Lokalni przywódcy ostrzegają przed ryzykiem pseudoekologicznego marketingu w kolejnym długoterminowym budżecie UE

Komisja ENVE Europejskiego Komitetu Regionów ostrzegła, że proponowana struktura kolejnego długoterminowego budżetu UE wiąże się z ryzykiem pseudoekologicznego marketingu, osłabienia realizacji celów UE w zakresie klimatu i środowiska oraz zwiększenia dysproporcji terytorialnych. Przemawiając na posiedzeniu w dniu 22 kwietnia, przewodniczący Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności Parlamentu Europejskiego Pierfrancesco Maran zgodził się ze znaczeniem zapewnienia wystarczającego finansowania na rzecz klimatu i środowiska oraz podkreślił, że działania wspierane w ramach obecnego programu LIFE powinny nadal korzystać ze specjalnego, stałego i przewidywalnego finansowania.

22 kwietnia Komisja Środowiska, Zmiany Klimatu i Energii (ENVE) KR-u przyjęła stanowisko w sprawie kolejnego długoterminowego budżetu UE (wieloletnie ramy finansowe, wieloletnie ramy finansowe) wraz z opinią pod przewodnictwem prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego (PL/EPL). W debacie z przewodniczącym Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności Parlamentu Europejskiego członkowie podkreślili, że dążenie do neutralności klimatycznej i przeprowadzenie zrównoważonej transformacji energetycznej jest zarówno koniecznością środowiskową, jak i imperatywem gospodarczym, co pokazuje obecny kryzys energetyczny. W obecnym wniosku dotyczącym WRF brakuje jednak jasnego instrumentu służącego uwolnieniu pełnego potencjału terytorialnego i brakuje ocen oddziaływania terytorialnego.

Chociaż Komisja ENVE z zadowoleniem przyjmuje cele w zakresie wydatków na klimat i środowisko na poziomie 43 % określone w krajowych i regionalnych planach partnerstwa oraz w Europejskim Funduszu Konkurencyjności, członkowie ostrzegli, że cele te będą trudne do osiągnięcia bez silnej odpowiedzialności terytorialnej i jasnego podziału obowiązków między różnymi szczeblami sprawowania rządów. Niejednoznaczność celów i definicji może również prowadzić do pseudoekologicznego marketingu, na co zwróciła uwagę grupa robocza KR-u „Zielony Ład w terenie” w marcu. Aby zagwarantować wielopoziomowe sprawowanie rządów i skuteczną realizację celów klimatycznych i środowiskowych, w opinii przyjętej przez członków Komisji ENVE wezwano do wprowadzenia obowiązkowych rozdziałów regionalnych i terytorialnych w krajowym planie odbudowy i zwiększania odporności, w tym wyraźnego wymiaru miejskiego i przewidywalnego finansowania związanego ze strategiami w zakresie klimatu, energii i środowiska.

Komisja ENVE KR-u jest również zaniepokojona brakiem specjalnego programu działań na rzecz środowiska. Uważa, że utrzymanie celów programu LIFE, mechanizmów realizacji i specjalnych zaproszeń dla władz lokalnych i regionalnych ma zasadnicze znaczenie dla uzupełnienia wysiłków na rzecz dekarbonizacji przemysłu i zakotwiczenia wzrostu konkurencyjności na szczeblu terytorialnym. W opinii ostrzega się, że włączenie komponentu „Przyroda i różnorodność biologiczna” programu LIFE do szerszego wielopriorytetowego instrumentu UE bez wyraźnego przeznaczenia, zabezpieczonych przydziałów oraz przewidywalnych i rozpoznawalnych strumieni finansowania grozi pozbawieniem priorytetu działań w zakresie różnorodności biologicznej, rozwiązań opartych na zasobach przyrody, odporności na deficyt wody, zmiany klimatu i gotowości na wypadek klęsk żywiołowych.

Cytaty

Rafał Trzaskowski (PL/EPL), prezydent Warszawy i sprawozdawca KR-u w sprawie uwzględniania priorytetów w zakresie klimatu, energii i środowiska w wieloletnich ramach finansowych: „Finansowanie bezpośrednie stymuluje innowacje. Zachęca do realizacji silnych projektów pilotażowych. Wzmacnia również demokrację, ponieważ pieniądze trafiają bezpośrednio do władz lokalnych i regionalnych, które są najbliżej obywateli i często są bardziej odporne na populizm.

