Η ενίσχυση της ετοιμότητας της Ευρώπης για την αντιμετώπιση κρίσεων απαιτεί ισχυρή συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών

Η ΕτΠ τονίζει την ανάγκη για διαφοροποιημένες, τοποκεντρικές προσεγγίσεις της αγροτικής ανάπτυξης.  

Σε συνεδρίαση της 4ης Φεβρουαρίου, η Επιτροπή των Περιφερειών (NAT) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) όρισε ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να προβλέψει καλύτερα, να αντέξει και να ανταποκριθεί σε κρίσεις, από γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς και διαταραχές της αλυσίδας εφοδιασμού έως καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας. Σε μια σειρά γνωμοδοτήσεων, τα μέλη της επιτροπής ΝΑΤ  υπογραμμίζουν τον κεντρικό ρόλο των δήμων και των περιφερειών στην ετοιμότητα. Υπογράμμισαν  επίσης τη σημασία μιας ισχυρής, τοποκεντρικής προσέγγισης της αγροτικής ανάπτυξης μετά το 2028. 

Ετοιμότητα για κρίσεις  

Οι πρόσφατες κρίσεις, συμπεριλαμβανομένης της πανδημίας COVID-19 και του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, έχουν αποκαλύψει σοβαρές αδυναμίες στην ικανότητα της Ευρώπης να εξασφαλίζει βασικά αγαθά, ιατρικά αντίμετρα και υπηρεσίες σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Σε σχέδιο γνωμοδότησης με θέμα τη στρατηγική της ΕΕ για τη δημιουργία αποθεμάτων  υπό την καθοδήγηση του κ. János Ádám Karácsony (HU/ECR), αντιπροέδρου του κομητειακού συμβουλίου της Pest Vármegye, η ΕτΠ επικροτεί τη φιλοδοξία της Επιτροπής να ενισχύσει την υλική ετοιμότητα, τονίζοντας παράλληλα ότι η ασφάλεια του εφοδιασμού απαιτεί συντονισμένη και τοποκεντρική προσέγγιση. Οι δήμοι και οι περιφέρειες είναι οι πρώτοι που βιώνουν τον αντίκτυπο των κρίσεων και οι βασικοί παράγοντες που διασφαλίζουν τη συνέχεια των βασικών υπηρεσιών. 

Ως εκ τούτου, η ΕτΠ ζητεί την πλήρη συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στον σχεδιασμό και την εφαρμογή στρατηγικών ετοιμότητας, συμπεριλαμβανομένου του διασυνοριακού σχεδιασμού και των δικτύων δημιουργίας αποθεμάτων της ΕΕ. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής ικανότητας και της ενιαίας αγοράς πρέπει να συμβαδίζει με την επικουρικότητα και την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, ώστε τα μέτρα ετοιμότητας να αντικατοπτρίζουν τις εδαφικές ανάγκες και τα τρωτά σημεία. 

Ο εισηγητής Karacsony δήλωσε: «Η Ευρώπη πρέπει να αυξήσει το επίπεδο υλικής ετοιμότητάς της. Οι πρόσφατες κρίσεις κατέδειξαν ότι η ανθεκτικότητά μας εξαρτάται από τον ισχυρότερο συντονισμό, τη διαφανή διακυβέρνηση και τα ισχυρά, διαλειτουργικά συστήματα δημιουργίας αποθεμάτων σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης. Οι δήμοι και οι περιφέρειες —συχνά οι πρώτες που ανταποκρίνονται— χρειάζονται προβλέψιμη χρηματοδότηση, σαφέστερους ρόλους και σύγχρονες  υποδομές εφοδιαστικής για τη διατήρηση της ροής βασικών αγαθών σε περιόδους διαταραχής.» 

Η υγειονομική ασφάλεια αποτελεί βασική συνιστώσα της συνολικής ανθεκτικότητας της Ευρώπης. Το σχέδιο γνωμοδότησης σχετικά με τη στρατηγική για τα ιατρικά αντίμετρα  τονίζει ότι η αποτελεσματική ετοιμότητα στον τομέα της υγείας απαιτεί συνεχείς επενδύσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου διαχείρισης κρίσεων, από την πρόληψη έως την ανάκαμψη. Δεδομένου ότι τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης είναι αποκεντρωμένα στα περισσότερα κράτη μέλη, οι περιφέρειες και οι πόλεις διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο στη διαχείριση των νοσοκομείων, την υλικοτεχνική υποστήριξη, την επικοινωνία και την ανάπτυξη ιατρικών αντιμέτρων, ιδίως σε ευάλωτες και διασυνοριακές περιοχές. 

Υπό την καθοδήγηση του κ. Antonio Aurigemma (IT/ECR), κατοίκου Π της Περιφερειακής  Περιφέρειας Council του Λάτσιο, η γνωμοδότηση υπογραμμίζει τη σημασία των strate gi c stockpi les, joint p ro curement και diversifi ed su ply chai ns, προειδοποιώντας παράλληλα ότι η καινοτομία και η παραγωγή δεν μπορούν να ενεργοποιηθούν μόνο κατά τη διάρκεια κρίσεων. Συνεχείς επενδύσεις στην έρευνα, digi tal syste ms, s kills and civil-mi litary coope ration is e ssenti al to ens ure t imely and e quit able access to life-saving medical countermeasures. 

Ο Rapporteu r Aurigemma δήλωσε: «Η επιτυχία των πρόσφατων παγκόσμιων κρίσεων κατέδειξε  την επείγουσα ανάγκη να ενισχύσει η ΕΕ την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική ανταπόκριση του βιομηχανικού οικοσυστήματός της στον τομέα της υγείας. Θα πρέπει να βασίσουμε τη μελλοντική ετοιμότητα στα διδάγματα που αντλήθηκαν από προηγούμενες πανδημίες και να συμμετάσχουμε περαιτέρω σε διάλογο σχετικά με την ετοιμότητα στον τομέα της υγείας και την πολιτικοστρατιωτική άμυνα, ώστε να διασφαλιστεί η έγκαιρη και αποτελεσματική δράση.» 

Αυτά τα μηνύματα πολιτικής απηχούν σε μεγάλο βαθμό τα πορίσματα της νέας έκθεσης του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ)  σχετικά με την αποτελεσματική ανθεκτικότητα στις καταστροφές, η οποία βασίζεται στη μελέτη της ΕτΠ  με τίτλο «Local and regional success stories of investment in disaster resilience» (Τοπικές και περιφερειακές επιτυχίες επενδύσεων στην ανθεκτικότητα στις καταστροφές) (Μάιος 2025). Η έκθεση δείχνει σαφώς ότι η ενσωμάτωση των τοπικών και περιφερειακών προοπτικών στους στόχους της ΕΕ για την ανθεκτικότητα στις καταστροφές  είναι θεμελιώδους σημασίας και  ότι η αποτελεσματική ετοιμότητα και αντίδραση εξαρτώνται από την τοποκεντρική γνώση, την ισχυρή τοπική διακυβέρνηση και την ενεργό συμμετοχή των δήμων και των περιφερειών στον σχεδιασμό και την υλοποίηση. 

Τα δύο σχέδια γνωμοδοτήσεων προβλέπεται να υιοθετηθούν κατά τη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ στη Μάλτα. 

Το μέλλον της περιφερειακής ανάπτυξης 

 Τα μέλη της επιτροπής ΝΑΤ ενέκριναν επίσης σχέδιο  γνωμοδότησης σχετικά με το μέλλον της αγροτικής ανάπτυξης μετά το 2028, υπό την καθοδήγηση του εισηγητή Radim Sršeň (CZ/EPP), μέλους της τοπικής συνέλευσης του δήμου Dol ní Studénk y. Το σχέδιο γνωμοδότησης τονίζει ότι οι αγροτικές περιοχές είναι απαραίτητες και χρήζουν μεγαλύτερης πολιτικής προσοχής. Ζητεί η αγροτική ανάπτυξη να αντιμετωπίζεται ως ορίζοντας πριν από το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), υποστηριζόμενη από ολοκληρωμένη χρηματοδότηση, συστηματική αγροτική θωράκιση, εδαφικό πεδίο εφαρμογής και σαφή ορισμό της υπαίθρου. 

Ο εισηγητής κ. Sršeň δήλωσε: «Η αγροτική ανάπτυξη είναι ζωτικής σημασίας στο πλαίσιο της επόμενης περιόδου προγραμματισμού. Ο κόσμος αλλάζει και ο νέος κανονισμός που εκπονήθηκε από την ευρωπαϊκή C ommi ssion είναι πολύ διαφορετικός από το παρελθόν — πρόκειται για ένα revol ution και όχι για ένα evo lution. Για να αντιμετωπίσουμε όλες τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι αγροτικές περιοχές, πρέπει να μεταβούμε από τη γεωργία σε μια ολιστική προσέγγιση, μια πολιτική, μια πολυσχιδή προσέγγιση, αποφεύγοντας τον πειρασμό να αντιταχθούμε στις αγροτικές και γεωργικές πολιτικές. Και χρειαζόμαστε εξατομικευμένες, τοποκεντρικές λύσεις, διότι κάθε περιφέρεια είναι διαφορετική: έχουμε νησιά, έχουμε ορεινές περιοχές, έχουμε εξόχως απόκεντρες περιοχές — επομένως χρειαζόμαστε μια συνταγή για την εξεύρεση λύσεων για κάθε περιφέρεια.»   

Το σχέδιο γνωμοδότησης έχει προγραμματιστεί να υιοθετηθεί κατά τη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ στη Μάλτα.  

Επίσης κατά τη διάρκεια της συνάντησης  

Η επιτροπή ΝΑΤ προετοιμάζει σειρά  γνωμοδοτήσεων σχετικά με τις αγροδιατροφικές πολιτικές που σχετίζονται με το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) μετά το 2027. Τα μέλη  διεξήγαγαν σήμερα συζήτηση με θέμα: 

• την Κοινή Γεωργική Πολιτική, με εισηγητή τον Piotr Calbecki (PL/EPP)· 

• την Κοινή Αλιευτική Πολιτική, το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τους Ωκεανούς και την πολιτική της Ένωσης για τη θάλασσα και την υδατοκαλλιέργεια, με εισηγητή τον κ. Thibaut Guignard  (FR/EPP)· 

• Η κοινή οργάνωση των αγορών γεωργικών προϊόντων και το πρόγραμμα της ΕΕ για τα σχολεία, με εισηγητή τον Alessio Mammi (IT/PES). 

Στη συνέχεια, τα μέλη της επιτροπής ΝΑΤ προβαίνουν σε μια πρώτη ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις ακόλουθες γνωμοδοτήσεις:  

• Στρατηγική για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία, από τον εισηγητή Emiliano Garcia-Page Sanchez (ES/PES)· 

• Μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης, με εισηγητή τον Adam Banaszak (PL/EA)· 

• Θεματολόγιο για τους καταναλωτές 2025-2030 και σχέδιο δράσης για τους καταναλωτές στην ενιαία αγορά, από τον εισηγητή Adam Ciszkowski (PL/ECR). 

Ιστορικό 

Φωτογραφίες και  βίντεο από τη συνάντηση.