Μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ: οι δήμοι και οι περιφέρειες ζητούν ισχυρότερο ρόλο

Η αυξανόμενη συχνότητα φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών, από πλημμύρες και δασικές πυρκαγιές έως καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας και γεωπολιτικές απειλές, καταδεικνύει την ανάγκη να ακουστεί η φωνή των δήμων και των περιφερειών ως πρώτων ανταποκριτών, δήλωσαν τα μέλη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) στις 2 Ιουλίου.

Σε γνωμοδότηση σχετικά με την αναθεώρηση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης (ΜΠΠΕ), η οποία εγκρίθηκε κατά τη σύνοδο ολομέλειάς της, η ΕτΠ τόνισε ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές πρέπει να συμμετέχουν πλήρως σε όλα τα στάδια της διαχείρισης καταστροφών. 

Ενώ τα κράτη μέλη παραμένουν κατά κύριο λόγο υπεύθυνα για την πολιτική προστασία, η γνωμοδότηση, η οποία καταρτίστηκε από τον Adam Banaszak (PL/EA), μέλος του κομητειακού συμβουλίου του Inowrocław, υπογραμμίζει ότι οι εργασίες κοινωνικής ετοιμότητας και αρωγής εκτελούνται συχνά από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και όχι από τις κεντρικές κυβερνήσεις. Ως εκ τούτου, η ΕτΠ ζητεί οι δήμοι και οι περιφέρειες να συμμετέχουν πλήρως στις αξιολογήσεις κινδύνου καταστροφών τόσο σε εθνικό όσο και σε υποεθνικό επίπεδο, ώστε τα σχέδια να λαμβάνουν καλύτερα υπόψη την επιτόπια πραγματικότητα.

Η γνωμοδότηση της ΕτΠ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης μέσω μιας διατομεακής προσέγγισης για όλους τους κινδύνους. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι οι ικανότητες rescEU πρέπει να κατανέμονται στρατηγικά, λαμβανομένης υπόψη της ποικιλομορφίας των περιφερειών και της εγγύτητάς τους με τους συγκεκριμένους κινδύνους, ώστε να διασφαλίζεται ταχεία και αποτελεσματική αντίδραση.

Τα μέλη της ΕτΠ προειδοποιούν επίσης ότι ο προτεινόμενος προϋπολογισμός ενδέχεται να μην επαρκεί. Ζητούν ειδική χρηματοδότηση για τις τοπικές αρχές, η οποία να είναι αξιόπιστη, προσβάσιμη και προστατευμένη από την ανακατεύθυνση αλλού. Η γνωμοδότηση ζητεί επίσης την επέκταση των μέτρων πολιτικής προστασίας στις χημικές, βιολογικές, ραδιολογικές και πυρηνικές απειλές, στις διαταραχές των υποδομών ζωτικής σημασίας και στις διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας. Προτείνει επίσης ισχυρότερο συντονισμό με το Κέντρο Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών και μεγαλύτερη αναγνώριση των εθελοντών.

Επιπλέον, η γνωμοδότηση υποστηρίζει ότι η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή θα πρέπει να ενσωματωθεί στην πολιτική προστασία, ενώ η χαρτογράφηση της κοινωνικής ευπάθειας θα πρέπει να καταστεί υποχρεωτική για τη διασφάλιση επαρκούς στήριξης των ομάδων κινδύνου. Τέλος, οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες υπογραμμίζουν την ανάγκη για βαθύτερη έρευνα σχετικά με την πρόληψη καταστροφών και για νέα εργαλεία για την αντιμετώπιση των αιτίων των καταστροφών και τον περιορισμό των επιπτώσεών τους, με βάση τα επιστημονικά στοιχεία και την πείρα που μοιράζονται οι περιφέρειες.

Η γνωμοδότηση υπογραμμίζει σαφώς τη σημασία της αναγνώρισης διαφορετικών εδαφικών πλαισίων —όπως οι εξόχως απόκεντρες, οι νησιωτικές, οι παραμεθόριες και οι παρακείμενες στον πόλεμο περιοχές— και ζητεί επαρκή ευελιξία στους ενωσιακούς στόχους ανθεκτικότητας στις καταστροφές, ώστε να διασφαλιστεί ότι αντικατοπτρίζουν αποτελεσματικά την περιφερειακή και την τοπική πραγματικότητα.

Παράθεση:

Εισηγητής Adam Banaszak (PL/EA), μέλος του κομητειακού συμβουλίου του Inowrocław: «Οι Ευρωπαίοι δικαίως αναμένουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση να διαδραματίσει ισχυρότερο ρόλο στην προστασία τους από τους αυξανόμενους κινδύνους που ενέχουν η κλιματική αλλαγή, οι φυσικές καταστροφές και ένα ολοένα και πιο σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον. Η οικοδόμηση μιας πιο ανθεκτικής Ευρώπης ξεκινά σε τοπικό επίπεδο. Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές πρέπει να συμμετέχουν πλήρως στη διαμόρφωση στρατηγικών ανθεκτικότητας και να έχουν άμεση πρόσβαση σε χρηματοδότηση της ΕΕ για να μετατρέψουν την ετοιμότητα σε συγκεκριμένη δράση για τις κοινότητές μας.»

Ιστορικό:

• Φωτογραφίες και βίντεο από τη σύνοδο ολομέλειας.
• Ακολουθήστε τον λογαριασμό της υπηρεσίας Τύπου στο X.
• Η γνωμοδότηση που υιοθετήθηκε είναι μία από τις 20 γνωμοδοτήσεις επί των οποίων η ΕτΠ εργάζεται για την αξιολόγηση συγκεκριμένων πτυχών και κανονισμών του επόμενου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ (2028-34): ελέγξτε τον χάρτη πορείας των γνωμοδοτήσεων.
• Ο μηχανισμός αποσκοπεί στην ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της πολιτικής προστασίας μεταξύ των χωρών της ΕΕ και 10 επιπλέον συμμετεχόντων κρατών: Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Ισλανδία, Μολδαβία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Νορβηγία, Σερβία, Τουρκία και Ουκρανία. Κάθε χώρα που έχει πληγεί από καταστροφή, στην Ευρώπη και πέραν αυτής, μπορεί να ζητήσει βοήθεια έκτακτης ανάγκης μέσω του μηχανισμού Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης ενεργοποιήθηκε 64 φορές μόνο το 2025, για την αντιμετώπιση συγκρούσεων στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα, την Ισπανία, τη Βουλγαρία, το Μαυροβούνιο και την Αλβανία ή του τυφώνα στην περιοχή της Καραϊβικής. Από τη δημιουργία του το 2001, ο μηχανισμός έχει ενεργοποιηθεί πάνω από 830 φορές.

Αρμόδιος:

Ονοματεπώνυμο: Ondřej Chlup

Τηλ.: +32 228 220 79

Ondrej.Chlup@cor.europa.eu