Kostas Bakoyannis (EL/EPL), członek Rady Miasta Aten i przewodniczący Komisji ENVE KR-u: „Ambicji Europy w zakresie bezpieczeństwa, konkurencyjności oraz klimatu i przyrody nie można już rozpatrywać oddzielnie. Są one częścią tego samego równania strategicznego. Zmniejszenie naszej zależności od importowanych paliw kopalnych jest po prostu kwestią bezpieczeństwa gospodarczego. Chroni obywateli i kluczowe sektory, takie jak transport i rolnictwo, przed wstrząsami cenowymi, wspiera zdrowsze miasta i regiony oraz wzmacnia swobodę działania Europy. Dostawa odbywa się lokalnie. Dlatego też, nie tylko na szczeblu UE, ale także w globalnych wysiłkach UE, miasta i regiony nie mogą dłużej pozostać obserwatorami. Jesteśmy realizatorami, inwestorami i pierwszymi respondentami. Jesteśmy tam, gdzie obywatele odczuwają skutki i gdzie należy opracować rozwiązania”.

Poseł do PE Pierfrancesco Maran (IT/S&D), przewodniczący komisji ENVI: „Budżet UE musi zarówno dysponować wystarczającymi zasobami, jak i być w stanie wywiązać się z naszych zobowiązań w zakresie środowiska, klimatu i różnorodności biologicznej. Musimy zabezpieczyć i w pełni wdrożyć cel 35% wydatków na działania w dziedzinie klimatu i środowiska. Jednocześnie UE potrzebuje silniejszego, specjalnego finansowania na rzecz przyrody i różnorodności biologicznej, aby odbudować zniszczone ekosystemy Europy. Z tego powodu działania wspierane w ramach obecnego programu LIFE powinny korzystać ze specjalnego, stałego i przewidywalnego finansowania.”

Więcej informacji

• We wniosku Komisji Europejskiej dotyczącym kolejnego długoterminowego budżetu UE (2028–2034) wyznaczono ogólny cel w zakresie wydatków na klimat i środowisko na poziomie 35 % w różnych programach, co oznacza, że na wsparcie celów klimatycznych i środowiskowych uruchomiono by ponad 700 mld EUR. Krajowe i regionalne plany partnerstwa (NRPP) – łączące fundusze zarówno na rozwój regionalny, jak i wspólną politykę rolną – byłyby głównym narzędziem wspierania społeczności lokalnych i przedsiębiorstw w czystej transformacji, przy docelowym poziomie wydatków na rzecz klimatu i środowiska wynoszącym 43 %. Nie istnieje jednak specjalny program ukierunkowany na działania w dziedzinie środowiska i klimatu i dostępny dla zainteresowanych stron na szczeblu lokalnym i regionalnym, taki jak LIFE w obecnej kadencji budżetowej.
• Na posiedzeniu w dniu 22 kwietnia Komisja ENVE przyjęła również projekt opinii pod przewodnictwem przewodniczącego Komisji ENVE Kostasa Bakoyannisa w sprawie globalnej wizji UE w zakresie klimatu i energii, w którym przedstawiono priorytety władz lokalnych i regionalnych na COP17 w sprawie różnorodności biologicznej oraz COP31 UNFCCC w drugiej połowie 2026 r. Opinie obu sprawozdawców – Bakoyannisa i Trzaskowskiego – zostaną przyjęte na lipcowej sesji plenarnej KR-u.
• Przedstawiciele różnych grup politycznych wypowiedzieli się na temat obecnego kryzysu energetycznego, stwierdzając, że potrzebne są zarówno środki krótkoterminowe, aby pomóc obywatelom i przedsiębiorstwom, jak i długoterminowe strategie polityczne mające na celu zmniejszenie zależności od paliw kopalnych poprzez zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, energii jądrowej, efektywności energetycznej i elektryfikacji, a także wspieranie miast i regionów w tych wysiłkach. W dniu 5 maja Prezydium KR-u przyjmie deklarację, aby zareagować na obecną sytuację geopolityczną i środki nadzwyczajne, które Komisja Europejska przedstawiła w dniu 22 kwietnia w celu zaradzenia kryzysom energetycznym.
• Członkowie wymienili również poglądy na temat uproszczenia prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska ze sprawozdawczynią generalną Nadią Pellefigue (FR/PES) i przedstawicielami Komisji Europejskiej w związku z opinią, która zostanie przyjęta na sesji plenarnej KR-u w dniach 6–7 maja.

Kontakt:

Lauri Ouvinen
tel. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu