη πολιτική, αλλά μια ευκαιρία που φέρνει ανάπτυξη, σταθερότητα και ειρήνη.»

• Vitaliy Klitschko, δήμαρχος Κιέβου, πρόεδρος της Ένωσης Δήμων της Ουκρανίας και βραβευμένος με το Βραβείο Δημάρχου Paweł Adamowicz 2025: «Όλοι πρέπει να καταλάβουν την αιτία αυτού του παράλογου πολέμου. Εμείς οι Ουκρανοί θέλουμε να είμαστε μέρος της Ευρώπης, ανεξάρτητοι. Και ο Πούτιν διαφώνησε με αυτό. Θέλουμε να οικοδομήσουμε μια δημοκρατική χώρα. Βασιζόμαστε στον καθένα σας. Ο πόλεμος έχει τέσσερα μέτωπα. Ένα από αυτά είναι η παραπληροφόρηση. Ένα εύκολο παράδειγμα: Ο Πούτιν λέει ότι ο κύριος στόχος των Ρώσων είναι οι στρατιωτικές δυνάμεις. Αλλά μόλις χθες το Κίεβο δέχθηκε επίθεση με πυραύλους. Επτά άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, 90 τραυματίστηκαν. Πέντε νοσοκομεία, τρία νηπιαγωγεία καταστράφηκαν. Από την αρχή του πολέμου, στο Κίεβο, περισσότερα από 2.000 διαμερίσματα έχουν καταστραφεί και σχεδόν 1.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί. Η αντικειμενική και αληθινή πληροφόρηση αποτελεί προτεραιότητα στην επικοινωνία με την κοινότητά μας. Για την προστασία των ανθρώπων, τους ενημερώνουμε για τις ειδήσεις, τις ανάγκες και τις κύριες προκλήσεις.»

• Petras Auštrevičius (LT/Renew Europe), εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη στρατηγική διεύρυνσης: «Η διεύρυνση αποφέρει πραγματικά οικονομικά οφέλη και ισχυρότερη συνεργασία σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η επικοινωνία για τη διεύρυνση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό μέρος της διαδικασίας. Πέρα από τα πραγματικά γεγονότα, πρέπει να πείσουμε τους πολίτες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο χρειαζόμαστε κοινές προσπάθειες για να εξηγήσουμε καλύτερα τη διαδικασία τόσο στους εταίρους μας όσο και στους πολίτες μας. Η έκκλησή μου προς εσάς —εκπροσώπους των τοπικών και περιφερειακών αρχών— και όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ είναι: Ας είμαστε αντικειμενικοί, ας είμαστε καινοτόμοι, ας είμαστε στρατηγικοί, αλλά ας μην χάσουμε την αίσθηση της γεωπολιτικής αντιπαλότητας και του ανταγωνισμού. Γιατί στο τέλος, είτε κερδίζουμε μαζί, είτε χάνουμε μαζί.

• Μαριλένα Ραούνα, Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας: «Σήμερα η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξανόμενο γεωπολιτικό ανταγωνισμό, προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας και αυξανόμενες προσπάθειες από εξωτερικούς παράγοντες να υπονομεύσουν τις δημοκρατίες μας. Η δημοκρατική ανθεκτικότητα ξεκινά σε τοπικό επίπεδο. Οι τοπικοί ηγέτες είναι συχνά μερικές από τις πιο αξιόπιστες φωνές στις κοινωνίες μας. Οι πολίτες είναι πιο ανθεκτικοί στη χειραγώγηση όταν εμπιστεύονται τους δημόσιους θεσμούς, έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες και αισθάνονται ότι συμμετέχουν ενεργά στον δημοκρατικό βίο. Ταυτόχρονα, οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και των εξωτερικών παρεμβάσεων. Ως εκ τούτου, η αντιμετώπιση αυτών των απειλών απαιτεί ισχυρή δέσμευση σε κοινοτικό επίπεδο και προώθηση εταιρικών σχέσεων μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των εθνικών κυβερνήσεων, της κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών αρχών.»

Περισσότερες πληροφορίες:

• Λεπτομέρειες της εκδήλωσης: Οι ημερήσιες διατάξεις και τα έγγραφα τεκμηρίωσης είναι διαθέσιμα σε ειδική ιστοσελίδα, μαζί με ηχογραφήσεις σε πολύγλωσση διαδικτυακή πλατφόρμα. Οι φωτογραφίες είναι διαθέσιμες για τηλεφόρτωση.

• Συμμετέχοντες στη διάσκεψη των Ημερών Διεύρυνσης: Εκτός από τους τοπικούς και περιφερειακούς πολιτικούς, στους συμμετέχοντες περιλαμβάνονταν: Μαριλένα Ραούνα, Αναπληρώτρια Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας· Petras Auštrevičius (LT/Renew Europe), εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη διεύρυνση· η Ευρωπαϊκή Επιτροπή· την Ευρωπαϊκή Εξωτερική Δράση· και επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης, εμπειρογνώμονες και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών από τις χώρες της διεύρυνσης. Η ΕτΠ προσκάλεσε επίσης νέους εκλεγμένους πολιτικούς από τις χώρες της διεύρυνσης που είναι μέλη του προγράμματός της «Νέοι αιρετοί πολιτικοί».

• Βραβείο δημάρχου Paweł Adamowicz: Το βραβείο τιμά τους ανθρώπους που εργάζονται για πιο ανοικτές, χωρίς αποκλεισμούς και δημοκρατικές κοινότητες παρά τις δύσκολες συνθήκες, όπως η βία, η ρητορική μίσους, οι προκαταλήψεις και η ξενοφοβία. Ο δήμαρχος Vitaliy Klitschko του Κιέβου κέρδισε το βραβείο το 2025. Φέτος νικητής είναι ο Ekrem İmamoğlu, δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, ο οποίος τελεί επί του παρόντος υπό προσωρινή κράτηση. Η σύλληψή του και η σύλληψη άλλων τοπικών ηγετών καταδικάστηκε από την ΕτΠ.

• Διεύρυνση – η τοπική και περιφερειακή προοπτική: Η τελευταία αξιολόγηση της προόδου των χωρών της διεύρυνσης όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις που σχετίζονται με την ΕΕ, από τοπική και περιφερειακή σκοπιά, περιλαμβάνεται στις γνωμοδοτήσεις της με θέμα «Δέσμη μέτρων για τη διεύρυνση 2025» για τα Δυτικά Βαλκάνια και την Τουρκία (εισηγητής: Gillian Coughlan, IE/RE, μέλος του κομητειακού συμβουλίου του Κορκ) και Ουκρανία, Μολδαβία και Γεωργία (εισηγητής: Patrick Molinoz, FR/PES, αντιπρόεδρος της περιφέρειας Bourgogne-Franche-Comté). Οι γνωμοδοτήσεις τονίζουν ότι η επιτυχία της διεύρυνσης της ΕΕ απαιτεί τη σημαντική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, καθώς περίπου τα δύο τρίτα της νομοθεσίας της ΕΕ απαιτούν δράση από τις υποεθνικές αρχές. Οι γνωμοδοτήσεις αντικατοπτρίζουν τις τρεις πολιτικές προτεραιότητες της ΕτΠ: συνοχή, ανθεκτικότητα και εγγύτητα. Η ΕτΠ πιστεύει ότι κανένα όργανο της ΕΕ δεν υπήρξε πιο συνεπές όσον αφορά τη στήριξή του στη διεύρυνση της ΕΕ.

• Διεύρυνση – κοινή γνώμη: Η στάση του κοινού έναντι της διεύρυνσης εντός της ΕΕ περιγράφεται λεπτομερώς σε ειδική έρευνα του Ευρωβαρόμετρου που δημοσιεύτηκε το 2025. Η στάση έναντι της προσχώρησης στην ΕΕ εξετάζεται κάθε χρόνο στις χώρες εταίρους, μεταξύ άλλων και το 2025.

• Μολδαβία: Το αίτημα της κυβέρνησης της Μολδαβίας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών για αναβάθμιση των επαφών —με τη σύσταση Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής με σταθερή ιδιότητα μέλους από την πλευρά της Μολδαβίας— εγκρίθηκε αυτή την εβδομάδα από το Συμβούλιο Σύνδεσης ΕΕ-Μολδαβίας, απόφαση που θα τεθεί σε ισχύ όταν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ τις προσεχείς ημέρες.

• Τουρκία : Η ομάδα εργασίας για την Τουρκία συναντήθηκε εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών σχετικά με τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση. Η ΕτΠ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρώπης μίλησαν με μία φωνή υπέρ της τοπικής δημοκρατίας στην Τουρκία και σε αλληλεγγύη με τους τοπικούς ηγέτες, οι οποίοι —όπως ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, Ekrem İmamoğlu— υπερασπίζονται τις δημοκρατικές αξίες ως τη ραχοκοκαλιά των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας.

• Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας: Η ΕτΠ θα εγκρίνει τη θέση της σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας κατά τη σύνοδο ολομέλειάς της τον Οκτώβριο του 2026. Τα μέτρα που περιγράφονται στην πρωτοβουλία «Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας» εμπίπτουν σε τέσσερις κατηγορίες: μία για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της κοινωνίας και της συμμετοχής των πολιτών, με έμφαση στη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά· ένα δεύτερο επικεντρώθηκε στη διασφάλιση ελεύθερων και δίκαιων εκλογών, πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης, ισχυρής κοινωνίας των πολιτών και λειτουργικών ελέγχων και ισορροπιών· τρίτη σειρά μέτρων για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και της χειραγώγησης των πληροφοριών από το εξωτερικό (FIMI)· και ένα τέταρτο σύνολο που αποσκοπεί στον περιορισμό των κινδύνων που ενέχουν οι νέες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, και στην αξιοποίηση αυτών. Η ΕτΠ θα ζητήσει τη σαφή αναγνώριση του ρόλου των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, μεταξύ άλλων μέσω της συμμετοχής τους στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοκρατικής Ανθεκτικότητας. Σχέδιο γνωμοδότησης της ΕτΠ με θέμα «Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας».

• Διάσκεψη EuroPCom: Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Δημόσιας Επικοινωνίας (EuroPCom) θα πραγματοποιηθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών στις 9-10 Ιουνίου. Αυτή η ετήσια διάσκεψη και εκδήλωση δικτύωσης απευθύνεται σε εμπειρογνώμονες επικοινωνίας από τοπικές, περιφερειακές, εθνικές και ευρωπαϊκές αρχές, καθώς και ιδιωτικούς οργανισμούς επικοινωνίας, ΜΚΟ και ακαδημαϊκούς κύκλους.

• Ανάγνωση του ιστορικού: Μελέτη που ανατέθηκε από την ΕτΠ με θέμα «Η τοπική και περιφερειακή διάσταση της διευκόλυνσης μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια»(2026) και ενημέρωση από την Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με θέμα «Εξωτερική χειραγώγηση των πληροφοριών και παρεμβάσεις στις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες»(Μάρτιος 2026).

Αρμόδιος:

ο Άντριου Γκάρντνερ

Τηλ.: +32 473 843 981

andrew.gardner@cor.europa.eu